Yarık Dudak ve Yarık Damak: Semptomları Nelerdir? Neden Oluşurlar?

Yarık Dudak ve Yarık Damak: Semptomları Nelerdir? Neden Oluşurlar?
Yarık dudak
First Things
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  GülayKaya 2. Editör Gülay Kaya
5 dakika
1,691 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Yarık Dudak (Yarık Damak)
  • Türkçe Adı Yarık Dudak (Yarık Damak)
  • İngilizce Adı Cleft Lip (Cleft Palate)
  • OrphaNet 199306

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Yarık dudak ve yarık damak; üst dudakta, ağzın tavanında (yani damakta) ya da her ikisinde birden gözlenen açıklık veya ayrılıklara verilen adlardır. Bu iki durum da henüz doğmamış bir bebeğin gelişmekte olan yüz yapısı tamamen kapanamadığında ortaya çıkarlar.

Yarık dudak ile yarık damak, doğuştan gelen kusurların en yaygınları arasındadır. Çoğu zaman izole edilmiş kusurlar olarak ortaya çıkmalarına rağmen, kalıtımsal olan birçok genetik durum ve sendromlarla da ilişkilendirilebilirler.

Yarıkla birlikte doğan bir bebek sahibi olmak endişe verici olabilir; ancak yarık dudak ile yarık damak düzeltilebilir. Bebeklerin çoğunda bir dizi ameliyat, normal işlevi geri kazandırıp, olabilecek en küçük yara izi ile daha sıradan bir görünümü sağlayabilir.

Reklamı Kapat

Belirti ve Semptomlar

Dudak ya da damakta gözlenen bir ayrılık (yarık), genellikle hemen doğumda teşhis edilebilir. Yarık dudak ve yarık damak şu biçimlerde ortaya çıkabilir:

  • Yüzün bir ya da iki tarafını etkileyen, dudakta veya ağzın tavanında (damakta) bulunan bir ayrılma.
  • Dudak üzerinde küçük bir çentik olarak gözüken ya da dudaktan başlayıp üst taraflardaki dişeti ve damağın içinden burnun altına kadar uzanan bir ayrılma.
  • Yüzün görünüşünü etkilemeyen, ağzın tavanında bulunan bir ayrılma.

Daha az yaygın olarak yarıklar, ağzın arkalarında kalıp ağzın kendi tabakası tarafından örtülen yumuşak damağın kaslarında da ortaya çıkabilirler. Buna "submükoz yarık damak" adı verilir. Bu tarz yarıklar sıklıkla doğumda fark edilmez ve sonradan belirtiler başlayıncaya kadar teşhis edilemeyebilir. Submükoz yarık damağın belirti ve semptomlarına aşağıdakiler dahil olabilir:

  • Beslenmede zorlanma,
  • Yutkunmada zorlanma (sıvı veya yemeklerin burundan çıkma potansiyeli vardır),
  • Genizden gelen konuşma sesi,
  • Kronik kulak enfeksiyonları.

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Yarık dudak ve yarık damaklar çoğu zaman doğumda fark edilir ve doktorunuz bakımı fark edildiği anda ayarlamaya başlayabilir. Eğer bebeğinizde submükoz yarık damağın belirti ve semptomları bulunuyorsa çocuk doktorunuzdan bir randevu almalısınız.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Yarık dudak ile yarık damak bebeğin yüzündeki dokularla ağzındaki dokular düzgün bir biçimde birleşemediğinde ortaya çıkar. Normalde dudakla damağı oluşturacak olan dokular hamileliğin iki ve üçüncü aylarında birleşirler. Ama yarık dudak ile yarık damağı olan bebeklerde birleşme ya gerçekleşmez ya da kısmen gerçekleşip bir açıklık (yarık) bırakır.

Araştırmacılar, yarık dudak ile yarık damak vakalarının büyük bir çoğunluğunun sebebinin genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi olduğuna inanıyor. Bir sürü bebekte bunun kesin bir sebebi bulunmuyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Anne veya baba, yarık oluşumuna sebebiyet verecek genler aktarabilir; bu ya bağımsızdır ya da belirtilerinden biri yarık dudak veya yarık damak olan bir genetik sendromun sonucudur. Bazı vakalarda bebekler, onları bir yarık oluşturmaya yatkın yapan bir geni kalıtım yoluyla alır ve sonra asıl olarak çevresel bir tetikleyici unsur yarığın oluşumuna sebep olur.

Risk Faktörleri Nelerdir?

Birkaç faktör, bir bebekte yarık dudak ve yarık damağın şekillenmesi olasılığını artırabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:

  • Aile geçmişi. Aile geçmişinde yarık dudak ya da yarık damak bulunan ebeveynlerin yarığı olan bir bebeğe sahip olma şansları daha yüksektir.
  • Hamilelik sırasında bazı maddelere maruz kalmak. Yarık dudak ile yarık damağın sigara içen, alkol tüketen veya bazı ilaçları kullanan hamile kadınlarda ortaya çıkması daha olası olabilir.
  • Diyabet olmak. Hamilelikleri öncesinde şeker hastalığı tanısı konmuş hamile kadınların, yarık damağı olmadan yarık dudaklı bebeklere sahip olmalarının olasılığının artmış olabileceğini gösteren kanıtlar bulunuyor.
  • Hamilelik sırasında obez olmak. Obez kadınların çocuklarının yarık dudak ve damak oluşturma risklerinin fazla olabileceğine işaret eden kanıtlar bulunuyor.

Yarık damağın dahil olduğu veya olmadığı yarık dudağın erkeklerde görülme ihtimali daha yüksektir. Aynı zamanda yarık dudak olmadan yarık damağın olması da dişilerde daha yaygındır. Amerika'da yarık dudak ile damağın en çok yerli Amerikalılarda, en az da Afrikalı-Amerikalılarda görüldüğü bildirilmektedir.

Komplikasyonlar

Yarık damağın dahil olduğu veya olmadığı yarık dudaklı çocuklar, yarığın türü ve ciddiyetine göre oldukça çeşitli zorluklarla karşılaşır.

Reklamı Kapat

  • Beslenmede zorlanma. Doğumdan sonra en çabuk karşılaşılan sorunlardan biri beslenmedir. Yarık dudağı olan çoğu bebek memeyle beslenebilse de yarık damak emmeyi zorlaştırabilir.
  • Kulak enfeksiyonları ve işitme kaybı. Yarık damağı olan bebekler, özellikle orta kulakta sıvı bulundurma ve işitme kaybı riskindedir.
  • Dişle ilgili sorunlar. Eğer ki yarık, üstteki dişetinin içinden geçerse diş gelişimini etkileyebilir.
  • Konuşma zorlukları. Damak ses çıkarmakta bir rol oynadığı için normal konuşmanın gelişimi yarık damaktan etkilenebilir. Konuşma, kulağa genizden geliyormuş gibi gelebilir.
  • Bir sağlık durumuyla baş etmenin zorlukları. Yarığa sahip çocuklar farklı görünmenin ve yoğun tıbbi bakımın sonucu olarak sosyal, duygusal ve davranışsal sorunlarla yüzleşebilir.

Teşhis Yöntemleri

Birçok yarık dudak vakası doğum anında hemen fark edilir ve özel bir teste gerek olmaksızın teşhis edilebilir. Giderek artan bir isabetle, artık çocuklar doğmadan bile, ultrason sayesinde yarık dudak veya yarık damak durumları teşhis edilebilmektedir.

Doğum Öncesi Ultrason

Doğum öncesi ultrason, gelişmekte olan fetüsün resimlerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanan bir testtir. Resimleri analiz ederken, bir doktor yüz yapılarında bir farklılık tespit edebilir.

Yarık dudak, gebeliğin 13. haftasından itibaren ultrason ile tespit edilebilir. Fetüs gelişmeye devam ettikçe, yarık dudağı doğru bir şekilde teşhis etmek daha kolay olabilir. Tek başına oluşan yarık damak ultrason ile görülmesi daha zordur.

Doğum öncesi ultrasonda bir yarık varsa, doktorunuz rahminizden bir amniyotik sıvı örneği almak için bir prosedür önerebilir (buna amniyosentez denir). Sıvı testi, fetüsün başka doğum kusurlarına neden olabilecek bir genetik sendromu miras aldığını gösterebilir. Bununla birlikte, çoğu zaman dudak ve yarık damak yarığının nedeni bilinmemektedir.

Reklamı Kapat

Önlem Yöntemleri

Bir bebek yarıkla doğduktan sonra ebeveynler doğal olarak başka bir çocuklarının da aynı halle doğma olasılığından endişelenebilirler. Yarık dudak ve yarık damağın pek çok vakası önlenemez olsa da durumu anlayışınızı artırmak ya da riskinizi azaltmak için şu adımları takip edebilirsiniz:

  • Genetik danışmanlığı göz önünde bulundurun. Eğer aile geçmişinizde yarık dudak ve yarık damak vakaları bulunuyorsa hamile kalmadan önce doktorunuza bildirin. Doktorunuz sizi yarık dudak ve yarık damağa sahip çocuklarınız olma riskinizi hesaplamanıza yardım edebilecek bir genetik danışmana yönlendirebilir.
  • Doğum öncesi vitaminleri kullanın. Yakın zamanda hamile kalmayı planlıyorsanız doktorunuza ''Doğum öncesi vitaminleri kullanmalı mıyız?'' diye sorun.
  • Tütün veya alkol tüketmeyin. Hamilelik sırasında alkol veya tütün tüketimi doğuştan bir kusura sahip çocuk doğurmanın riskini artırır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Tebrikler! 1
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  •  . Cleft Lip And Cleft Palate - Symptoms And Causes. Alındığı Tarih: 18 Mart 2021. Alındığı Yer:   | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2021 00:42:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10259

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Deri
Aşı
Astrobiyoloji
Ateş
Modern
Stres
Ecza
Karadelik
Maske Takmak
Haber
Koku
Sinir Hücresi
İnternet
Uydu
Kuyruk
Sağlık Personeli
Irk
İklim Değişimi
Beyaz
Manyetik
Covıd-19
Bilim İnsanı
Örümcek
Orman
Evrim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et