Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Ultima Thule (Arrokoth): New Horizons Uzay Aracı Sayesinde Ufkumuz Genişliyor!

Ultima Thule (Arrokoth): New Horizons Uzay Aracı Sayesinde Ufkumuz Genişliyor! DLR
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Büyük gün geldi. 2015’te Plüton’u ilk kez gün yüzüne çıkaran New Horizons uzay aracı, Kuiper Kuşağındaki yeni hedefi olan Ultima Thule’ye 4 yıldır süren yolcuğunu tamamladı.

New Horizons'un Ultima Thule Görevi
New Horizons'un Ultima Thule Görevi
Deniz Kaya

Kuiper Kuşağı

Güneş’ten 4.5 ile 7.5 milyar kilometre uzaklıktaki aralıkta bulunan Kuiper Kuşağı, Plüton, Makemake ve Haumea gibi cüce gezegenlere ev sahipliği yapıyor. Burası Güneş Sistemi’nin ilk oluştuğu zamanlardan geriye kalan cisimler ile dolu antik bir park alanı gibi. Aynı Mars ve Jüpiter arasında kalan Asteroit Kuşağı gibi, Kuiper Kuşağı da 4.5 milyar yıl önce, Güneş Sistemi’nin oluşumu sırasında başka cisimler ile birleşmeyen ve gezegenleri oluşturmayan cisimlerin biriktiği bir yer.

Kuiper Kuşağı...
Kuiper Kuşağı...
NASA's Solar System Exploration

Ultima Thule

Güneş’ten uzaklıklarından dolayı donmuş halde bulunan Kuiper Cisimlerinden (Kuiper kuşağı içerisinde bulunan her türlü cisim) birisi de 30km genişliğindeki Ultima Thule. New Horizons’ın Plüton’a yakın geçişinden 1 yıl kadar önce keşfedilen bu gezegenimsi cisim, uzay aracının Plüton görevinden hemen sonra geriye kalan yakıtı için yeni bir hedef olarak belirlenmişti.

Ultima Thule
Ultima Thule
DLR

Dünya’dan elde edilen gözlemler sırasında parlaklığı düzensiz bir şekilde değiştiği için patatese benzediği ve kırmızımsı bir yüzeyi olduğu tahmin edilen Ultima Thule cismi, 1 Ocak 2019 tarihinde Türkiye saati ile 08:33’de New Horizons tarafından ilk kez doğrudan gözlemlendi.

Büyük Buluşma

New Horizons, NASA’nın bile ne keşfedeceğini tam olarak kestiremediği bu gizemli cisim ile yüzeyinden 3.540 kilometre uzakta, saatte 62,764 km hızla buluşarak yoluna devam etti. Karşılaşma çok hızlı olduğu için uzay aracının sahip olduğu süre boyunca Ultima Thule’ye ait yapabildiği tüm gözlem ve analizleri yapması gerekti.

Buluşma anında insanlık tarafından üretilmiş bir nesnenin Güneş Sistemi’nde spesifik bir amaç ve görev ile ulaştığı en uzak cisim olarak tarihe geçen New Horizons'ın, elde ettiği verileri Dünya’ya ulaştırması 6 saat 8 dakika sürdü (Rastgele uzay boşluğuna gönderilmiş olmalarından ve spesifik bir hedefleri olmamasından ötürü Voyager görevlerini şimdilik göz ardı ediyoruz). Yani görev boyunca Dünya ile iletişim kuramayan uzay aracı, bütün manevraları ve görevlerini önceden programlanmış bir şekilde yerine getirdi.

Görevin Müthiş Zorluğu

New Horizons yönetiminin başında görev alan Alan Stern, görevle ilgili şöyle diyor:

Plüton'dan 2 milyar kilometre uzaklıktaki, dağ büyüklüğündeki kirli bir kaya parçasıyla buluşup ondan veri elde edebilmek, Plüton'a ulaşmaktan 10.000 kat kadar daha zor; çünkü cisim Plüton'dan 10.000 kat kadar daha ufak. Buna ulaşarak elde ettiğimiz başarı hayal bile edilemez.

İşin ilginç ve daha da etkileyici tarafı ise, Dünya'dan yaklaşık 7 milyar kilometre uzakta olan Ultima Thule'nin yaklaşık şeklini, New Horizons'ın ona ulaşmasından 1.5 sene önce zaten biliyorduk! Yalansavar ekibinden Cüneyt Özdaş, Twitter üzerinden görevi şöyle anlatıyor:

İnsan gözününün görebileceğinden 10 milyar kez daha karanlık olan (...) bu cismin etrafında tehlike (halka vs.) olmadığından emin olmak için 2017'de NASA bir projeye girişmişti. Hesaplanan rotasının bir yıldızın önünden geçtiğini gören NASA, 2017'de Güney Afrika'ya birbirinden kilometrelerce aralıkla dizilmiş bir dizi teleskop kurarak, yıldız ışığının Ultima Thule tarafından gölgelenme anını ve süresini ölçmüştü. 5 teleskop, Ultima Thule'den kaynaklanan bu "yıldız tutulmasını" yakalamıştı. Teleskoplar arası mesafe ve Ultima Thule'nin bizden uzaklığı bilindiği için, bu tutulmanın süresi (~0.2sn) sayesinde yaklaşık büyüklüğü tespit edilebildi! Farklı teleskoplardan gelen karaltıların zamanlaması ile de silüeti, yani yaklaşık şekli tahmin edilebildi!
Ultima Thule'nin Sebep Olduğu Yıldız Tutulması
Ultima Thule'nin Sebep Olduğu Yıldız Tutulması
Ultima Thule'nin Çıkarsanan Şekli
Ultima Thule'nin Çıkarsanan Şekli

Bunun ne kadar çılgınca bir başarı olduğu ilk etapta anlaşılamayabilir. Özdaş, şöyle devam ediyor:

Hesaplanan silüet, Ultima Thule'nin ya birbirine değen ya da birbiri etrafında dönen iki cisim olduğunu gösteriyordu. İnsan beyni astronomik uzaklıkları anlamlandıramadığı için 7 milyar kilometre ötedeki cismin şeklini çıkartan bu projenin güzelliğini hemen takdir edemiyoruz. Ancak sayıları daha aşina olduğumuz ölçeklere indirgersek biraz daha iyi fikir verebilir: 7 milyar kilometre uzaklıktaki, 30 kilometre boyundaki bir cismin şeklini tespit etmek, Ay üzerindeki bir kardan adamın boyutunu ve şeklini tespit etmeye denk geliyor. Bu bile anlamanıza yetmiyor olabilir. Şöyle diyelim: Bu proje, İstanbul'dan bakıp, Ankara'daki bir karıncanın şeklini belirlemeye denk geliyor!

Birkaç dakika sürecek olan yakın geçişten sonra ilk verilerin Dünya’ya ulaşması tahminen TSİ 15:00 sularını buldu. Elde edilen ilk fotoğraflar şöyle:

New Horizons'un Ultima Thule'ye ait ilk fotoğrafları...
New Horizons'un Ultima Thule'ye ait ilk fotoğrafları...
NASA
Ultima Thule'ye ait ikinci fotoğraf... (2 Ocak 2019)
Ultima Thule'ye ait ikinci fotoğraf... (2 Ocak 2019)
Wikipedia

Daha detaylı ve yüksek çözünürlüklü fotoğrafların gelmesi ayları bulacak.

Güneş Sistemi'nin kökenleri hakkında bizlere yeni fikirler sunacak olan bu unutulmaz görevi NASA’nın sitesinden takip etmeyi unutmayın.

Bilimle kalın!

NASA, Ultima Thule'nin İsmini Değiştirdi!

13 Kasım 2019'da yeni bir açıklama yapan NASA, nesnenin ismini "Ultima Thule"den "Arrokoth"a (okunuş: "ağrukott" değiştirdiğini duyurdu. Bu değişikliğin nedeni, "Ultima Thule"nin aynı zamanda Naziler tarafından "Aryan ırk" olarak adlandırdıkları ve üstün olduklarına inandıkları ırkın yaşadığı mitolojik topraklara verdikleri isimdi.

Aslen Ultima Thule, "bilinen dünyanın ötesi" anlamına geliyor. Arrokoth ise, Yerli Amerikalılar'dan olan Powhatan kabilesinin dilinde "gökyüzü" anlamına geliyor. Yeni Ufuklar görevinin başındaki Alan Stern, yaptığı açıklamada şöyle diyor:

Zaten Ultima Thule, geçici olarak verdiğimiz bir isimdi ve er ya da geç değişecekti. Görevimizin merkezinde olan Maryland eyaletini onurlandırmak istedik ve orada yaşayan Yerli Amerikalılar'ın dilinden bir sözcük kullanma fikri doğdu. Kabile büyüklerinden izin alarak, bu ismi Uluslararası Astronomi Birliği'ne bildirdik ve gök cismini resmen isimlendirdik.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/10/2020 14:43:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7533

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kimyasal Evrim
Elektron
Zehir
Diş Hastalıkları
Charles Darwin
Hastalık
Algı
Video
Türlerin Kökeni
Sars Mers
Grip
Tarih
Antropoloji
Kas
Çocuk
Rna
İnsan Evrimi
Yılan
Parçacık
Protein
Diş Gelişimi
Felsefe
İstatistik
Bakteri
Madde
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar kitabımın 10 sene içinde unutulacağını söylüyor. Belki de... Ancak destek olan prestijli bilim insanlarına bakarak söyleyebilirim ki, konunun kendisi unutulmayacaktır.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder