Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Uydumculuk: Her Gördüğümüz Gruba Uyum Sağlamalı mıyız?

Uydumculuk: Her Gördüğümüz Gruba Uyum Sağlamalı mıyız? Pixabay
Gruba uyum sağlama
7 dakika
2,943
  • Sosyal Psikoloji

Bir grubun içinde farklı düşüncelere sahipseniz bunu dile getirir misiniz yoksa grubun hemfikir yapısını bozmaktan çekinip susar mısınız? Kendi düşüncenizin doğruluğundan emin olup olmamanız bu durumu değiştirir mi? Peki sizinle beraber grubun ortaklaşa kararına karşı çıkan birileri varsa ne yaparsınız?

Sizin kişisel olarak ne yapacağınız konusunda kesin bir yargıya varmak zor olsa da insanların böyle durumlarda nasıl davranacağını merak eden sosyal psikologlar bir dizi deney gerçekleştiriyorlar ve sonuçları cidden ilginç. Grubun ortak davranışına katılma nedenimizi iki nedene bağlıyorlar: İlki grup tarafından kabul edilmek ve beğenilmek, ikincisi ise grubun sizden daha iyi bir yargıya varabileceğini düşünmek.

Bu Reklamı Kapat

Biz sosyal hayvanlar olarak bir gruba ait olma isteği duyarız - ki bu bizim hayatta kalma şansımızı arttırır. Diğer insanlarla beraber yaşamanın gerekliliklerinden biri de bazı ortak değerleri, inançları, tutumları ve davranışları paylaşmaktır. Yani gruba uyum sağlamayı öğrenmek önemlidir ve bazen grubun fikrine katılmasak bile aykırı gözükmemek için ses çıkarmayız. Şimdi bunu araştıran ve Solomon Asch tarafından gerçekleştirilmiş bir dizi ünlü deneyi inceleyelim.

Asch'ın Uyum Deneyi

Asch'ın deney düzeneğinde deneyin bir parçası olan altı ya da yedi kişi bir masanın etrafına oturtuluyor ve sonuncu kişi de deneyin gerçek katılımcısı olarak sondan bir önceki kişinin yanına oturtuluyor. Bu insanların karşısına farklı uzunluktaki ve numaralandırılmış üç çubuğun çizildiği bir poster konuluyor ve başka bir posterde gösterilen çubuğun bu numaralandırılmış çubuklardan hangisiyle aynı boyda olduğu soruluyor. İlk iki denemede işbirlikçilere doğru cevabı vermeleri söyleniyor ve her şey yolunda gidiyor. Üçüncü turda ise cevap çok bariz bir şekilde ikinci çubuk iken ilk işbirlikçi birinci diyor, ikinci de birinci diyor ve katılımcıya gelene kadar herkes birinci çubuk diyor. Sıra katılımcıya geldiğinde katılımcının iki seçeneği var: ya kendi gözlerine inanıp ikinci çubuk diyecek ya da öyle görmediği halde birinci çubuk diye cevap verip grupla birlik olacak. %37 oranında katılımcı gruba uyup birinci çubuk derken, %63 oranında katılımcı her zaman kendi fikrini beyan etmekten kaçınmıyor. İnsanların çoğu uydumculuk (İng: "conformity") sergilemeseler bile burada sorulan sorunun apaçık bir cevabı olduğu gözden kaçmamalı.

Bu Reklamı Kapat

Tabii böyle bir deney daha çok soru ortaya çıkarıyor ve bunu izleyen başka deneyler de yapılıyor. Mesela kişi sayısının katılımcının cevabını nasıl etkileyeceğini merak eden Asch, işbirlikçi sayısını 1 ve 15 arasında değiştirerek yanıtlara bakıyor ve uydumculuğun beş kişilik bir gruba kadar kişi sayısıyla yükselirken sonrasında çok da bir değişim olmadığını gözlemliyor. Yani etrafımızda beş kişi de olsa on beş kişi de olsa aynı uydumculuk oranını gösteriyoruz. Çok ilginç.

Peki, gruptaki herkes hemfikir olmasa da aykırı bir düşünce daha olsa neler olur? Grupta her zaman doğruyu söyleyen bir kişi olduğu zaman grupla aynı cevabı verme oranı düşerken yine gruptan farklı ama yine yanlış cevap veren bir kişinin varlığında gruba uyum sağlama oranı ilk durumdan daha da düşük bir seviyede oluyor. Katılımcı ise bu grup cevabına katılmayan kişiye karşı bir sıcaklık ve yakınlık duygusu hissettiğini rapor ediyor. Bu deneyin videoları izlendiği taktirde de bu iki kişi arasında her turun sonunda belli bir bakışma ve birbirlerini onaylayan bir jest ya da mimik görülebilir. Böyle bir kişinin yokluğunda ise katılımcının stresli davranışları, gözlerini kısıp öne eğilerek 'doğru' cevabı görmeye çalışması verilen tepkiler arasında.

Asch Deneyi ile ilgili daha fazla bilgiyi, bu konuya özel olarak hazırladığımız yazıdan alabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Uyum Sağlarken Beynimizde Ne Oluyor?

Peki bu sırada beynimizde neler oluyor diye merak eden Gregory Berns, anlattığımız deneye benzer bir düzenek kurarak katılımcıların beyin aktivitelerindeki değişimleri fMRI cihazı ile izliyor. Grubun hemfikir olduğu seçeneği değil kendi doğru bildiği seçeneği söyleyen insanlarda negatif duygularla açıklanabilecek bir şekilde amigdala bölgesinde bir aktivite artışı gözleniyor. Grupla uyumlu cevap veren katılımcılarda ise görsel algıyı etkileyen görsel kortikal nöronlarda bir aktivite artışı gözlemleniyor. İlk durumun sebeplerinden biri olarak grup tarafından dışlanma korkusu, ikinci durum içinse verilen yanlış cevabı anlamlandırmak için gösterilen posterlere daha uzun ve dikkatli bakılıyor olması nedenlerden biri olarak gösterilebilir.

Bizi uydumculuğa itebilen ikinci seçenek olan doğru cevabı verme isteğinde ise karşımıza sosyal psikolojinin diğer ünlülerinden biri olan Muzaffer Şerif çıkıyor. Bu deneyi anlamak için önce otokinetik etkinin ne olduğunu öğrenelim. Bu etki karanlık bir ortamda düz bir zemine yansıtılan bir ışık noktasının hareket etmese bile eder gibi göründüğü bir görsel algı fenomenidir. Aşağıda resimdeki üçgenlerin ok yönünde hareket etmesi de bu görsel algı fenomenlerine bir örnektir.

Otokinetik etkiye bir örnek
Otokinetik etkiye bir örnek
flickr

Muzaffer Şerif'in Uyum Deneyi

Muzaffer Şerif'in deneyini öğrenmeye hazırız artık. Önce katılımcılar tek başlarına karanlık bir odaya alınıyor ve duvara bir ışık yansıtılıp ne kadar hareket ettiği soruluyor. Bu birkaç defa tekrarlanıyor ve üç katılımcıdan 2 ile 20 cm arasında değişen cevaplar alınıyor. Ertesi gün bu üç katılımcı aynı odaya konuyor ve aynı deney tekrarlanıyor. Fakat birbirlerinin cevaplarını da duyma şansı olan katılımcıların cevapları artık 2 ile 20 cm arasında değişmekten ziyade daha ortalama diyebileceğimiz ortak bir noktaya doğru kayıyor. Grupça yapılan üçüncü günde tahminler daha da birbirlerine yaklaşıyor ve dördüncü günde artık herkes hemen hemen aynı cevabı veriyor. İşin komik ve ilginç tarafı ise kimsenin haklı olmaması çünkü ışık hiç hareket etmiyor!

Şerif'in deneyindeki gruba uyum sağlama durumu yukarıda bahsettiğimiz grup tarafından dışlanma korkusu gibi sebeplerle yönetilmiyor. Burada çubukların boyunun kesinliği gibi bir durumdan ziyade ışığın ne kadar hareket ettiğinden kendimizin de emin olamadığı belirsiz bir durum mevcut, bu da bizi bilgi kaynağı olarak diğer insanlara yönlendiriyor. Herkes aynı şeyi yaptığı zaman da herkesin verdiği cevabın ortalamasında bir değer ortaya çıkıyor. Bu yöntem günlük hayatta da gayet yararlı olabilecek bir bilgi edinme metodu fakat asıl sorun bu cevap yanlış olduğu halde bir norm haline geldiğinde ortaya çıkıyor.

Uyuyan Etkisi Nedir?

Aynı deneyi Donald Campbell ve ekibi katılımcıların arasına bir işbirlikçi sokarak tekrarlıyorlar ve bu işbirlikçi diğer katılımcıların cevaplarına oranla çok daha yüksek değerler öne sürüyor. Daha sonra bu işbirlikçi deneyden çıkarılıp yerine gerçek bir katılımcı deneye sokuluyor. İlk işbirlikçi tarafından yaratılmış olan o şişirilmiş ortalama ise işbirlikçi gittikten sonra beş jenerasyon boyunca sürüyor. Bilgi edinmek amacıyla başkalarına kendimizden daha çok güvendiğimiz davranış genel olarak iki durumda ortaya çıkıyor: Biri burada anlattığımız gibi belirsizlik hakim olduğunda, diğeri ise kriz durumlarında. Herhangi bir kriz anında ne yapacağımızı bilemediğimiz zaman diğer insanların bizden daha çok şey biliyor olabileceğini düşünüp onlara ayak uyduruyoruz fakat bazen durum öyle olmuyor. Ne zaman olursa olsun geriye dönüp neyi neden yaptığımızı sorgulamakta her zaman fayda var.

Bu Reklamı Kapat

Bazı kararları kendimiz almış olabiliriz, kendimiz aldığımızı düşünüp dışarıdan bir kişi tarafından etkilenmiş olabiliriz ya da deneyde olduğu gibi herkesin fikriyle ortak bir yargıya varmış olabiliriz. Hem bilgilerimizin kaynağını hem de doğruluklarını değerlendirmekte fayda var. Neden? Çünkü uyuyan etkisi (İng: "Sleeper effect") dediğimiz fenomene göre ilk duyduğumuzda güvenilir bir kaynaktan gelmediği için inanmadığımız bir bilgiye, üzerinden biraz zaman geçtikten sonra gerçek kaynağını unutup inanabiliyoruz. Bu etki her zaman gerçekleşmese de kullanımı özellikle politikada karşımıza çıkıyor. Diğer partiyi kötüleyen reklamlar partiler tarafından fonlanıyor ve insanlar bu reklamları kimin fonladığını unutup sadece karşı tarafa dair kötü izlenimlere sahip olduğunun bilinciyle oy vermeye gidebiliyor.

Peki yukarıdaki deneyde herkese fikri bir kere sorulmasaydı da bir kişi kendi fikrini defalarca tekrarlayarak savunsaydı ortalama değer onun öne sürdüğü değere doğru kayar mıydı? Journal of Personality and Social Psychology dergisinde yayımlanan bir makaleye göre öyle olabilir. Grupta bir kişinin çok fazla tekrarladığı bir fikrin grubun genel eğilimini yansıttığı düşüncesi, insanların tanıdık olanın yaygın olan olduğu yorumlamasını yapması sonucu ortaya çıkmaktadır.

Bu deneyde araştırmacılar tarafından yaratılan bir grup sözde "daha fazla açık alan olmalı mı" sorusu etrafında tartışıyor. Her cümleyi kimin söylediğini gösteren bir yazı çıktı alınıp katılımcılara okutuluyor. Katılımcılar açık alanlar arttırılmalı fikrini destekleyen cümleleri ya üç farklı kişiden okuyor ya aynı kişiden üç defa okuyor ya da bu fikri destekleyen bir kişiden bir cümle okuyor. Deneyin sonunda ise grubun genel olarak hangi yönde bir fikre sahip olduğunu 1'den 7'ye uzanan bir ölçekte değerlendiriyorlar. Üç farklı kişinin aynı fikri belirtmesi bir kişinin belirtmesinden bekleneceği üzere daha büyük bir etki yapıyor ama ilginç olan ve burada konuştuğumuz üzere asıl önemli olan, aynı fikri aynı kişinin üç defa söylemesi de bir fikrin bir defa söylenmesinden daha büyük bir etki yapıyor.

Sonuç

Yazının başındaki uydumculuk meselesine geri dönersek, gruba uyum sağlamak her zaman kötü bir fikir değildir, hatta Şerif'in deneyinde gördüğümüz gibi belirsiz bir durumda bilgi edinmek için yararlı olabilir. Fakat daha sonra bahsettiğimiz uyuyan etkisi ve bir kişinin aynı şeyi tekrar etmesinin gruba mal edilmesi gibi durumlar bizi söyleyenin kim olduğu ve grubun gerçek fikrinin ne tarafa yatkın olduğu gibi konuları ikinci defa düşünmeye itmelidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/08/2022 07:33:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8732

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Elektrokimya
Plastik
Basınç
Yas
Malzeme
Hücreler
Sağlık Personeli
Sinirbilim
Salgın
Amerika Birleşik Devletleri
Oyun Teorisi
Makroevrim
Balıklar
İklim
Balık Çeşitliliği
Dna
Algı
Nadir
Diyet
Yağ
Fizik
Evrim Ağacı
Yıl
Kurbağa
Evrim Teorisi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.