Bu Reklamı Kapat

Yapay Zeka Sistemleri Düşünce Polisine, Büyük Veri Büyük Birader'e Dönüşür mü?

Yapay Zeka Sistemleri Düşünce Polisine, Büyük Veri Büyük Birader'e Dönüşür mü?
Bu Reklamı Kapat
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
11 dakika
1,149 Okunma Sayısı
Notlarım
Bu Reklamı Kapat

"Büyük veri" (İng: "big data"), internet kullanan kişiler tarafından üretilen ve yalnızca belli özellikleri haiz araç ve yöntemler sayesinde saklanabilen, anlaşılabilen ve kullanılabilen büyük boyuttaki bilgilerdir.[1]Bu bilgiler, teknik adı ile "veri" olarak anılır ve bilgisayarlar tarafından saklanabilir.[2]Büyük boyutta ve internet kullanan kişiler tarafından üretilen verilerden oluşan büyük veri, pek çok kaynak tarafından beslenmekte ve durmaksızın büyümektedir.[3]Dijitalleşmeyle birlikte insanlık büyük bir değişime ayak uydurmaya çalışmaktadır.[4]Öyle ki son birkaç on yıldaki gelişmeler, yaşadığımız değişimlerin "dijital devrim" ya da "teknolojik devrim" olarak anılmasına sebep olmuştur.[1], [5], [6], [7], [8] Zira dijitalleşme, ekonomi başta olmak üzere toplum hayatının tüm alanlarını etkilediği gibi, bireysel hayatımızı ve mevcut siyaset yöntemlerini kökten değiştirmektedir.[1], [9]

Dijital değişim sürecinin toplum hayatına etki etmesinin önemli bir nedeni şüphesiz yapay zeka sistemlerindeki gelişmelerdir. Bilhassa İkinci Dünya Savaşı sonrası hızla ilerleme kaydeden yapay zeka sistemleri alanındaki çalışmaların devrim niteliğini kazanmasında, nesnelerin interneti (İng: "Internet of Things" veya kısaca "IoT") adıyla anılan teknolojinin rolü oldukça fazladır.[10], [11], [12] Nesnelerin internetindeki gelişmelerle paralel olarak genişleyen büyük veri, isabetli veri analizleri yapılmasını sağlamaktadır.[1], [3]Birbirinden farklı konulara ait verilerden, veri analizi yöntemi ile anlamlı bir sonuç çıkarabilmek mümkün olduğundan, günümüzde alınacak kararlarda büyük veri ve veri analizine başvurulmaktadır.[13]Zira birbirinden ayrı konulara ait verilerden bir bütünü oluşturacak şekilde analiz yapılması, verilecek kararları hızlandırmakta ve isabetli karar ihtimalini arttırmaktadır.[1], [3]

Büyük Verinin "Büyük Birader"e Dönüşümü

Günümüzde devletler ve şirketler öngörüde bulunmak için büyük veriden yararlanmaktadır; fakat ayırt edici bir unsur olarak, devletlerin ayrıca kişisel verilerin mahremiyetini gözetme, temel hak ve özgürlere ancak belirli şartlar altında sınırlandırma gibi bir yükümlülüğü bulunmaktadır.[14], [15], [16] Bununla birlikte, kamu gücünü elinde bulunduranların suçla mücadele etmek, terör faaliyetlerini önlemek gibi gerekçelerle; veri toplama, kaydetme ve veri analizine giriştiği ihtimalinde hak ve özgürlükleri sınırlandırmak için devletlerin haklı gerekçeleri de olsa, veri toplamaya kamu gücünü elinde bulunduranlar tarafından girişildiği hususunun altı çizilmelidir. Bu noktada kamu otoritelerinin büyük veri teknolojisiye yapacağı bir veri analizi, örneğin suç ve suçlu analiziyle suçla mücadeleye hizmet ederken kamu gücünün elindeki büyük veri analizi imkanı, bir distopyaya dönüşebilir. Zira büyük bir yapbozun parçaları gibi her küçük veri, büyük resmi tamamlamaya ve diğer parçalara ulaşmaya imkan sağlayacağından, diyebiliriz ki kişinin varoluşsal bir gereksinimi olarak mahremiyet; devletin kamu düzenini sağlama ve bu gerekçe ile bireyi denetleme, özgürlüklerini kısıtlama tehditleriyle karşı karşıya kalacaktır.[17] George Orwell, 1984 adlı eserinde şöyle yazıyor:

Düşünce polisinin kime ne zaman ve hangi sistemle bağlandığını kestirmek çok zordu. Herkesi her an izliyor da olabilirlerdi.

En küçük bir davranışını, söylediği tek bir sözü bile gözden kaçırmamışlar, aklından geçenlerin hiçbirini kaçırmamışlardı.

Bu Reklamı Kapat

Veri analizi teknolojisinin sağladığı olanaklarla yapılan suç tahmini ya da suç öngörüsünde bulunma faaliyeti olarak "tahmini polislik" ya da "öngörüye dayalı polislik" (İng: "predictive policing") ilk bakışta bir sorun olarak algılanmayabilir.[19], [20], [21] Ne var ki yapay zeka teknolojisinin günümüz olanakları ve toplumda suçun varlığını kaos alameti olarak ileri süren devletin kamu gücü nazara alındığında, suç tahmini gibi öngörücü faaliyetlerin, suçla mücadelede kesin bir çözüm gibi gözükmekle birlikte başka sorunları doğurabileceği tahmin edilmektedir.[22] Örneğin, suç tahmini ile niyet okuma arasındaki sınırın hassasiyeti nedeniyle; ırksal, etnik veya başka ayrımcılıklar gündeme gelebilecektir.[20] Nitekim Amerika Birleşik Devletleri'nde suçla mücadelede çok önemli bir hizmet sunacağı öne sürülerek belirli bir bölgede kullanılmaya başlanan tahmini polislik teknolojisine yüksek maliyetli yatırımlar yapılmış olmasına karşın, belli gruplar üzerindeki gözetimin arttığı yönündeki iddialar üzerine, yakın tarihte uygulamanın sonlandırılmasına karar verilmiştir.[23], [24], [25]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnsanın, diğer insanlarla düzen ve refah içerisinde yaşamasının adeta bir doğal zorunluluk oluşu ve toplumu oluşturan bireylerin çıkarları ile toplum düzeninin devamlılığı gereksiniminin örtüşmesinin bir neticesi olarak diyebiliriz ki, toplumsal güvenlik gerekçesiyle hak ve özgürlüklere yapılacak sınırlamalar en önemli desteğini suçla mücadele -bir adım ötede ise suçu önleme, tahmin etme- faaliyetleri alanında alabilecektir. Halbuki böylelikle, suçla mücadele ve kaosu bastırma gayesinin kutsallığının kamu gücünün boyutlarını tahmin edilemez hale dönüştürecek ve buna karşın en önemli desteğini ise yine gücün üzerinde uygulandığı, güvenlik için özgürlüğünden ödün veren bireylerden alacaktır. Bu öngörü, teknoloji eliyle geleceğimize yön verecek kararlar noktasında önemli bir çıkarımdır.

İnsan hakları mücadelesinde, bulunduğumuz noktayı göz önüne aldığımızda, insanın sadece maddi bütünlüğü ve iyiliği değil; manevi bütünlüğü ve iyiliği de insan hakları korumasındadır (İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi madde 22). Bu nedenle günümüzde yapay zeka sistemleri vasıtasıyla kişisel verilerin büyük veri içerisinde; sağlık eğitim, ekonomi gibi alanlardaki avantajları ile güvenlik ve mahremiyet alanlarında ise dezavantajlı yönlerini topyekun değerlendirerek süregelen tartışmaları devam ettirmek gerekmektedir.[27], [28], [29], [30], [31] İnsanların toplum halinde yaşama ve birlik düşüncelerine en büyük zararı verecek olan toplumdaki farklılıkları aykırı sıfatıyla nitelendirmek ve ötekileştirmektir. Bu nedenle ayrımcılığın, yapay zeka sistemleri ile daha güçlü hale gelmemesi veya getirilmemesi gerekir. Zira yapay zeka ve büyük veri teknolojisi kullanımı ile gözünü sürekli toplum üzerinde tutma refleksine sahip kamu otoritelerinin keyfiyetine, ayrımcı söylem ve uygulamalarına olanak sağlayabilecek ve ötesinde, toplumda azınlıkta olan gruplar gözetimi ve baskıyı daha yoğun hissedecektir.[26] Orwell, şöyle yazıyor:[18]

Çıkardığınız her sesin duyulduğunu, karanlıkta olmadığınız sürece her hareketinizin gözetlendiğini varsayarak yaşamak zorundaydınız; zorunda olmak ne söz, artık içgüdüye dönüşmüş bir alışkanlıkla öyle yaşıyordunuz.

Eski despotluklar, 'Şunu yapacaksın, bunu yapmayacaksın' diye buyuruyordu. Totaliterler, 'Şöyle yapacaksın, böyle yapacaksın' diye dayatıyorlardı. Biz ise, insanlara 'Sen aslında şusun, aslında şöyle düşünüyorsun, şuna inanıyorsun' diye bastırıyoruz.

Nesnelerin interneti ile yeni bir endüstri çağına giriş yapıldığı ve bu teknolojinin günlük hayatımızı iyileştireceğine dair iyimser atmosfer; nesneler arasındaki bağlantının kaydedileceği, izleneceği ya da değiştirilebileceği ihtimallerini ve nesneleri interneti ile cihazların yalnızca diğer cihazlarla değil; cihazların üreticileri ile de bağlantıda olabileceği gibi önemli pek çok sorunu gündem dışında bırakmaktadır.[34], [35], [36], [37], [38] Oysaki teknolojinin nimetlerinden faydalandığımız her an, aynı zamanda kullanıcılar olarak bizler büyük veriyi besleyen bize ait veriler üretiyoruz ve bu verilerin kimlere, ne zaman ve ne şartlar altında sunulduğu hakkında bilgilendirmedeki eksiklikler, veri kaynağı olarak bizleri aciz hale getirmektedir.[3] Kaldı ki bilişim dünyasındaki veri trafiği için ise şimdilik herhangi bir başkasının erişmememsi adına kesin bir erişim engeli konulamamaktadır.[3]Birçok büyük inovasyon şirketi kişisel verilerin korunmasında kullanıcılarına garanti verememektedir.[32] Orwell, şöyle yazıyor:

Bu Reklamı Kapat

Bağlılık, düşünmemek demektir, düşünmeye gerek duymamak demektir. Bağlılık bilinçsizliktir.

Açıkçası, Parti'nin dünya görüşü, onu hiç anlamayan insanlara çok daha kolay dayatılıyordu. Gerçeğin en açık biçimde çarpıltılması böylelerine kolayca benimsetilebiliyordu, çünkü kendilerinden istenin iğrençliğini hiçbir zaman tam olarak kavrayamadıkları gibi, toplumsal olaylarla yeterince ilgilenmedikleri için neler olup bittiğini de göremiyorlardı. Hiçbir şeyi kavrayamadıkları için hiçbir zaman akıllarını kaçırmıyorlardı

Kullanıcıların büyük veriyi besleyecek verileri kendilerinin sunması ya da yapay zeka sistemlerinin kullanıcıların unuttukları veya sildikleri verileri dahi kaydederek adeta gizli kişisel bir arşiv oluşturabilmesi büyük verinin her geçen gün kontrolsüzce büyümesi anlamına gelmektedir.[39]Ayrıca bulunduğumuz çağın teknolojik fırsatları (!) verileri paylaşma hususunda, bireyin iradesini zorlayarak -örneğin hizmetten faydalanmak adına başka bir yol kalmaması nedeniyle- rıza alabildiği gibi; bireyin iradesine gerek duymadan, yapay zeka algoritmaları ile verilerimize ulaşabilmektedir.[31], [43]

Gelinen noktada verinin nasıl oluşturulduğu, özel şirketler ve kamu güçleri tarafından nasıl kullanıldığı hakkındaki bilgiler ya da daha doğru ifade ile bilgi eksiklikleri ışığında, günümüz devletlerinin görünmez gözetiminin (panoptikon) devam ettiği ve hatta bu yöntemin artık gözetime maruz kalan bireyler tarafından desteklenen bir sisteme (sinoptikon ve omniptikon) dönüştüğü söylenebilir.[44], [45] Bireyin; hakkındaki verilerin birbirinden farklı alanlarda olmasından dolayı bu verilerin büyük veri gibi bir teknoloji ile anlamlandırılacağından bihaber oluşu, aslında her an var olan görünmez gözetimi toplumda önemsizleştirmek suretiyle gözetimi güçlendirecek bir paradoks yaratabilir.[3]Orwell, şöyle yazıyor:

Bu Reklamı Kapat

İnsanın içine giremezler. Hiçbir yararı olmayacağını bile bile insan kalmanın çok önemli olduğunu düşünüyorsan onları yendin demektir.

Geçmişi denetim altında tutan, geleceği de denetim altında tutar; şimdiyi denetim altında tutan, geçmişi de denetim altında tutar.

Bahsi geçen değişimler, bu değişimlerin hızı ve sınırlarının git gide kayboluşu teknolojik gelişmelere temkinli bir bakışla yaklaşılması gereğini ortaya koymaktadır.[3] Zira nesnelerin interneti, yapay zeka, akıllı sistemler, yüz tanıma sistemleri, akıllı cihazlar gibi sıfatlarla, geleceğe yönelik büyülü tanımlamalar yapılırken; bireysel ve toplumsal hayatta insanın muhtemel hangi değişimleri yaşayacağı meselesi ikinci planda kalmamalıdır.[40] Unutulmamalıdır ki insanı insan yapan niteliklerin kaybı, madalyonun öteki yüzüdür.[41] Dolayısıyla, elektronik cihazlarımız tarafından izlenme özellikle her an yanımızda taşıdığımız cep telefonlarımız aracılığıyla gözetlenmenin oldukça kolay olduğu gerçeği ile bugün yüzleşmek zorunda kalan insanlık, yarın kullandığımız tüm elektronik cihazların birer "tele-ekran" a dönüştüğü haberini almadan önce, bilinçli teknoloji kullanıcılarına dönüşmelidir.[42] Aksi halde evlerimizdeki internete bağlı birbiriyle haberleşen cihazlarla ya da kamusal alanlarda, örneğin yüz tanıma yazılımlarıyla, Orwell'ın distopyasındaki "tele-ekran"lar arasında hiçbir farklılık kalmayacaktır.

Sonuç

Büyük veri, günümüzün gerçekliğinin "Büyük Birader"ine dönüşmektedir. "Büyük Birader"in büyük gözaltı uygulamasına günümüzde hızla yaklaşılmaktadır. Büyük verinin hakimiyetini duyularımızla algılamak ve sınırlandırmak çok mümkün olmasa da varlığı konusunda hemfikir olmamız ve büyük veriyi besleyen yapay zekaların etrafımızı sarmış olması bu hakimiyetin sınırını görünmez hale getirmektedir. Nitekim bu durum da büyük veri aracılığıyla devletin bir gözünün her an üzerimizde olduğunu bildiğimiz ve fakat görmediğimiz büyük bir gözaltı yaratmaktadır.

Bireyin, yapay zeka sistemleri karşısında kendisini baştan savunmasız kabul etmesi dahi bireyin mahremiyetini yaşayamamasına, doğuştan gelen biricik niteliklerini kendiliğinden baskılamasına, kişiliğini geliştirememesine neden olacaktır. Büyük veri ile yapılan analizlerin otosansüre sebep oluşu, insan onuru temelli bir hukuk sistemini ortadan kaldıracak ve toplumu 1984 romanındaki gibi bir yıkıma götürebilecektir.[46] Her bireyin eylem ve düşüncelerini, gözetim ihtimalini nazara alarak gerçekleştirmeye alışması; bu durumu adeta bir kader olarak değerlendirmesi ise insanlığı bekleyen asıl tehlikedir; zira bu algılayış distopyaların olmazsa olmazıdır.[47]

Agora Bilim Pazarı
Beslenme Bilim ve Uygulamalar

ISBN: 9786052824511
Sayfa Sayısı: 888
Baskı Sayısı: 4
Ebatlar: 21×28
Basım Yılı: 2020

Devamını Göster
₺248.00 ₺298.00
Beslenme Bilim ve Uygulamalar

İnsanın sosyal bir varlık oluşunun beraberinde getirdiği bazı gerekliliklerden, belki de zorunluluklardan bahsetmek gerekir. Bu perspektiften bakıldığında; insanın sosyal bir varlık oluşu toplum hayatına, toplum hayatının varlığı kamu düzenine, kamu düzeninin sağlanması suçla mücadeleye, suçla mücadelenin başarısı suç tahminine ve suç tahmini ise büyük veri teknolojisi kullanımına sebep olur, gibi bir mutlak süreç kamu gücünü elinde bulunduranlar tarafından ileri sürülebilir; böylelikle büyük veri, kamu güvenliğini sağlama hususunda günümüzün nimeti olarak yansıtılabilir ki bu, büyük ölçüde toplum tarafından da kabul görecektir. Hatta bu kabul büyük verinin kapsamını ve etki alanını o denli genişletebilir ki, artık görünmez ve fakat her an mevcut olan bir gözetim (panoptikon), artık bir endişe kaynağı dahi olmaktan çıkarak, kişilerin gönüllü katkı sundukları ve hatta tatminlerini besledikleri (sosyal medya gibi) eğlenceli (!) bir gözetime dönüşebilir.

Bir tarafta "Büyük Birader" ve büyük verinin sahip olduğu ortak noktalar; iktidar sahiplerinin kamu güvenliği, suçla mücadele gibi kavramları suistimal ederek; diğer bir anlatımla güvenlik ve özgürlük arasında tercih yapmaya varacak bir düzen yaratma adımları; diğer tarafta ise büyük verinin günümüz dünyasında kapsamına aldığı alan ve vazgeçilmezliği (!) birer gerçektir. Bu gerçeği ortaya koyarak ve fakat bireysel veri kaynakları olarak her bireyin gerçek kişi veya tüzel kişilik içerisinde fark etmeksizin, diğerkam tercihleri mevcut gerçeklerin mecbur kıldığı gidişatı kabul edilebilir bir çağ gereksinimine dönüştürebilir.

Son olarak ifade etmemiz gerekir ki, korkutucu senaryo; bilim kurgu filmlerindekinin aksine, uzaydan gelen bilinmez bir varlık veyahut kontrolü ele geçirmiş bir robotik yapay zeka ile insan arasındaki güç savaşından ziyade, insanın yine insanla mücadelesi ve ilk bakışta çok fazla fark edilmeyecek; ancak her bireyin yaşayacağı "kimliksizlik" hali olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b c d e N. Khan, et al. (2021). Big Data: Survey, Technologies, Opportunities, And Challenges. The Scientific World Journal. doi: 10.1155/2014/712826. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Cambridge Dictionary. (, 2021). Data.
  • ^ a b c d e f g J. Moorthy, et al. (2021). Big Data: Prospects And Challenges. Vikalpa The Journal for Decision Makers. doi: 10.1177/0256090915575450. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Mantelero. Regulating Big Data. The Guidelines Of The Council Of Europe In The Context Of The European Data Protection Framework. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ Walden University. How Is Modern Technology Affecting Human Development?. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ R. Fischer-Baum. What 'Tech World' Did You Grow Up In?. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ B. Lufkin. Why The Biggest Challenge Facing Ai Is An Ethical One. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ F. Billari, et al. Big Data And Population Processes: A Revolution? Authors. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ D. Helbing. What The Digital Revolution Means For Us. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ Council of Europe. History Of Artificial Intelligence. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ J. Clark. What Is The Internet Of Things?. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ A. Menard. How Can We Recognize The Real Power Of The Internet Of Things?. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ T. Breur. Big Data And The Internet Of Things. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ B. A. Gür. (2021). Uluslararası Hukuk Ve Ab Hukuku Boyutuyla Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. doi: 10.33433/maruhad.665460. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. H. Kim. (2021). Big Data Applications In The Government Sector: A Comparative Analysis Among Leading Countries. Communications of the ACM. doi: 10.1145/2500873. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Aybay, et al. (2021). Hukuka Giriş. ISBN: 9786053992509.
  • ^ İ. Sucu. (2021). Gözeti̇m Toplumunun Karşi Ütopya Yüzü: İkti̇dar Güçleri̇ Ve Öteki̇ler. Atatürk İletişim Dergisi. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Orwell. (2021). 1984. ISBN: 9789750718533.
  • ^ United Nations University. Ai & Global Governance: Turning The Tide On Crime With Predictive Policing. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ a b R. Jenkins, et al. (2021). Ai Ethics And Predictive Policing: A Roadmap For Research. Report funded by US National Science Foundation. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Krasmann, et al. Predictive Policing. Eine Ethnographische Studie Neuer Technologien Zur Vorhersage Von Straftaten Und Ihre Folgen Für Die Polizeiliche Praxis. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ L. Barrett. Reasonably Suspicious Algorithms: Predictive Policing At The United States Border. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ M. Jones. Predictive Policing A Success In Santa Cruz, Calif.. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ E. Goode. Sending The Police Before There’s A Crime. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ L. Miller. Lapd Will End Controversial Program That Aimed To Predict Where Crimes Would Occur. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ B. Gellman, et al. Https://Production-Tcf.imgix.net/App/Uploads/2017/12/03151009/The-Disparate-Impact-Of-Surveillance.pdf. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ Iovolution. Predictive Policing: Traum Oder Alptraum. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ Forbes. 16 Tech Experts Predict The ‘Next Big Thing’ In Encryption And Cybersecurity. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ R. Anyoha. The History Of Artificial Intelligence. (17 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2021.
  • ^ A. Blazquez-Soriano, et al. (2021). Big Data Sources And Methods For Social And Economic Analyses. Technological Forecasting and Social Change. doi: 10.1016/j.techfore.2017.07.027. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b A. Holmes. 533 Million Facebook Users' Phone Numbers And Personal Data Have Been Leaked Online. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ Ama Networks. Why Is Cyber Security Important? Can You Be 100% Secure?. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • B. Lundqvist. (2021). Big Data, Open Data, Privacy Regulations, Intellectual Property And Competition Law In An Internet Of Things World. Faculty of Law, University of Stockholm Research. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Erboz. How To Define Industry 4.0: The Main Pillars Of Industry 4.0. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ L. Waschbusch, et al. Was Bedeutet Industrie 4.0? Definition, Merkmale Und Anwendung. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ J. Schreier. Das Internet Der Dinge Wird 20 Jahre Alt. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ Oracle. Was Ist Das Internet Of Things (Iot)?. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021. Alındığı Yer: Oracle | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Garcia. (2021). Leaking Privacy And Shadow Profiles In Online Social Networks. Science Advances. doi: 10.1126/sciadv.1701172. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Elon University. Survey Xii: What Is The Future Of Ethical Ai Design?. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ J. Anderson, et al. Artificial Intelligence And The Future Of Humans. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ S. Thompson, et al. Twelve Million Phones, One Dataset, Zero Privacy. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ J. Shaw. The Watchers. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ M. Tümurtürkan. (2021). Gündelik Hayatın Gözetimi: "Panoptikon Toplumu". ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. B. Okmeydan. (2021). Postmodern Kültürde Gözetim Toplumunun Dönüşümü: 'Pano'ptikon'dan 'Sinoptikon' Ve 'Omniptikon' A. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. Williams. Writers Silenced By Surveillance: Self-Censorship In The Age Of Big Data. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021.
  • ^ Alexander von Humboldt Institut für Internet und Gesellschaft. Big Data Und Nudging: Marketing Oder Manipulation?. (18 Kasım 2021). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2021. Alındığı Yer: HIIG | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/01/2022 17:32:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11162

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Doğa
Kamuflaj
Matematik
Çocuklar
Elektrik
Fizik
Uzay Görevleri
Sanat
Çiftleşme
Dağılım
Parçacık
Besin Değeri
Kelebek
Tarih
Evrimsel Antropoloji
Elektron
Sosyal
Radyasyon
Teyit
Yıl
Genetik Müdahale
Nükleotit
Uzun
Koronavirüs
Eğitim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et