Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Vikingler Grönland'ı Neden Terk Etti?

Vikingler Grönland'ı Neden Terk Etti? Curtin University
3 dakika
8,353
  • Klimatoloji (İklimbilim)
  • Bilim Haberciliği

985 senesinde Grönland'ın güney kesimlerinde başarılı yerleşimler kuran İskandinavların, bu toprakları 15. yüzyılın başlarında neden terk ettiği sorusu, Geç Ortaçağ tarihinin en büyük gizemlerinden birisidir. Uzun zamandan beri bu konuyla ilgili ortak görüş; Küçük Buz Devri'yle birlikte düşen hava sıcaklıklarının bu coğrafyada yaşayan insan topluluklarının yaşamını sürdüremez hale getirmesiydi.

Ancak Massachusetts Amherst Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, bu eski teoriyi adeta alt üst ediyor: İskandinavların Grönland'dan göç etmesinin nedeni sıcaklıkların düşmesi değil; kuraklıktı.

Bu Reklamı Kapat

Nuuk, Grönland
Nuuk, Grönland
SmartResize

Doğu Yerleşimi

İskandinavlar, 985'te "Doğu Yerleşimi" (İng: "Eastern Settlement") olarak adlandırdıkları Grönland'a yerleşim sürecinde; araziyi çalılardan temizleyerek ve hayvanlarının besin ihtiyacını karşılamak için ot ekerek başarılı oldular.

Hayvancılıkla uğraşan İskandinav halkı
Hayvancılıkla uğraşan İskandinav halkı
Humanities West

Doğu Yerleşimi'nin nüfusu yaklaşık 2.000 kişiye ulaşarak zirveyi gördü, ancak aradan geçen 400 yıldan sonra bu yerleşim birimi hızla çöküşe geçti. Onlarca yıldır antropologlar, tarihçiler ve bilim insanları, Doğu Yerleşimi'nin sonlanmasının sebebi olarak özellikle Kuzey Atlantik'te etkisini gösteren, oldukça soğuk bir hava dönemi olan ve Grönland'daki tarımsal yaşamı sürdürülemez hale getiren Küçük Buz Devri'ni gösterdiler. Ancak araştırmayı gerçekleştiren bilim insanlarından yer bilimi profesörü Raymond Bradley şöyle belirtiyor:

Bu Reklamı Kapat

Bu araştırmadan önce Viking yerleşimlerinin gerçek coğrafyasına dair hiçbir veri yoktu. Ve bu bir sorundu.

Bunun yerine, önceki çalışmalarda Grönland'daki tarihi sıcaklıkları yeniden oluşturmak için kullanılan buz çekirdeği verileri, kuzeye 1000 kilometreden fazla bir uzaklıkta ve rakımı 2000 metreden daha yüksek bir konumdan alınmıştı. Araştırmacılar, İskandinav çiftliklerinin yakınındaki bölgelerde iklimin nasıl değiştiğini incelemek istediler. Bunu yaptıkları zaman elde ettikleri sonuçlar ise şaşırtıcıydı.

Göçün Asıl Sebebi: "Kuraklık"

Bradley ve meslektaşları eski bir İskandinav çiftliğinin bitişiğinde yer alan ve Doğu Yerleşimi'ndeki en büyük çiftlik gruplarından birinin yakınındaki "578. Göl" olarak adlandırılan göle gittiler. Orada son 2000 yılın sürekli kaydını temsil eden tortu örnekleri toplamak için üç yıl harcayan ekibin lideri Boyang Zhao bu yeri daha önce kimsenin incelemediğini aktarıyor.

İncelemelerin yapıldığı "578. Göl"
İncelemelerin yapıldığı "578. Göl"
Globe Today

Zhao ve ekibi daha sonrasında topladıkları 2000 yıllık numuneleri iki farklı belirteç için analiz etti. İlki, BrGDGT olarak bilinen ve sıcaklığı yeniden yapılandırmak için kullanılan bir lipit bileşiğiydi. Araştırmayı yürüten bilim insanlarından yer bilimi profesörü Isla Castaneda şöyle belirtiyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Eğer elinizde yeterince eksiksiz bir kayıt varsa, lipitlerin değişen yapılarını değişen sıcaklıkla doğrudan ilişkilendirebilirsiniz.

Bitki yaprakları üzerindeki mumsu kaplamadan elde edilen ikinci belirteç, otların ve çiftlik hayvanlarını besleyen diğer bitkilerin buharlaşma sebebiyle kaybettikleri su oranını belirlemek için kullanıldı. Ve bu, koşulların ne kadar "kuru" olduğunun bir göstergesidir.

Igaliku Gölü'nden toplanan tortu örnekleri
Igaliku Gölü'nden toplanan tortu örnekleri
Globe Today

Zhao ve ekibi, belirteçleri analiz edip ellerindeki diğer verilerle karşılaştırdı ve Güney Grönland'daki İskandinav yerleşimi boyunca sıcaklığın neredeyse hiç değişmediğini ve zamanla daha kuru hale geldiğini keşfetti.[1]

İskandinav çiftçileri hayvanlarını kış boyunca muhafaza ettikleri depolanmış yemlerle beslemek zorunda kaldılar. Koşulların iyi olduğu yıllarda bile hayvanlar o kadar zayıftı ki, karlar ilkbaharda eridiğinde tarlalara göç etmek zorunda kaldılar.

Kuraklığın sonuçları, gıdanın sınırlı olduğu böyle bir ortamda oldukça ağır olabilirdi. Diğer ekonomik ve sosyal baskıları bir kenara bırakacak olursak; uzun süreli bir kuraklık, Doğu Yerleşimi'ni sürdüremez hale getirmeye yetecek kadar dengesini bozmuş olabilir.

Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • İnanılmaz 7
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 6
  • Korkutucu! 5
  • Umut Verici! 4
  • Güldürdü 3
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 13:19:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11601

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Basınç
Abd
Hayvanlar
Yeme
Karar
Yaşam
Evrimsel Biyoloji
Mers
Tekillik
Bilişsel
Biyocoğrafya
Gün
Uzay Aracı
Büyük Patlama
Öğrenme Alanı
Çocuk
Karbon
Pandemi
Atom
Kurbağa
Dinozorlar
Memeli
Bilim İnsanı
Canlı
Acı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et