Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Uyku Hakkındaki Altı Mit!

Uyku Hakkındaki Altı Mit! Carousell
5 dakika
8,347
Tüm Reklamları Kapat

Erken kalkan, buyursun, çok yol alsın. İş yerleri, okullar ve üniversiteler daha sağlıklı ve bilgili olmamız için çalıştığımız saatleri değiştirmeli!

Özellikle 2015 yılında yayınlanan yeni raporlara göre; gecede sekiz saat uyumamız gerektiği bir mit. Çünkü Afrika ve Güney Amerika’daki avcı ve toplayıcı toplulukları içeren bir çalışma onların altı saat ile yetindiklerini gösterdi. Bu toplulukların alışkanlıklarının insanların eskiden nasıl yaşadığına ayna tutacağı düşünülmekte.

Aslında, haberin kaynağı olan UCLA ve diğer üniversitelerin araştırmasında böyle bir şey yoktu. Araştırma, çalışma sonuçları raporunda yansıtılmamış, oldukça teknik bir yaklaşım olan çok özel bir yöntemle uyku süresini ölçüyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Fakat gerçekleri ortaya çıkaracak uyku mitleri arıyorsanız, 2015 yılında Oxford Nuffield Klinik Sinirbilim Bölümünde yaptığımız incelemeden çıkan altı tanesini burada bulabilirsiniz:

Mit 1: “Erken kalkan yol alır”

Güne başlama saati herkese göre değişir. Pek çok insan güne erken başlamanın iyi bir çalışan olmanın belirtisi olduğuna inanıyor: 5’te kalk, 5.30’da spor, 7’de işte ol.

Fakat bu erken kalkan “horozlar” az bulunurlar (ve kurula kurula yürürler). Eh, erken kalkanlar buyursun, çok yol alsınlar. Yüksek verimli, yaratıcı işçiler çok uyuyup işe geç gelirler. Güne erken başlayanlar uyanmak için kahveye, uyuyabilmek için alkole sarılırlar.

Aslına bakarsanız, erken kalkanların gün içerisinde daha fazla sorunu çözebildikleri iddiası bir mitten ibarettir. Bu uydurma bilgi, biyolog Christopher Randler'ın "erken kalkanların daha üretken olduğunu" iddia ettiği bir makale yayınlamasıyla başlamıştır. Sonrasında, Harvard Üniversitesi'nde verilen bir konuşmadan yola çıkarak iddiasının doğru olduğunu ispatlayabileceğini ileri sürdü. O gün bugündür bu konudaki argümanların ardı arkası kesilmiyor. Halbuki makalesindeki ana iddianın aksine, erken kalkanların daha "üretken" olmasının nedeni erken kalkmanın avantajlı olması değil, gün içerisinde çalışacak daha fazla zamana yer kalması olabilir. Bu durumda erken kalkmak, saat başına yapılan iş miktarını etkilemediği için erken kalkanların daha verimli olduğu iddia edilemez.

Tüm Reklamları Kapat

Gerçekten de, 2011 yılında Thinking and Reasoning dergisinde yayınlanan bir araştırma bu fikrin doğruluğunu bir başka açıdan gösterdi. Araştırmanın ortaya koyduğu üzere, yaratıcılığı ve verimliliği asıl etkileyen şey ne kadar erken kalktığınız değil, biyolojik olarak en verimli olduğunuz saatlerde uyanık olmanız. Yani eğer ki sizin bünye olarak en verimli çalışabildiğiniz saatler sabah 10-12 arasıysa; ancak bu saatlerde uyuyorsanız elbette verimlilik miktarınızı en üst seviyeye çıkarmanız beklenemez. Ancak aynı şey, akşam 6-9 arası verimli çalışabilenler için de geçerli! Yani uyanma miktarınızın doğrudan verimlilikle ilgisi olduğu iddia edilemez.

Mit 2: “Dört saatlik uyku bana yeter”

Siyasetçiler ve sanayinin liderleri sadece birkaç saat uykuya ihtiyaç duyduklarıyla övünmektedirler. Ama yetersiz uyku başarılı liderleri yıkabilir. Margaret Thatcher’da, muhtemelen makamdan ayrıldıktan sonra Alzheimer hastalığı gelişti. Birleşik Krallık’ın eski başbakanı Harold Wilson ve Birleşik Devletler’in eski başkanı Ronald Reagan’da da, muhtemelen görevlerindeyken bu durum vardı. Aralarındaki bağlantı neydi?

Doğal uykunun, uyanıkken biriken ve nöronlar için toksik olan atıkları arındırıp tamir eden işlevleri vardır. Uyku az olunca atıklar da birikir. Uykusuzluk, CEO’ların sıklıkla yaşadığı tükenmişlik sendromunun başlıca nedenlerindendir. “Jetlag”in yanlış kararlara yol açtığı bilinmekte, kalitesiz uyku da milyonlarca trafik kazasına neden olmaktadır.

Mit 3: “Gençler tembeldir”

Yaygın inanışa göre, gençler tembel olduklarından geç saatlere kadar oturmayı tercih edip sabah kalkamadıkları için yorgun, asabi olur, işbirliğine yanaşmazlar. Asıl problem ise onların yatma-kalkma zamanlarını beklenenden iki üç saat daha ileri bir saate kaydıran biyolojik zamanlama sistemleri, yani vücutlarının doğal mekanizmalarıdır. Gençler, okul ya da iş programlarının izin verdiğinden iki üç saat daha geç uyumalıdır. Bunun yerine düzenli olarak birkaç saat uyku kaybetmektedirler. Tüm akıl hastalıklarının %50’sinden çoğunun ergenlikte başladığını ve bu hastalıkların şizofreni, psikoz, yeme bozuklukları, panik atak, madde kötüye kullanımı ve bipolar bozukları gibi rahatsızlıkları içerdiğini de düşünürsek, bu düzenli uyku kaybı gereksiz yere risk almaktır. Okul başlama saati ileri alındığında, artan sadece performans değil, sağlık da olacaktır. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Mit 4: “Vardiyalı iş hayatın gerçeğidir”

Uzun çalışmanın, yorucu vardiyaların performans üzerine etkileri olduğunu hepimiz biliyoruz. Düşünün: Saat sabah 10 ve eşiniz kalp krizi şüphesi ile acil olarak hastaneye kaldırıldı. Acilde iki doktor var, biri 24 saatlik vardiyasının sonunda diğeri daha yeni gelmiş. Hangisini seçerdiniz?

Harvard Tıp Okulu 24 saatlik vardiyalarda çalışan doktorlarının performanslarını inceledi. Sonuçlar şaşırtıcıydı. Vardiyalarının sonlarına doğru asistanlar %36 daha fazla ciddi hata yaptı. Düzenli olarak 24 saatlik vardiyalarda çalışan uzman doktorların %74’ü, tükenmişlik veya depresyon belirtileri gösterdi. Araştırma, kısa vardiyalar ve dinlenme günlerinin daha bilinçli planlanmasıyla çok daha iyi sonuçlar alındığını buldu.

Mit 5: “Erken yatıp erken kalkmak sizi daha sağlıklı, varlıklı ve akıllı yapar”

Keşke o kadar kolay olsaydı. İşe erken başlamaya devam ettiğimiz sürece çoğu insan da uykusundan olmaya devam edecek. Ama ödeyecek bir bedelleri var: artmış obezite riski, diyabet, kalp ve damar hastalıkları, yüksek tansiyon, daha fazla uyarıcı, yatıştırıcı ve alkol kullanımı, yorgunluk, sinirlilik, kaygı, depresif ruh hali, hayal kırıklığı ve öfke. Buna karşın, işe daha geç başlayanlar üretkenliklerini, iş verimlerini ve hayat kalitelerini iyileştiriyorlar.

Mit 6: “Yatak odam sığındığım yer”

Çoğumuz yatak odamızı 7/24 dünyamızdan ayrı bir sığınak olarak görürüz. Odamızı sıcak, ilham verici ve hoş bir hale getiririz. Rahatlamak için izleyeceğimiz bir televizyon, Facebook vasıtasıyla arkadaşlarımızla iletişimde olmamız için bir iPad koyarız. Bu, iş yerinde yoğun bir günün ve evde yemek yapma ile temizlik zamanının ardından sizin ödülünüzdür. Uyumadan bir saat önce teknolojik cihazları kullanmayı bırakma tavsiyelerinin farkındayız, ama aynı zamanda biraz rahatlamayı da hak ediyoruz, televizyon ve internet de bunun bir parçası. Oda sıcaklığı düşükken, ekranlar kapalıyken ve ortam sessizken daha iyi uyunur. Keşke hepimizin daha fazla zamanı olsaydı.

Uyku önemlidir. Kurum ve şirket liderleri üretkenliği, ruh halini ve sağlığı insanların çalışma saatlerini değiştirerek artırabilirler. National Health Service (İngiltere’deki Ulusal Sağlık Hizmetleri kurumu) vardiya düzenini iyileştirerek hastalara verilen hizmeti iyileştirebilir. Okul ve üniversiteler sağlık ve öğrenmeyi iyileştirebilir. Artık uyku hakkında daha çok şey biliyoruz, bu bilgiyi herkesin yaşam kalitesini iyileştirmek için kullanabiliriz. Herkese tatlı rüyalar.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
8
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Muhteşem! 2
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/06/2024 08:37:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4227

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Çevre
Evrim Tarihi
Diş Hekimi
2019-Ncov
İklim
Karar
Modern
Diş Hekimliği
Nükleer
Cinsel Seçilim
Tohum
Kök Hücre
Damar
Sinirbilim
Hava
Kuantum
Gıda
Roma
Radyoaktif
Tutarlılık
Kadın Doğum
Koaservat
Antropoloji
Safsata
Mars
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Ağacı, et al. Uyku Hakkındaki Altı Mit!. (26 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4227
Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2016, February 26). Uyku Hakkındaki Altı Mit!. Evrim Ağacı. Retrieved June 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4227
E. Ağacı, et al. “Uyku Hakkındaki Altı Mit!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 26 Feb. 2016, https://evrimagaci.org/s/4227.
Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “Uyku Hakkındaki Altı Mit!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 26, 2016. https://evrimagaci.org/s/4227.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close