Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?

Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır? The 4K Guy
Bir uluyan maymun
4 dakika
901
Tüm Reklamları Kapat

Yeni türler, doğada nasıl ortaya çıkar? Bu hikayenin yaygın olarak bilinen ama fazlasıyla basitleştirilmiş versiyonu; bir hayvan veya bitki popülasyonunun, bir nehrin akış yönünün değişmesi veya bir dağın yükseltisinin artması gibi sebeplerden dolayı coğrafi olarak birbirinden izole olması ve bu iki ayrı grubun izolasyon süresince çevresine adapte olması sonucunda genetik farklılıklar biriktirmesi şeklindedir. Bu şekilde bir doğal bariyerin ortaya çıkması sonucunda meydana gelen türleşmeye allopatrik türleşme diyoruz. En nihayetinde bu iki grubun DNA'ları birbirinden o denli farklılaşır ki bu popülasyonlar artık iyi ayrı tür olarak kabul edilirler. Türleşme işte bu şekilde gerçekleşmiş oluyor.

Gerçekte ise süreç, bundan çok daha karmaşıktır. Her ne kadar coğrafi izolasyon türleşme sürecini başlatıyor olsa da evrimsel biyologlar, çeşitli doğal seçilim biçimlerini içeren diğer güçlerin de bu sürecin tamamlanmasında yardımcı olabileceğini düşünüyorlar.

Allopatrik türleşme
Allopatrik türleşme

Michigan Üniversitesi tarafından yapılan bir çalışmada, pekiştirme (İng: "reinforcement") adı verilen tartışmalı bir mekanizma da dahil olmak üzere doğal seçilim ile ilişkili pek çok mekanizmanın nasıl çalıştığına ışık tutuyor. Araştırma, özellikle de melez bölgesi adı verilen bir coğrafi bölgeye odaklanıyor: Bu bölgeler, birbirinden farklı iki türün bir arada var olduğu ve ara sıra birbiriyle çiftleşerek melezleştiği yerlerdir. Uluyan maymunlar, bu tür bir araştırma için biçilmiş kaftandır.

Tüm Reklamları Kapat

Çalışma 22 Aralık 2018'de Molecular Ecology dergisinde çevrim içi olarak yayımlandı. Makalede araştırmacılar, primat melez bölgesini, türleşmeye sebep olan genleri içeren genom bölümlerini tespit etmek ve onları şekillendiren seçim güçlerinin sinyallerini test etmek için kullandı.

Yazarları arasında Michigan Üniversitesi Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Bölümünden Liliana Cortés-Ortiz ve Priscilla Tucker olan araştırmanın baş yazarı ve aynı zamanda doktora adayı Marcella Baiz şöyle ifade ediyor:

Genetik verilerde melezleşmenin, türler arasındaki genetik farklılıkları artırarak türleşmenin tamamlanması sürecinde doğrudan rol oynadığını ortaya koyan modeller gözlemledik. Çok tartışılan bir süreç olan pekiştirme de dahil olmak üzere, türleri birbirinden farklı olmaya iten pek çok doğal seçilim mekanizması için bir sinyal bulduk. Bu sonuç, bilhassa dikkate değerdi çünkü pekiştirmeye dair deneysel kanıtlar, özellikle de genetik kanıtlar oldukça nadirdi.
Michigan Üniversitesi
Michigan Üniversitesi

Çalışmanın odağındaki örtülü uluyan maymun ve siyah uluyan maymun olarak bilinen iki tür, yaklaşık 3 milyon yıl önce birbirinden ayrıldı ve görece yakın bir zamanda, belki de son 10.000 yıl içerisinde, Güneydoğu Meksika'nın Tabasco eyaletinde kabaca 19 kilometre genişliğindeki "melez bölgesi"nde yeniden temasa geçene kadar, ayrı yaşadı.

"Tür" dediğimiz şey, bir zamanlar, aktif olarak çiftleşen veya potansiyel olarak çiftleşebilecek olan ve üreme bakımından diğer gruplardan izole olmuş bireylerden oluşan gruplar olarak tanımlanırdı. Bu eski tanımda üreme izolasyonu kavramı kilit noktaydı: Çünkü bu tanımda, melezleşme olsa bile gerçek türlerin benzersizliklerini korudukları kabul edilirdi.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak tür kavramına yönelik modern görüş, tam bir üreme izolasyonu gerektirmez. Dahası, melezleşmenin doğada oldukça yaygın olduğu keşfedilmiştir.

Michigan Üniversitesi'nden Cortés-Ortiz ve arkadaşlarının 20 yıldır birlikte çalıştığı Meksika'daki uluyan maymun melez bölgesinde yapılan DNA analizleri, siyah ve örtülü uluyan maymunların birbiriyle melezleştiklerini ve melez döller ürettiklerini doğruladı. Melezleşmenin iki grup arasında meydana gelmesi, üreme izolasyonunun tamamlanmamış olduğu anlamına geliyor.

Evrimsel biyologlar, çeşitli doğal seçilim baskılarının, iki grup arasındaki gen akışının önündeki engelleri güçlendirerek veya onları tamamen izole bir üremeye zorlayarak sürecin tamamlanmasına yardımcı olabileceğini düşünüyorlar. Ayrıca doğal seçilim, başarılı bir biçimde üreyen organizmaları üreyemeyenlere tercih ettiği için, bazen üremeden önce ölen bazense sadece üreme bakımından yetersiz melezlere karşı "ön yargılı"dır; yani bunların elenme ihtimali daha yüksektir.

Örtülü uluyan maymun
Örtülü uluyan maymun
Wikipedia

Doğal seçilim, bu türden "uyumsuz" melezlerin oluşumunu engellemeye çalışır. Bunu yapmanın yollarından biri, iki grup organizma arasındaki (bu durumda örtülü ve siyah uluyan maymun arasındaki) genetik farklılığı kademeli olarak artırmaktır. Bu sayede çiftleşmeleri ve melez döller üretmeleri zorlaşır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Doğal seçilim bu şekilde melezlerin oluşumunu engellemeye çalışırken, genetik farklılıkları artırarak üreme izolasyonunu güçlendirir. "Pekiştirme" olarak adlandırılan bu sürece yönelik fikirler aslında 1 asırdan fazla süredir mevcuttur; ancak bu olguyu destekleyecek deneysel kanıtlar azdır.

Pekiştirmenin varlığını test etmek için Baiz ve meslektaşları, Tabasco melez bölgesinde yaşayan siyah ve örtülü uluyan maymunların DNA'ları ile, bu melez bölgeden uzakta yaşayan siyah ve örtülü uluyan maymunların DNA'larını karşılaştırdı.

Pekiştirme, melezleşmeyi engellemek ve üreme izolasyonunu güçlendirmek için çalışıyorsa, melez bölgesinde yaşayan iki tür arasındaki genetik farklılıklar, melez bölgesinin her iki tarafında yaşayan bu iki türün maymunları arasındaki genetik farklılıklardan daha fazla olmalıdır.

Baiz ve meslektaşlarının, üreme izolasyonu ile muhtemelen ilişkili genlerde veya yakınında bulunan genetik belirteçleri karşılaştırdıklarında buldukları aynen buydu. Baiz şöyle ifade ediyor:

Türleşme, süreci güçlendirmek ve sürecin devamlılığını sağlamak için etkileşen doğrudan veya dolaylı mekanizmalar tarafından yönlendirilebilen karmaşık bir süreçtir ve bu çalışma da, bunu belgeleyen doğal kanıtlardan biri.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Tebrikler! 2
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/06/2024 04:06:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10472

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evrim Teorisi
Zehirli Mantar
2019-Ncov
Doku
Hominidae
Bilişsel
İletişim
Güve
Hastalık Kontrolü
Bilimsel
Canlılık Cansızlık
Nöron Hücresi
Gıda
Uçma
Grip
Uluslararası Uzay İstasyonu
Mikrobiyoloji
Obezite
Öğrenme Alanı
Makina Mühendisliği
Fizyoloji
Küresel Isınma
Epistemoloji
Elektromanyetik
Para
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
U. o. Michigan, et al. Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?. (19 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 13 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10472
Michigan, U. o., Kaya, E. H., Bakırcı, Ç. M. (2021, May 19). Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?. Evrim Ağacı. Retrieved June 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10472
U. o. Michigan, et al. “Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Elif Hazal Kaya, Evrim Ağacı, 19 May. 2021, https://evrimagaci.org/s/10472.
Michigan, University of. Kaya, Elif Hazal. Bakırcı, Çağrı Mert. “Türleşme Sürecinde Pekiştirme Mekanizması: Doğal Seçilim, Melezlenmeyi Azaltırken İzolasyonu Nasıl Artırır?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Elif Hazal Kaya. Evrim Ağacı, May 19, 2021. https://evrimagaci.org/s/10472.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close