Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?

Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?
Bir uluyan maymun
The 4K Guy
Yazar University of Michigan Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
297 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Yeni türler, doğada nasıl ortaya çıkar? Bu hikayenin yaygın olarak bilinen ama fazlasıyla basitleştirilmiş versiyonu; bir hayvan veya bitki popülasyonunun, bir nehrin akış yönünün değişmesi veya bir dağın yükseltisinin artması gibi sebeplerden dolayı coğrafi olarak birbirinden izole olması ve bu iki ayrı grubun izolasyon süresince çevresine adapte olması sonucunda genetik farklılıklar biriktirmesi şeklindedir. Bu şekilde bir doğal bariyerin ortaya çıkması sonucunda meydana gelen türleşmeye allopatrik türleşme diyoruz. En nihayetinde bu iki grubun DNA'ları birbirinden o denli farklılaşır ki bu popülasyonlar artık iyi ayrı tür olarak kabul edilirler. Türleşme işte bu şekilde gerçekleşmiş oluyor.

Gerçekte ise süreç, bundan çok daha karmaşıktır. Her ne kadar coğrafi izolasyon türleşme sürecini başlatıyor olsa da evrimsel biyologlar, çeşitli doğal seçilim biçimlerini içeren diğer güçlerin de bu sürecin tamamlanmasında yardımcı olabileceğini düşünüyorlar.

Allopatrik türleşme
Allopatrik türleşme

Michigan Üniversitesi tarafından yapılan bir çalışmada, pekiştirme (İng: "reinforcement") adı verilen tartışmalı bir mekanizma da dahil olmak üzere doğal seçilim ile ilişkili pek çok mekanizmanın nasıl çalıştığına ışık tutuyor. Araştırma, özellikle de melez bölgesi adı verilen bir coğrafi bölgeye odaklanıyor: Bu bölgeler, birbirinden farklı iki türün bir arada var olduğu ve ara sıra birbiriyle çiftleşerek melezleştiği yerlerdir. Uluyan maymunlar, bu tür bir araştırma için biçilmiş kaftandır.

Reklamı Kapat

Çalışma 22 Aralık 2018'de Molecular Ecology dergisinde çevrim içi olarak yayımlandı. Makalede araştırmacılar, primat melez bölgesini, türleşmeye sebep olan genleri içeren genom bölümlerini tespit etmek ve onları şekillendiren seçim güçlerinin sinyallerini test etmek için kullandı.

Yazarları arasında Michigan Üniversitesi Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Bölümünden Liliana Cortés-Ortiz ve Priscilla Tucker olan araştırmanın baş yazarı ve aynı zamanda doktora adayı Marcella Baiz şöyle ifade ediyor:

Genetik verilerde melezleşmenin, türler arasındaki genetik farklılıkları artırarak türleşmenin tamamlanması sürecinde doğrudan rol oynadığını ortaya koyan modeller gözlemledik. Çok tartışılan bir süreç olan pekiştirme de dahil olmak üzere, türleri birbirinden farklı olmaya iten pek çok doğal seçilim mekanizması için bir sinyal bulduk. Bu sonuç, bilhassa dikkate değerdi çünkü pekiştirmeye dair deneysel kanıtlar, özellikle de genetik kanıtlar oldukça nadirdi.
Michigan Üniversitesi
Michigan Üniversitesi

Çalışmanın odağındaki örtülü uluyan maymun ve siyah uluyan maymun olarak bilinen iki tür, yaklaşık 3 milyon yıl önce birbirinden ayrıldı ve görece yakın bir zamanda, belki de son 10.000 yıl içerisinde, Güneydoğu Meksika'nın Tabasco eyaletinde kabaca 19 kilometre genişliğindeki "melez bölgesi"nde yeniden temasa geçene kadar, ayrı yaşadı.

"Tür" dediğimiz şey, bir zamanlar, aktif olarak çiftleşen veya potansiyel olarak çiftleşebilecek olan ve üreme bakımından diğer gruplardan izole olmuş bireylerden oluşan gruplar olarak tanımlanırdı. Bu eski tanımda üreme izolasyonu kavramı kilit noktaydı: Çünkü bu tanımda, melezleşme olsa bile gerçek türlerin benzersizliklerini korudukları kabul edilirdi.

Ancak tür kavramına yönelik modern görüş, tam bir üreme izolasyonu gerektirmez. Dahası, melezleşmenin doğada oldukça yaygın olduğu keşfedilmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Michigan Üniversitesi'nden Cortés-Ortiz ve arkadaşlarının 20 yıldır birlikte çalıştığı Meksika'daki uluyan maymun melez bölgesinde yapılan DNA analizleri, siyah ve örtülü uluyan maymunların birbiriyle melezleştiklerini ve melez döller ürettiklerini doğruladı. Melezleşmenin iki grup arasında meydana gelmesi, üreme izolasyonunun tamamlanmamış olduğu anlamına geliyor.

Evrimsel biyologlar, çeşitli doğal seçilim baskılarının, iki grup arasındaki gen akışının önündeki engelleri güçlendirerek veya onları tamamen izole bir üremeye zorlayarak sürecin tamamlanmasına yardımcı olabileceğini düşünüyorlar. Ayrıca doğal seçilim, başarılı bir biçimde üreyen organizmaları üreyemeyenlere tercih ettiği için, bazen üremeden önce ölen bazense sadece üreme bakımından yetersiz melezlere karşı "ön yargılı"dır; yani bunların elenme ihtimali daha yüksektir.

Örtülü uluyan maymun
Örtülü uluyan maymun
Wikipedia

Doğal seçilim, bu türden "uyumsuz" melezlerin oluşumunu engellemeye çalışır. Bunu yapmanın yollarından biri, iki grup organizma arasındaki (bu durumda örtülü ve siyah uluyan maymun arasındaki) genetik farklılığı kademeli olarak artırmaktır. Bu sayede çiftleşmeleri ve melez döller üretmeleri zorlaşır.

Doğal seçilim bu şekilde melezlerin oluşumunu engellemeye çalışırken, genetik farklılıkları artırarak üreme izolasyonunu güçlendirir. "Pekiştirme" olarak adlandırılan bu sürece yönelik fikirler aslında 1 asırdan fazla süredir mevcuttur; ancak bu olguyu destekleyecek deneysel kanıtlar azdır.

Reklamı Kapat

Pekiştirmenin varlığını test etmek için Baiz ve meslektaşları, Tabasco melez bölgesinde yaşayan siyah ve örtülü uluyan maymunların DNA'ları ile, bu melez bölgeden uzakta yaşayan siyah ve örtülü uluyan maymunların DNA'larını karşılaştırdı.

Pekiştirme, melezleşmeyi engellemek ve üreme izolasyonunu güçlendirmek için çalışıyorsa, melez bölgesinde yaşayan iki tür arasındaki genetik farklılıklar, melez bölgesinin her iki tarafında yaşayan bu iki türün maymunları arasındaki genetik farklılıklardan daha fazla olmalıdır.

Baiz ve meslektaşlarının, üreme izolasyonu ile muhtemelen ilişkili genlerde veya yakınında bulunan genetik belirteçleri karşılaştırdıklarında buldukları aynen buydu. Baiz şöyle ifade ediyor:

Türleşme, süreci güçlendirmek ve sürecin devamlılığını sağlamak için etkileşen doğrudan veya dolaylı mekanizmalar tarafından yönlendirilebilen karmaşık bir süreçtir ve bu çalışma da, bunu belgeleyen doğal kanıtlardan biri.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/10/2021 15:15:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10472

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Komplo Teorisi
Ses Kaydı
Maske
Sürüngen
Mantar
Böcek
Etimoloji
Kedigiller
Görme
Canlı
Mitler
Gezegen
Sars Virüsü
Sağlık Bilimleri
Hamile
Koronavirüs
Sars Mers
Ağız
Kelebek
Spor
Vaka
İspat
Demir
Adaptasyon
Yavru
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın