Yabancı Dilde İletişim Kurmak, Karar Verme Sürecinde Duyguları Arka Plana Atıyor!

Yabancı Dilde İletişim Kurmak, Karar Verme Sürecinde Duyguları Arka Plana Atıyor!
Yazar University of Chicago Mert Karagözoğlu Editör Mert Karagözoğlu  AyşegülŞenyiğit Özdil 2. Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
4 dakika
3,100 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Kolu çekerek beş kişinin hayatını kurtarmak için tramvayı o bir kişinin üzerine yönlendirir miydiniz? Peki bu seçeneklerin anadilinizde veya konuştuğunuz yabancı dilde sunulup sunulmadığı bir şey değiştirir mi?

Chicago Üniversitesi’nden psikologların yaptığı bir çalışmaya göre, kişi, seçimlerini anadili yerine bir yabancı dilde yaparsa, tercihini o bir kişiyi feda etmekten yana kullanması daha olası. Psychological Science’ta yayımlanan bir makalede araştırmacılar bu olayın nedenini çözmeye çok yaklaştılar. Araştırmada görevli psikoloji profesörü Boaz Keysar, konu hakkında şunları söylüyor:

Şimdiye kadar yabancı dil kullanmanın düşünceyi nasıl etkilediğini anlamaya çalıştık. Bu konuya çeşitli açıklamalar getirebiliyorduk fakat hiçbiri doğrudan test edilmemişti. Bu çalışma, kanıtları ile bu olayın nedenini açıklıyor.

Keysar ve ekibi, kişinin tramvay ikilemi karşısında vereceği kararın, kökleşmiş olan bir tabuyu yıkmaktan duygusal olarak kaçınmadaki bir azalmadan dolayı mı, yoksa kişinin karar verirken çoğunluğun iyiliğini daha ön plana çıkartan faydacı bir algıya kapılmasından dolayı mı (veya belki de ikisi birden) gerçekleştiğini bulmaya çalıştılar. Başyazar Sayuri Hayakawa şöyle belirtiyor:

Yabancı dilde iletişim kuran insanların, (anadilde yapılacak tercihe kıyasla) çoğunluğun iyiliğine daha fazla önem atfetmediklerini ve en üst düzeyde yarar sağlayacak seçimler ile çatışan tabuları yıkma konusunda daha az isteksiz davrandıklarını saptadık.

Aralarında Pompeu Fabra Üniversitesi’nden Albert Costa ve Joanna Corey’in de bulunduğu araştırmacılara göre, yabancı dilde iletişim kurmak insanlarda duygusal bir mesafeye sebep oluyor ve bu mesafe sayesinde kişiler, daha fazla yarar sağlayan davranışı seçebiliyorlar. Keysar bu konuyla ilgili şunları söylüyor:

Reklamı Kapat

Çok şaşırtıcıydı. Aradaki bu farklılığın, kişilerin kamu yararını ne kadar önemsedikleri ile ilgili olduğunu düşünüyordum. Fakat durum hiç de öyle değilmiş.

Yapılan başka araştırmalara göre yabancı dilde iletişim kurmak insanların daha yarar odaklı düşünmesine neden oluyor. İnsanlar yabancı bir dilde konuşurken yavaşlarlar ve anlamaları için konsantre olmaları gerekir. Böyle bir durumda kişi, daha rasyonel düşünerek, beş kişinin hayatını kurtarmanın o bir kişiyi feda etmemekten daha ağır bastığı sonucuna varır.

Fakat Keysar, kendi tecrübelerine dayanarak duygunun da bu süreçte önemli bir işleve sahip olduğu sonucuna vardı. İngilizce konuştuğunda, kendi anadili olan İbranice’de olduğu gibi içsel bir yankılanma duyamıyordu. Anadilinde olduğu kadar duygularla içli dışlı olamıyordu. Aynı şeyi iki dil bilen birçok insan da yaşıyordu ve çeşitli araştırmalarda bu olay doğrulanmıştı. Hayakawa şöyle söylüyor:

Anadilinizi ailenizden, arkadaşlarınızdan, televizyondan edinirsiniz. Diliniz artık duygularla bir bütün haline gelir.

Fakat yabancı diller genellikle hayatınızın ilerleyen yıllarında sınıflarda öğretilir ve anadilinizde olduğu kadar duygularınıza, bunlar arasında kaçınmacı duygular da vardır, tam anlamıyla seslenmeyebilir. Burada karşımıza çıkan sorun şudur: Hangi karar süreci bahsettiğimiz davranışa yol açar; “daha yarar odaklı” olanı mı yoksa “daha az duygusal” olanı mı? Buna hangisinin neden olduğunu saptamak için psikologlar Utah Üniversitesinde öğretim üyesi olan David Tannenbaum ile birlikte çalıştılar.

Tannenbaum, süreç ayırma işlemi olarak adlandırılan bir teknikte uzman. Bu teknik sayesinde karar verme sürecinde yer alan çeşitli faktörlerin önemli noktaları belirlenebiliyor. Makalede, aralarında anadili İngilizce, Almanca ve İspanyolca olan altı farklı gruba odaklanan altı farklı çalışma yer alıyor. Her grup diğer dillerden de birini konuşabiliyor, böylece tüm kombinasyonlara eşit bir şekilde ulaşılabiliyor. Deney boyunca gruptaki insanlardan rastgele olarak kendi anadillerini veya ikinci dillerini kullanmaları isteniyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Katılımcılara, sistematik olarak belirlenmiş çeşitli senaryolar okutuluyor. Örneğin, beş kişinin hayatını kurtarmak için bir kişiyi feda etmek yerine, beş kişiyi küçük yaralanmalardan kurtarmak için yine o kişiyi feda edip etmeyecekleri soruluyor. Kişiyi öldürme konusundaki tabu yine aynı, fakat olayın sonuçları değişkenlik gösteriyor. Hayakawa şöyle diyor:

Elinizde bu tarz senaryolardan yeterince varsa, insanların hangi unsurlara dikkat ettiğini ölçmeye başlayabilirsiniz. Yabancı dilde seçim yapan insanların, kurtarılacak hayatlara ayrıca dikkat etmediklerini ve bu tarz yapılaşmış kuralları çiğnerken daha rahat olduklarını saptadık. Yani, akıl mı kalp mi sorusunu sorduğumuzda yabancı dil kullananların kalbi seçtiklerini söyleyebiliriz.

Araştırmacılar bunun nedeni araştırıyorlar. Yabancı bir dil kullanmak, yapılan davranışların sonuçlarının zihindeki görüntüsünü mü köreltiyor? Böylece o kişiyi feda etmeye yönelik istekleri daha da artırıyor diyebilir miyiz? Yabancı dil kullanımının anıların zihindeki görüntülerini etkilediğinde ortaya çıkan farklılıklar, daha az zihinsel betimlemeler yapılmasına mı neden oluyor?

Araştırmacılar deney sonuçlarının gündelik yaşamdaki sayının fazla olduğu olaylarda uygulanıp uygulanmadığını da araştırıyorlar. Keysar’ın ekibinin İsrail’de başlattığı bir başka çalışma, bir barış görüşmesinde tarafların ortaya konulan teklifleri, kendi dillerinde mi yoksa anlaşmaya çalıştıkları karşı tarafın dilinde mi değerlendirdiğini ve buradan doğabilecek farklılıkları araştırmaya odaklanıyor. Keysar, ayrıca, yabancı bir dili konuşan doktorların verdikleri kararlarda kullanılan dilin etki edip etmediğini de öğrenmek istiyor ve şöyle diyor:

Tıbbi karar verme süreçleri arasındaki farklılıkları, kullanılan dilden yola çıkarak tahmin edebiliriz. Bazı durumlarda güçlü bir duygusal sorumluluk duyabilirsiniz, bazılarında ise duymazsınız.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/07/2021 14:24:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5239

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Tıp
Hastalık Yayılımı
Bilgi
Balık
Kuyruksuz Maymun
Kalıtım
Oyun Teorisi
Kalori
Anksiyete
Anatomi
Biyografi
Mitler Ve Gerçekler
Ağız
Yapay Zeka
Bilim İnsanı
Hastalık
Genetik Müdahale
Botanik
Komplo
Boyut
Bilim
Çeviri
Koruma
Ses
Biyolojik Antropoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın