Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yıldız Haritaları Nedir? Ne İşe Yararlar ve Nerelerde Kullanılırlar?

Yıldız Haritaları Nedir? Ne İşe Yararlar ve Nerelerde Kullanılırlar?
W. Peck'in "A Handbook and Atlas of Astronomy" adlı kitabından bir yıldız haritası. (Yayınlanma tarihi: 1890)
space.com
Yazar Steve Fentress Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  DuruÖzeren 2. Editör Duru Özeren
5 dakika
1,358 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Eşsiz ve gizemli görünümleriyle yıldız haritaları, geceleri gökyüzü hakkında bildiklerimizi ve gördüklerimizi yansıtmaya çalışır. Yıldız haritalarının biçimleri, yüzyıllar öncesinin özenle dekore edilmiş haritalardan, günümüzün bilgisayarlarınca üretilen son derece net grafiklere kadar zaman içinde oldukça gelişti.

Yıldız Haritası Nasıl Kullanılır?

Bir dergi, gazete veya müzeden alınan aylık bir yıldız haritası, gökyüzünde göründükleri şekilde düzenlenmiş yıldızları temsil eden noktaların dağılımlarının gösterildiği, dairesel bir alan şekline sahiptir. Haritanın merkezi, doğrudan tepedeki yıldızları gösterir. Dış kenar; kuzey, güney, doğu ve batı yönleriyle etiketlenmiş ufku temsil eder.

Haritanın gökyüzüyle eşleşmesi için, kuzeyi gösteren işaretçi kuzeyi gösterecek şekilde tepede tutulmalıdır ve bu harita, içinde bulunduğunuz ay için yapılmış olmalıdır. Genellikle haritada gecenin en iyi eşleştiği zamanı açıklayan bir not da olacaktır. Örneğin, "ayın başında akşamın geç saatlerinde" ve "ayın sonunda akşamın erken saatlerinde" gibi... Buna bakarak doğru zamanda gökyüzüne bakarak haritanızı okuyabilirsiniz. Diğer günlerde okuyacak olursanız, bir miktar sapma görebilirsiniz.

Aynı zamanda, herhangi bir tarih ve saate göre ayarlanabilen yıldız bulucu tekerlekler veya düzlem küreler de popülerdir. Bunlar, oval pencereye sahip bir kapağın altında büyük bir tam daire grafiği bulunan iki katmanlı cihazlardır. Arka plan grafiği, yıl boyunca görülebilen tüm yıldızları içerir, ancak pencere yalnızca belirli bir tarih ve saatte ufkun üzerinde kalan yıldızları gösterir. Arka plan grafiğini bir pivot etrafında döndürerek güncel tarih, geçerli saatle aynı hizaya gelene kadar kenarlardaki sayıları izlersiniz. Ardından pencere, görmeyi beklediğiniz yıldızları gösterir.

Reklamı Kapat

Smithsonian Institute

Yıldız Haritasının Unsurları

Biçim nasıl olursa olsun, yıldız haritası oluşturucuların birçok seçeneği vardır:

Koyu arka plan mı yoksa beyaz arka plan mı?

Yıldızlar için beyaz noktalar içeren siyah veya koyu mavi bir arka plan daha doğal görünür. Ancak yıldızlar için siyah noktalı beyaz bir arka plan yazdırmak daha kolaydır ve kullanıcının kendi notlarını yazmasına olanak tanır.

Çizgili mi çizgisiz mi?

Kılavuz çizgiler yıldızları, gözü yıldızdan yıldıza götüren şekillere bağlayabilir. Büyük Ayı, Pegasus Takımyıldızı (Büyük Kare), Orion Kemeri'nin üç yıldızı ve diğer şekiller gelenekseldir ve sıklıkla kullanılır. Ancak yolunuzu bulmanıza yardımcı olacaklarsa farklı çubuk figürleri icat edebilirsiniz.

Yıldız noktaları ne kadar büyük ve ne kadar küçük yapılır?

Büyük noktalar daha parlak yıldızları, küçük noktalar daha soluk olanları gösterir. Gerçek gökyüzündeki parlaklık aralığı hakkında doğru bir izlenim veren kademeli yıldız noktaları kümesi bulmak bir sanattır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Her takımyıldızı için figür oluşturulabilir mi?

Bazı yıldız haritaları, özellikle 1600'lerden 1800'lerin başlarına kadar olanlar arasından sanat kitaplarında veya vintage dekoratif öğeler olarak bulabilecekleriniz, Andromeda'dan Vulpecula'ya gökyüzünde yüzen mitolojik figürlerin vahşi bir partisini tasvir ediyor. Bazıları akılda kalıcı, ancak çoğu kafa karıştırıcı. Örneğin iki omuz yıldızı, üç kemer yıldızı ve ayaklar/dizler yerine geçebilecek iki yıldızdan oluşan takımyıldızı deseninde Orion formunu hayal etmek zor değil. Ancak Büyükayı'yı takımyıldızlarından ve çevresindeki yıldızlardan ayırt etmeye çalışmak sinir bozucu olabilir.

Yazar Thomas Dick, 1842'de yayınlanan "Yıldızlı Gökyüzü ve Gökbilimle Bağlantılı Diğer Konular" adlı popüler bir astronomi kitabında (Edward C. Biddle, 1842) mitolojik takımyıldız çizimlerini "grotesk (garip) ve uyumsuz figürler... değersiz, saçma ve hayali nesneler" olarak tanımlar. 20. yüzyıldan başlayarak yıldız haritaları, çubuk figürler veya 1930'da Uluslararası Astronomi Birliği tarafından kabul edilen takımyıldızlar arasındaki düz çizgi sınırları lehine olacak şekilde mitolojik figürleri genellikle ortadan kaldırdı.

Nisan 2020'de Kuzey Yarımküre'de gökyüzünün görünümü
Nisan 2020'de Kuzey Yarımküre'de gökyüzünün görünümü
All About Science

Gezegenler olsun mu, olmasın mı?

Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn, Dünya'dan bakıldığında parlak yıldızlar gibi görünür. Zodyak adı verilen, gökyüzünü çevreleyen bir bantta herhangi bir yerde görünebilirler. Belirli bir yılda belirli bir ay için bir yıldız haritası yapılırsa, o ay için gezegenlerin konumlarını gösterebilir.

Tam daire biçimli haritalar, tıpkı Dünya haritalarının uzak kıtaları genişletmesi gibi, takımyıldızlarını kenarlara doğru uzatması kaçınılmazdır. (Örneğin, Mercator projeksiyonunu kullanan dikdörtgen dünya haritaları Antarktika ve Grönland'ı olduklarından çok daha büyük gösterir.)

Reklamı Kapat

Bozulmayı azaltmak için gök haritacıları, gökyüzünün bölümlerinin haritasını çıkarabilirler. 1910'dan bu yana 18 baskıdan geçen Norton Yıldız Atlası gökyüzünü, bir portakalın parçaları gibi her bir bölümü küçük bozulmalar içeren, gökyüzünün yaklaşık beşte birini kaplayan dilimlere böldü. Ciddi amatör gökbilimciler için yıldız atlasları, daha küçük gökyüzü parçalarını yakınlaştıran büyük haritalar içerir.

Navigasyon için Yıldız Haritaları

Yıldız haritaları denizde gemiciler tarafından kullanılan, önemli profesyonel aletlerden biridir. Küresel Konumlandırma Sistemi uydu altyapısı çökerse, eğitimli bir gemici, 58 parlak seyir yıldızını tanımlayan temel, ayrıntısız bir haritaya başvurarak geleneksel navigasyona dönebilir. Gemici, bu yıldızlardan birini seçecek, yıldızın yönünü ve ufkun üzerindeki yüksekliğini ölçecek, tam zamanı not edecek ve ardından bu sayıları geminin enlem ve boylamını veren bir hesaplamayla çalıştıracaktır.

Apollo Ay görevlerinde astronotlar, uzay aracının tutum kontrol sistemine ince ayar yapmak için parlak, yön bulmaya yarayan yıldızları tanımlayan haritalar taşıdılar. NASA, 2018'de Uluslararası Uzay İstasyonundaki astronotların gelecekteki görevler için bir yedekleme prosedürü olarak yıldız gözlem tekniklerini test ettiğini bildirdi.

Yüksek teknolojili sistemler başarısız olursa yıldızların, onları nasıl kullanacağını bilenler için hala orada olacağından emin olabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Space | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/01/2021 13:08:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9590

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
İnsanlar
Ay Görevleri
Astronot
Teknoloji
Hastalıkların Tedavisi
Evrim Kuramı
Yaşam
Çiftleşme
Sinirbilim
Hamile
Kütle
Evrimsel Psikoloji
Ara Geçiş Türleri
Genetik Müdahale
Mistik
Maske Takmak
Eğilim
Yıldız
Epistemik
Foton
Büyük Patlama
Müzik
Nükleer
Boyut
Küresel Isınma
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kitap okumayı yeniden ‘havalı’ hale getirmek zorundayız. Eğer ki birinin evine giderseniz ve evlerinde kitap yoksa, onlarla sevişmeyin!”
John Waters
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku