Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yapay Zeka'da Moravec Paradoksu: Yüksek Bilişsel Fonksiyonlar, Basit Kas Hareketlerine Karşı!

Yapay Zeka'da Moravec Paradoksu: Yüksek Bilişsel Fonksiyonlar, Basit Kas Hareketlerine Karşı! Curiosity
Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
3 dakika
7,002 Okunma Sayısı
Not Ekle
Reklamı Kapat

Bu yazı, Yapay Zeka yazı dizisinin 15. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Moravec paradoksu; yapay zeka araştırmacıları olan Hans Moravec, Martin Minsky, Rodney Brooks ve arkadaşları tarafından 1980’lerde, yapay zekâ için, normalde yüksek seviyeli beyin aktivitesi gerektiren akıl yürütmenin çok az hesaplama gücü gerektirirken, düşük seviyeli sensori-motor becerilerinin (örneğin kol ve bacakları hareket ettirmek gibi) inanılmaz yüksek hesaplama gücü gerektirmesinin fark edilmesi sonrası ortaya atılan çelişkiyi belirtir. Minsky’ye göre; genel olarak, zihnimizin muazzam bir şekilde gerçekleştirdiği karmaşık işlerin farkına varamıyoruz; farkında olduğumuz ufak bölüm de, basit işlevleri kapsıyor.

Paradoksun bir diğer olası açıklaması ise şu: En eski beceriler bilinçsizdir ve bu yüzden bize çaba harcamadan gerçekleştiriliyormuş izlenimi verirler. Bu beceriler aynı zamanda en karmaşık olanlardır, çünkü sensori-motor sisteminin kontrolünde gerçekleşen bu davranışlar, milyonlarca yıllık evrimleşme süreci sonucunda ortaya çıkmıştır.

Sensori-motor Sistemi

Hemen hemen tüm günlük hayat aktivitelerini (yürümek, koşmak, yer değiştirmek…) sensori-motor veya diğer ismiyle nöromasküler sistem (sinir-kas sistemi) kontrol eder. Sensori-motor sisteminin görevi, her ne kadar biz farkına varmıyorsak da, inanılmaz zordur: Hangi kasın, ne zaman ve ne kadar kasılıp gevşeyeceğini denetler!

Bu sistem, embriyolojik dönemde reflekslerle birlikte gelişmeye başlar. Dolayısıyla öğrenerek ya da çalıştırarak kontrol edilebilecek bir olgu sayılmaz. Gelişmesinde çoğunlukla genetik alt yapı etkili olmakla birlikte, kısmen dış koşullar da etkili olabilir.

Reklamı Kapat

Genel yapay zeka ve karşılaştırılmalı infografiği.
Genel yapay zeka ve karşılaştırılmalı infografiği.
Medium

Uygulamaya geçirilmesi en zor aktiviteler, sensori-motor sistem denetiminde gerçekleşir ve bilinçsiz olarak halledilirler. Örneğin uzanıp bir çay bardağını almak için kasların tam olarak varması gereken pozisyonlar üzerine kafa yormazsınız; bunların hepsi otomatik olarak, bilinçaltınızda gerçekleşir.

Yapay zekânın uygulamaya geçirmekte zorlandığı konu da, bir bireyin ömründe öğrendiği konular (örneğin yemek yapmak) ve yetenekler (örneğin satranç oynamak) değil, evrimsel süreçte ortaya çıkan ve kalıtsal sensori-motor becerileridir (örneğin ip atlamak). Oysaki çoğu kişiye bir matematik problemi çözmek, zekâ oyunları oynamak, mühendislik kavramlarını anlamak oldukça zor gelir. Aslında bahsedilen tüm bu olgular, evrimsel sürecin son evrelerinde öğrenilen gelip geçici yeteneklerdir.

Genlerimizde bu bilgiler kalıtsal anlamda yer almaz. İnsan zihninin evrimsel sürecinde hayatî önem taşımadıklarından kolayca programlanabilir veriler içerirler. Dolayısıyla yapay zekâ barındıran çeşitli aygıtlar tarafından oldukça kolay bir biçimde algılanıp uygulanabilirler. Oysa ortalama 4 yaşındaki bir çocuğun hiç zorlanmadan gerçekleştirebildiği eylemler (bir yüzü tanıma, sesleri tanıma, odayı boydan boya yürüyerek geçme…) aslında yapay zekâ için en karmaşık mühendislik problemlerini karşılamaktadır.

Bu konuda Morevec şunları söylemektedir:

İnsan beyninin yüksek oranda evrimleşmiş olduğu duyusal ve motor kısımlarında kodlanan, dünyanın doğası ve içinde nasıl hayatta kalabileceği hakkında milyarlarca yıllık bir deneyimdir. Muhakeme dediğimiz kasıtlı süreç, inanıyorum ki insan düşüncesinin en ince çeperidir, sadece bu bilinçli sensori-motor bilgisine rağmen, çok daha büyük ve çok daha güçlü olan tarafından desteklendiği için etkilidir. Hepimiz algısal ve motor becerilerde usta birer olimpiyatçıyız. Aslında o kadar zor ki, biz sadece kolaymış gibi davranıyoruz. Soyut düşünce yine de bizim en yeni hilemiz, bunda henüz yeterince ustalaşmadık.

Kanadalı-Amerikalı bilişsel psikolog, dilbilimci ve popüler bilim yazarı Steven Pinker ise bu paradoksu şöyle özetlemektedir:

Yapay zeka araştırmalarının 35 yıllık tarihinde öğrendiğimiz şudur: Zor problemler basittir, basit problemler zordur. Gayet sıradan bulduğumuz, 4 yaşındaki bir çocuğun zihinsel yetenekleri; örneğin bir yüzü tanıma, bir kalemi kaldırma, bir odada bir köşeden diğerine yürüme, bir soruya cevap verme, bugüne kadar karşılaştığımız en zor mühendislik problemlerinden birkaçıdır. Yeni nesil zeki makinalar geliştirildikçe, stok analistleri ve petrokimya mühendisleri gibi mesleklerde çalışanların işleri tehdit altında olacaktır; bahçıvanlar, resepsiyonistler ve aşçıların meslekleri onlarca yıl boyunca güvendedir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 18
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 13
  • Muhteşem! 10
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Bilim Budur! 7
  • İnanılmaz 7
  • Umut Verici! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Hans Moravec, et al. (1988). Zihnin Çocukları. ISBN: 9780674576186. Yayınevi: Harvard Üniversitesi Yayınları.
  • Wikipedia. Moravec's Paradox. (10 Mart 2018). Alındığı Tarih: 23 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • S. Pinker. (2014). The Language Instinct: How The Mind Creates Language. ISBN: 1491514981. Yayınevi: Brilliance Audio.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/01/2021 22:08:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7805

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Hamile
Dişler
Foton
Transkripsiyon
Wuhan Koronavirüsü
Psikoloji
Toplumsal Cinsiyet
Hastalık Dağılımı
Gerçek
Taksonomi
Erkek
Film
Balıkçılık
Karanlık Madde
Örümcek
İnfografik
Deney
Koaservat
Tümör
Müzik
Metal
Nobel Ödülü
İklim Değişikliği
Pandemi
Yapay Seçilim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hatalı bir argümanın tedavisi daha iyi bir argüman geliştirmektir; düşünceleri bastırmak değil.”
Carl Sagan
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku