Uyurken "Beynimiz Yıkanıyor": Uykuya Daldığınızda Kan, Beyin Dokusunu Terk Ediyor ve Yerini Beyin-Omurilik Sıvısı Alıyor!

Uyurken "Beynimiz Yıkanıyor": Uykuya Daldığınızda Kan, Beyin Dokusunu Terk Ediyor ve Yerini Beyin-Omurilik Sıvısı Alıyor! Particles Head Brain
Yazar Kerry Benson Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  GülayKaya 2. Editör Gülay Kaya
3 dakika
13,520 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Boston Üniversitesinde yapılan yeni bir araştırma, bu gece uyuduğunuzda beyninizde hayret verici şeyler yaşanacağını söylüyor. Siz uykudayken, önce nöronlarınız giderek sakinleşecek, birkaç saniye sonrasında kafanızın içerisinde bulunan kan sızmaya başlayacak. Akan kanın yerini beyin-omurilik sıvısı alacak ve beyninizi ritmik, yavaş dalgalarla, baştan sona yıkayacak!

Science dergisinde yayınlanan bu çalışma, beyin-omurilik sıvısının yaymış olduğu ritimleri sergileyebilmesi yönünden bir ilk oldu.[1] Aynı zamanda bahsedilen çalışmadaki devinimlerin, kan dolaşımı ve beyin dalga aktivitesiyle hayli bağlantılı olduğunu söylemeliyiz.

Boston Üniversitesi Mühendislik Bölümü öğretim üyesi, Biyomedikal Mühendisliği ve Nörobilim Sistemleri merkezi üyesi ve aynı zamanda bu çalışmanın yazarlarından biri olan Yardımcı Doçent Doktor Laura Lewis şöyle söylüyor:

Reklamı Kapat

Nöronların elektriksel dalga aktivitesi yaptığını bir süredir biliyorduk; fakat beyin-omurilik sıvısının da elektriksel dalga aktivitesi yaptığını şimdiye kadar fark edememiştik.

Bu çalışma aynı zamanda beyin omurilik sıvısının uyku halinde fotoğraflanabildiği ilk çalışma olması sebebiyle de önemli. Ayrıca Lewis bu çalışmanın ileride otizm ve Alzheimer gibi uyku bozukluğuyla ilişkili çeşitli nörolojik ve psikolojik rahatsızlıkların içyüzünün anlaşılmasına da önderlik edeceğini umuyor.

Hatta kan dolaşımıyla birlikte beyin dalgaları ve beyin omurilik sıvısı, yaşa bağlı olağan bozuklukların bile içyüzünün anlaşılmasını sağlayabilir. Önceki çalışmalardan edinilen bilgiler; beyin-omurilik sıvısının ve yavaş dalga aktivitesinin beynin zararlı, hafızaya zarar veren proteinlerden kurtulmasında rol oynadığını söylüyordu. İnsanlar yaşlandıkça, beyinleri daha yavaş dalgalar üretir. Buna bağlı olarak, beyindeki kan dolaşımı bu durumdan etkilenir, beyin-omurilik sıvısının ritmik atımı düşerek zararlı proteinlerin artmasına ve hafızanın zayıflamasına neden olur. Her ne kadar araştırmacılar, bu süreçleri ayrı ayrı değerlendirmeye çalışsalar da hepsinin birbiriyle bağlantılı olduğu belli oldu.

Lewis ve ekibi, yaşlanmanın kan ve beyin-omurilik sıvısının dolaşımına nasıl etki ettiği hakkındaki araştırmalarını daha ileriye taşımak için, diğer çalışmalarında daha yaşlı kişilerle çalışmayı planladılar. Çalışmada deneye tabi tutulan 13 kişinin hepsi 23-33 yaş aralığındaydı. Aynı zamanda Lewis beyin-omurilik sıvısının görüntülenmesi için uykuya elverişli bir metot bulacaklarını umuyor.

Kafalarına, beyin dalgalarını ölçen elektroensefalografi (EEG) cihazı takılan 13 denekten, inanılmaz gürültülü bir manyetik rezonans cihazının içinde uykuya dalmaları istendi. Laura Lewis gülerek şöyle söylüyor:

Birçok insan bu çalışmada denek olmak istedi. Çünkü hem uyuyacak hem para kazanacaklardı. Aslında bu düşündükleri kadar kolay bir görev değildi. Teknolojik olarak üst düzeyde ve karmaşık olan ekipmanlarımızın bir diğer özelliği de aşırı gürültü olmasıydı. İnsanlar bu garip atmosferde uyumakta fazlasıyla zorlandı.

Fakat Dr. Lewis, beyin-omurilik sıvısını görüntüleme şansına sahip oldukları için memnuniyet duyuyor. Bu çalışmanın en etkileyici sonuçlarından biri ise kişilerin yalnızca beyin-omurilik sıvılarının birazının dahi incelenmesiyle uykuya daldıklarının anlaşılabilmesi olduğunu söylüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

CSF atımı daha önceden yaşandığını hiç bilmediğimiz bir şeydi. Şimdi bunun beyin-omurilik sıvısı atımı olduğunu biliyoruz ve beynin yalnızca bir bölgesine göz atarak, kişinin içerisinde bulunduğu beyin durumunu okuyabiliyoruz.

Çalışmalarının ilerleyen safhalarında Lewis ve ekibini bekleyen bir muamma daha var: Kan dolaşımının, beyin dalgalarının ve beyin-omurilik sıvısının tamamıyla uyumlu olarak nasıl çalıştığı. Dr. Lewis bu konu üzerine şöyle söylüyor:

Görüyoruz ki öncelikle nöral değişimler oluyor. Sonra başımızda bulunan kan dışarı sızıyor. Yerini ise beyin-omurilik sıvısının dalgaları alıyor.

Diğer bir açıklama da şöyle: Nöronlar aktivitelerini durdukları zaman, normaldekinden daha az oksijene ihtiyaç duyuyor. Bu vesileyle kan, o bölgeden ayrılıyor. Kan oradan ayrıldığı vakit, beyindeki basınç düşüyor; hemen ardından beyin-omurilik sıvısı kanın yerini alıyor ve basınç düzeyini tekrar güvenli hale getiriyor. Dr. Lewis son olarak şunları söylüyor:

Elbette bu sadece bir ihtimal. Buradaki süreçlerin biri diğerine mi neden oluyor veya hepsinin olmasını sağlayan başka bir kuvvet mi var? Göreceğiz.
Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 33
  • İnanılmaz 29
  • Tebrikler! 18
  • Bilim Budur! 15
  • Muhteşem! 13
  • Umut Verici! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Boston University | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. E. Fultz, et al. (2019). Coupled Electrophysiological, Hemodynamic, And Cerebrospinal Fluid Oscillations In Human Sleep. Science, sf: 628-631. doi: 10.1126/science.aax5440. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/10/2021 00:06:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9606

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Tahmin
Şehir Hastanesi
Pandemik
Araştırma
Atmosfer
Hominidae
Beyin
Yumurtalık
Diş Hastalıkları
Uterus
Amerika Birleşik Devletleri
Beslenme Biçimi
Elektromanyetizma
Maskeler
İngiltere
Kütleçekimi
Radyasyon
Endokrin Sistemi
Hamile
Jinekoloji
Sağlık Personeli
Saç
Zaman
Cinsellik
Sağlık Bilimleri
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın