Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı: 19. Yüzyılda İnsanlar Neden Ölülerle Fotoğraf Çektiriyordu?

Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı: 19. Yüzyılda İnsanlar Neden Ölülerle Fotoğraf Çektiriyordu? News Dog Media/The Thanatos Archive
Küçük yaşta ölmüş bir çocuğun gözleri ve vücudu, canlıymış gibi konumlandırılarak fotoğraflandığı iddia ediliyor. Ancak bu tür tekniklerin kullanıldığı iddiası tartışmalıdır.
8 dakika
30,966
  • Gerontoloji
  • Fotoğrafçılık

Tarihin en ilgi çekici dönemlerinden biri olan Viktoryen Dönem'de (1837-1901), Dagerreyotipi adı verilen fotoğrafçılık tekniğinin geliştirilmesi sayesinde, fotoğraf sanatı doğmuştur. Pratik olarak fotoğraf çekimini ilk defa mümkün kılan bu yöntem sonrasında, insanların bu teknolojiye verdikleri tepki de bir "garip" olmuştur. O dönemde çok sayıda insan, ölen yakınlarının da karede yer aldığı fotoğraflar çektirmişlerdir.

Özellikle de çocuk ölümlerinin çok yüksek olduğu ve ortalama ömrün 35 sene kadar olduğu bu dönemde, birçok insanın yakınlarıyla olan hatıralarını ölümsüzleştirdiğini görmekteyiz, özellikle de ölen çocuklarıyla... İşte insanlığın garip kültürel gelişimlerinin bir ürünü olarak, bu ürkütücü fotoğraflardan bazıları...

Tüm Reklamları Kapat

Emil, Mary ve Anna Keller, 1894 yılında cinayet-intihar ile öldüler.
Emil, Mary ve Anna Keller, 1894 yılında cinayet-intihar ile öldüler.
Thanatos Arşivi

Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı

“Madde kaybolmadan evvel gölgeyi sakla”.

O dönemin fotoğrafçılarının, Louis Daguerre'in 1839'da dagerreyotipi (Fr: "Daguerréotype") isimli fotoğrafik görüntü elde etme yöntemini ilan etmesinden kısa bir süre sonra popülerleşen ve rahatsız edici olabilen bu sloganı, Viktoryen Dönemin gerçekliğini yansıtır. Antibiyotiklerin keşfinden önceki, bebek ölümlerinin arttığı ve İç Savaş'ın şiddetlendiği bir çağda ABD'de ölüm, yadsınamaz bir varlıktı. Ölüleri anma seremonilerinin önemli bir parçası da ölüm sonrası fotoğraf çekmekti.

Tüm Reklamları Kapat

Ölüm sonrası fotoğrafçılık; zengin Avrupalıların (ve Amerikalıların) ölü aile üyelerini, ölümle ilgili birçok sembol, renk ve jestle birlikte tasvir ettikleri ölüm-sonrası portre sanatından evrimleşti. Fotoğraflardaki insanlar (ki bunlar genellikle çocuklardı), makul derecede sağlıklı görünse de; ölü bir kuş, kesilmiş kordon, sarkık çiçekler veya üç parmaklı kutsama işareti (kutsal üçlü referans; dini inanışa göre amen veyahut kutsama için yapılan hareket, Türkçede "takdis işareti" olarak da bilinir) çoğu zaman bireyin ölü olduğunun göstergesiydi. 18. ve 19. yüzyılların başlarında popüler olan bu tür görüntüler, uzun zaman boyunca sevilenlerin anılarını hatırlatmakla görevlendirildi.

Fakat 1840'lara gelindiğinde, anı fotoğraflarının üretimi, sanatçıların stüdyosundan fotoğraf stüdyolarına geçmeye başladı ve bu süreçte uygulama daha "demokratik" bir hal aldı. Şöyle ki: Ölü ya da diri fark etmeksizin, sevdiklerinin fotoğraflarına sahip olabilecek kişiler artık sadece zenginler değildi.

Fotoğraf stüdyoları 1850'lerde ülke çapında yayıldı ve ölüm sonrası fotoğrafçılığı birkaç on yıl sonra zirvesine ulaştı. O dönemde çizimler yüklü miktarda paraya mal oluyordu, dagerreyotipler ise genellikle lüks ürün olarak görülüyordu; ambrotipler (kağıt üzerine baskı gibi olan fotoğraflar, İngiltere) ve tintipler (Melainotip veya Ferrotip, ince bir tabaka üzerine yapılmış olan fotoğraflar) diğer görsel ürünlere nazaran bazen sadece birkaç sente satılabiliyordu!

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Viktoryen Dönem'de yaşayan insanlar için ölüm sonrası fotoğraf, kapsamlı bir yas töreninin sadece bir kısmıydı. Çoğu zaman evi ve bedeni olabildiğince çok siyahla örtmenin yanı sıra, cesedi yıkamak, izlemek ve mezarlığa eşlik etmek gibi daha samimi eylemler içeriyordu.

Erken dönem fotoğraflara bazen “anılarla aynalar” deniyordu ve Viktoryen Dönem insanları, ölülerin fotoğrafını bir aile üyesinin hatırasını korumanın bir yolu olarak görüyorlardı. Ölülerin fotoğrafları, hatıra olarak tutuldu, evlerde sergilendi, arkadaşlara ve akrabalara gönderildi, dolapların içine koyuldu, hatta cep aynası olarak taşındı.

Ne var ki ölüleri fotoğraflamak zor bir işti ve fotoğrafçının stüdyosunda veya ölen kişinin evinde ceset, sahne donanımı ve ekipmanların dikkatli bir şekilde yerleştirilmesi gerekiyordu. Ölüm sonrası fotoğrafların birçoğu yatakta veya tabutta yatan ölüleri gösterse de, ölü çocukları dik tutmak için genellikle annenin kucağına yerleştirilmiştir (bir ebeveynin veya asistanın bulunduğu “gizli anne” portreleri için çeşitli dökümlü kumaşlarla arka fon oluşturulmuş ve sadece bazen başarıyla yansıtılabilmiştir). Yetişkinler bazen sandalyelerde, kitap veya başka bir şey tutarken sahnelenmiş olsalar da genellikle tabutta fotoğraflanırlardı. Fotoğraf çekimlerinden sonra fotoğrafçılar, ölü kişinin bakışlarını daha az boş göstermek veyahut öğrencilerin göz kapaklarını boyamak gibi yollarla, fotoğrafların negatiflerini de manipüle ederlerdi.

Dagerreyotipi fotoğrafçısı Albert Southworth, Philadelphia Photorapher'ın 1873 yılındaki baskısında, ölüm sonrası fotoğrafçılığının zorluğunu şöyle anlatıyor:

Ölen kişinin arkadaşları, ölünün ağzından bir sıvı gelebilir diye korkarlarsa, ölüyü sanki kusturucu bir ilaç etkisi altında ameliyat edecekmişsiniz gibi ters çevirebilirsiniz. Bunu bir dakikadan daha kısa sürede yapabilirsiniz, her şey dışarı çıkacaktır. Sonrasında ağzını silip yüzünü yıkayabilir ve her şey normalmiş gibi gösterebilirsiniz.

Bugün ölüm sonrası fotoğrafçılık ile ilgili birçok efsane internette ve halk arasında dolaşmakta. New York'taki Obscura Oddities and Antiques'in ortağı ve uzun süredir ölüm sonrası fotoğraf koleksiyoncusu ve satıcısı olan Mike Zohn, bilinen en büyük yanlışlardan birinin, insanların fotoğraf albümlerinin canlı görünen ölü insanların fotoğraflarıyla dolu olduğuna yönelik inanç olduğunu söylüyor. Zohn, Mental Floss’a şöyle anlatıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Viktoryen Dönem'de ölüleri ölü olarak göstermekte hiçbir sıkıntı yaşamadılar, canlı göstermekle uğraşmadılar bunlar tamamen safsata.

Pinterest gibi web siteleri, gerçekte yaşayan insanların sıklıkla ölü olarak etiketlendiği yanlış örneklerle doludur. Hatta onları ayakta tutmak için kullanılan araçların ayrıntılı açıklamalarıyla doludur; ancak böyle bir şey gerçekte yok. Şöyle diyor:

Viktoryen Dönem insanları, ölülere poz verdirme amacıyla ip, tel gibi herhangi bir şey kullanmadılar. Onlar işlem görmüş et parçası değillerdi; sadece ölülerdi ve bu şekilde saygılı davranıldı.

Ölüm sonrası fotoğraf koleksiyoncusu ve Sleeping Beauty II: Grief, Bereavement and the Family in Memorial Photography (American & European Traditions) başlıklı kitabın yazarı meşhur Stanley Burns, problemin bir parçasının, 19. yüzyılın ölülerinin günümüzdeki ölülerden daha sağlıklı gibi gözükmesi olduğunu söylüyor. Günümüzde ömrümüzü uzatan önlemler, Viktoryen Dönem'de bulunmuyordu,ve 19. yüzyılın epidemileri insanları hızlıca öldürüyordu. Burns, şöyle diyor:

Dehidrasyondan veya göze çarpan deri döküntüleri bırakan virüslerden ölen çocuklar ya da kansere veya aşırı yaşlılığa yenik düşmüş yetişkinler dışında dönemin ölüleri genellikle oldukça sağlıklı görünür.

Zohn, Viktoryen Dönem insanlarının ölüm sonrası pozu oluşturmak için poz standları (dik tutmak için kullanılan direk benzeri şeyler) kullandıkları fikrine karşı uyarıyor:

Poz standı, tasarım ve güç açısından günümüzün mikrofon standına benziyor. Ölü bir cesedin ağırlığını taşıyabilmesi mümkün değil. Biriyle bir fotoğraf ve arkasında bir stand görürseniz, o kişinin canlı olduğu kesindir.

Ölüm sonrası fotoğraflarına odaklanan ve Thanatos Arşivini yürüten Jack Mord, poz standları konusunda Zohn'a katılıyor:

Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar fotoğraflarda bu stantların tabanını görüyor ve ölü bir insanı ayakta tutmak için orada olduğunu varsayıyorlar. Ama o standların görevi hiçbir zaman bu olmadı. Temel olarak, bir fotoğrafta bir poz standının tabanını görürseniz, bu fotoğraftaki kişinin ölü değil, hayatta olduğunun bir işaretidir.

Hem Zohn hem de Mord, birçok insanın 19. yüzyılda fotoğrafçılığın ne kadar pahalı olduğu konusunda yanlış bir algıya sahip olduğuna dikkat çekiyor. Zohn şöyle diyor:

Tintipleri beş sentten daha az bir fiyata kolayca alabilirsiniz; bazen daha da ucuza bulabilirsiniz. Aşırı yoksullar dışında neredeyse herkesin alabileceği kadar ucuzdu; ancak bazıları yanlış bir şekilde bunun o kadar pahalı olduğuna inanıyor ki, insanların ömürleri boyunca yalnızca bir fotoğraf çektirebildiklerini ve bunun da ölüm sonrası fotoğraf olduğunu düşünüyorlar.

Ölüm sonrası fotoğraf ilk geliştirildiğinde bu doğru olabilirdi. Ölüm sonrası fotoğrafların ilk zamanlarda sadece bebeklerle yapılmış olabileceği de doğrudur. Fakat bu, genel bir kural değildir.

Bazı ölüm sonrası fotoğrafçılığı ile ilgili kitaplar, ölümü anlayabileceğiniz işaretlerden bahseder: Örneğin ellerdeki şişlik veya renk değişikliğinden ölüyü anlayabilirsiniz. Fakat Zohn bazen bu ipuçlarının yanlış okuyabileceğini söylüyor ve ekliyor:

Birçok fotoğrafta elleri açık renkte ölü insanlar gördüm; tıpkı, yaşayanların elinin koyu renkte gözükebileceği gibi. Bu genellikle ışık ve pozlamadan kaynaklanıyor; ama güneş yanığı gibi bir sebeple de daha koyu gözükebilir.

Zohn, sembollerin (ör: çiçekler, üst üste katlanmış eller, kapalı gözler) daha iyi bir işaret olduğunu söylüyor. Yatakta uzanmış bir yetişkinin yanı başında duran ayakkabılar da bir ölüm sonrası fotoğrafa işaret edebilir. Ve tabii ki de tabutta yatan bir kişinin ölü olma olasılığı da çok yüksektir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Karamel Dizisi (4 Kitap)

Karamel Dizisi 

Judy Blume

-8 yaş ve üzeri-

Judy Blume’un ilki 70’lerde çıkan ve yoğun ilgi üzerine onar yıl arayla yayımlanmaya devam eden “Karamel” dizisi tüm dünyada milyonlar satmış, yirmiden fazla dile çevrilmiş, okurları tarafından yıllar geçse de okunmaya devam etmiştir.

Kendisi de eğitim okumuş, kendi çağına göre son derece açık fikirli bir çocuk eğitimi anlayışı geliştiren yazar, Karamel karakterini kendi oğlundan esinlenerek yaratmış, küçüklüğünde oğlu da uçuk kaçık, yadırganan bir çocukmuş, hatta sağlığından şüphe edenler bile olmuş. Yazar aldırış etmeden oğlunun yaratıcılığını desteklemeye devam etmiş. Kitapları da bunu yansıtmaktadır.

“Çocukların ne düşündüğünü çok iyi bilen ve onu son derece samimi ve komik bir dille aktarabilen muhteşem bir yazar.”—The New York Times

“Judy Blume gibi çocuk dünyasını çok iyi anlayan ve bu anlayışı mizahla birleştiren yetenekli bir yazarı takip etmek büyük zevk.”—Publishers Weekly

“Hayatın -komik ya da üzücü- ince ayrıntılarını gören bir yazar.”—Booklist

Karamel Dizisi I:

Dördüncü Sınıfa Giden Bir Hiçin Hikâyesi

Judy Blume

Peter’in hayattaki en büyük derdi iki buçuk yaşındaki kardeşi Karamel. Hayal gücü çok kuvvetli, özgür ruhlu, zıpır bir çocuk olan Karamel büyüklerin göz bebeği fakat Peter ile kaplumbağası Tıptıp için tam bir baş belası! Sürekli ayak altında dolaşıp elini sürdüğü her şeyi berbat ediyor, öfkelenince kendini yere atıp avaz avaz bağırıyor. Tüm bunlar yetmezmiş gibi bir de Tıptıp’a göz dikince Peter’in sabrı taşıyor. Peki, ailesinin biraz da kendisine ilgi göstermesini nasıl sağlayabilir?

Dördüncü Sınıfa Giden Bir Hiçin Hikâyesi dünyaca ünlü ödüllü yazar Judy Blume’un klasikleşmiş Karamel dizisinin ilk kitabı.

Karamel Dizisi II:

Süper Karamel

Judy Blume

On iki yaşındaki Peter, baş belası kardeşi Karamel’in yarattığı kargaşadan uzaklaşmak için çareler ararken bir kardeşi daha olacağını ve ailece bir seneliğine küçük bir sahil kasabasına taşınacaklarını öğreniyor. Kimseyi tanımadığı bir yerde Karamel’le aynı okula gitme fikrine alışmaya çalışırken içini kemirip duran bir soru var: Ya yeni doğacak kardeşi de Karamel’e benzerse?

Dünyaca ünlü ödüllü yazar Judy Blume’un klasikleşmiş Karamel dizisinin ikinci kitabı Süper Karamel’de tüm kaygılarına rağmen Peter’i ailesi ve arkadaşlarıyla birlikte sürprizlerle dolu neşeli günler bekliyor.

 

Karamel Dizisi III:

Karamel Çılgınlığı

Judy Blume

Peter’i canından bezdiren kardeşi Karamel bu kez de Peter’in baş düşmanı Sheila Tubman’la evlenmeye karar veriyor. Bu da yetmezmiş gibi Peter ailece yaz tatilini geçirecekleri evi Sheila ve ailesiyle paylaşacaklarını öğreniyor! İki geniş aile ve birbirinden renkli komşularla müthiş bir tatil macerası Peter’i bekliyor.

Dünyaca ünlü ödüllü yazar Judy Blume’un klasikleşmiş Karamel dizisinin üçüncü kitabı Karamel Çılgınlığı’nda Peter ailesi, komşuları ve dostlarıyla unutulmaz bir yaz tatili geçiriyor.

Karamel Dizisi IV:

Çifte Karamel

Judy Blume

Karamel’in yeni tutkusu para. Evde yaptığı “Karamel Papelleri”yle aklına gelen her şeyi satın almayı saplantı haline getirince Peter ve ailesi darphane gezisi yapmaya karar verir. Gezide yıllardır haber almadıkları akrabalarıyla karşılaşır ve kendilerini çılgın bir maceranın içinde bulurlar. Peter kardeşinden çektikleri yetmezmiş gibi bu kez de birbirinden sinir bozucu ikiz kuzenleri ve Karamel’le aynı adı taşıyan, yaramazlıkta da ondan hiç aşağı kalmayan küçük erkek kardeşleri Minik Karamel’le uğraşmak zorunda kalır!

Dünyaca ünlü ödüllü yazar Judy Blume’un klasikleşmiş Karamel dizisinin son kitabı Çifte Karamel’de Peter ailesiyle yardımlaşarak hep birlikte içine düştükleri çılgın macerayı atlatmaya çalışıyor.

Devamını Göster
₺134.00
Karamel Dizisi (4 Kitap)

Ölüm sonrası fotoğrafçılık, 1930’ların sonunda Amerika'da büyük oranda sona ermiştir. Sosyal gelenek görenekler, uzun süreli halka açık yas tutmaktan gittikçe uzaklaşmıştır ve ölümler daha medikal hale gelmiştir. Bebek ölümleri ise azalmıştır. Zohn şöyle diyor:

Ölüm sonrası fotoğrafçılığı hiçbir zaman gerçek anlamda son bulmamıştır.

Bugün birçok şirket özel olarak ölü doğan ya da yenidoğan bebeklerin fotoğraflarını çekerek bu geleneği farklı şekilde sürdürüyor ve dünyanın bazı yerlerinde hâlâ bu gelenek devam etmekte.

Şimdilerde birçok Amerikalı, son fotoğraflarının kendilerinin hatırlanmasında kullanılmasını pek istemiyor. Ölüyü zihinlerimizden çıkarmak kolay olabilir; ancak evlerimizde onların anılarını istemeyebiliriz. Viktoryen Dönem'deki insanlar içinse ölüm tuhaf bir şey değildi; son derece sıradan olan ve her zaman var olan bir gerçeklikti. Burns, ölüm sonrası fotoğraf için şöyle yazıyor:

O fotoğraflar, bugünün fotoğrafçısının bir partiyi ya da bir baloyu fotoğraflayacağı aynı özbilinç eksikliği ile çekildi.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
34
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 5
  • Üzücü! 4
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Mental Floss | Arşiv Bağlantısı
  • J. Reilly. Haunting Photographs Of The Dead Taken In Victorian Age Shows Fad For Relatives Posing Alongside Bodies Of Their Dearly Departed. (22 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Dailymail | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 13:25:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1494

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Lovejoy, et al. Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı: 19. Yüzyılda İnsanlar Neden Ölülerle Fotoğraf Çektiriyordu?. (13 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1494
Lovejoy, B., Er, E., Bakırcı, Ç. M. (2020, August 13). Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı: 19. Yüzyılda İnsanlar Neden Ölülerle Fotoğraf Çektiriyordu?. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/1494
B. Lovejoy, et al. “Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı: 19. Yüzyılda İnsanlar Neden Ölülerle Fotoğraf Çektiriyordu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Eylül Er, Evrim Ağacı, 13 Aug. 2020, https://evrimagaci.org/s/1494.
Lovejoy, Bess. Er, Eylül. Bakırcı, Çağrı Mert. “Viktoryen Dönem'de Ölü Fotoğrafçılığı: 19. Yüzyılda İnsanlar Neden Ölülerle Fotoğraf Çektiriyordu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Eylül Er. Evrim Ağacı, August 13, 2020. https://evrimagaci.org/s/1494.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.