Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Türlerin Kökeni'nin Ardındaki Büyük Yerbilimci: Charles Darwin

Türlerin Kökeni'nin Ardındaki Büyük Yerbilimci: Charles Darwin
5 dakika
2,311
Tüm Reklamları Kapat

Charles Darwin 1859 yılında 50 yaşında iken yayınladığı çığır açıcı Türlerin Kökeni kitabının ardından profesyonel yaşamının geri kalanını kitaptaki temel iddiasını, yani bitki ve hayvan türlerinin çevrelerine uyum sağlayabilmek için zaman içinde doğal seçilim yoluyla evrimleştiklerini destekleyecek kanıtlar toplamaya adadı.

Darwin'in bitki ve hayvanlar üzerine bu çalışmalarında yazdığı çok sayıda el yazması kitap, ilk olarak bu ay içinde internet üzerinden yayınlanacak ve hepimize bu büyük doğabilimcinin çalışmalarını orijinal elyazması halinde (okunması pek de kolay olmayan kendi el yazısıyla yazılmış şekilde) inceleme fırsatı sunacak.

Ancak Darwin'in Türlerin Kökeni'ndeki çıkarımlarına nasıl ulaştığını anlayabilmek için yaşamının ilk bölümüne ait ve aynı proje kapsamında internet üzerinden daha önce yayımlanmış bulunan el yazması eserlerine başvurmak gerekiyor. Bu eserler Darwin'in daha önce pek iyi bilinmeyen bir yönünü, kendisinin aynı zamanda usta bir yer bilimci olduğu gerçeğini açığa çıkarıyor. Bunun yanında, eserlerden Darwin'in yer bilim çalışmalarının, evrim üzerine kazandığı müthiş kavrayışı için de gerekli olduğunu anlıyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Darwin'in Kıl Payı Kurtuluşu

Darwin'in babası Robert oğlunun bir Anglikan din adamı olarak eğitilmesini amaçlıyordu. Ancak Cambridge'te tamamladığı lisans derecesinin ardından Darwin yaz mevsimini Galler'de Adam Sedgwick ile, kendi deyimiyle ''yerbilişerek'' geçirir. Darwin'den 24 yaş büyük ve 19. yüzyılın önemli yerbilimcilerinden olan Sedgwick, Darwin'e yerbilimi haritaları çizmeyi, örnek toplama ve kataloglamayı öğretir.

Bu dönem sonrasında 22 yaşındaki Darwin Güney Amerika'yı ve dünyanın başka bazı bölgelerini gözlemlemek amacıyla yola çıkan HMS Beagle gemisinin doğabilimcisi olarak hayatının fırsatını yakalar. Bu beş yılı detaylı olarak not defterlerine kaydeder ve bunlar birkaç yıl sonra Beagle'ın Seferi olarak yayınlanır. Yola koyulduğunda yalnızca Sedwick’in değil, Charles Lyell'ın 1830 tarihli eseri Yerbilimin lkeleri’nin de yoğun etkisi altındadır. Lyell, Yerküre'nin zamanla kademeli olarak zaman içinde yavaş yavaş değiştiğini öne sürmektedir ve bu kuram Darwin’e, doğaya yeni bir bakış açısıyla bakmasında yol gösterici olur.

"Beagle'ın Seferi" okunması zevkli bir eserdir. Genç Darwin Tierra del Fuego'daki yerli kabilelerden manzaraya, iklim ve yerbilimden deniz tutmasına kadar her şeyden söz eder. Okuyucusuna hangi kertenkele türlerinin lezzetli olduğunu dahi söyler: “Bu kertenkeleler pişirildiğinde ortaya, tüm önyargıları aşmış damak zevki sahiplerinin hoşuna gidecek türden beyaz bir et çıkar.

Aynı zamanda Darwin'den meşhur Galapagos kaplumbağalarını nasıl yiyebileceğinizi de öğrenebilirsiniz:

Tüm Reklamları Kapat

Yukarı bölgelerde kaldığımız süre içerisinde tamamen kaplumbağa eti ile karnımızı doyurduk. Göğüs eti, kabuğuyla birlikte közlendiğinde oldukça lezzetl. Genç kaplumbağaların ise çorbası harika oluyor; ancak etleri kanımca oldukça sıradan.
Düşünsel zirveler: And Dağları. Arabos Life, CC BY
Düşünsel zirveler: And Dağları. Arabos Life, CC BY

Yüksek Rakım Çıkarımları

Ekip Şili açıklarındaki Chiloé adasına uğradığında Darwin deniz seviyesinden 100 m yukarıda, yakın zamanda oluşmuş kalın bir istiridye kabuğu tabakası fark eder. Daha sonra, Arjantin'deki And Dağları’nda 2.100 m yükseklikte beklenmedik bir başka şeyle karşılaşır: Ağaçların dik olarak fosilleştikleri taşlaşmış bir orman kalıntısı. Darwin'in açıklaması, ağaçların önce deniz seviyesinden yukarıda büyüdükleri, sonra kısa bir süre deniz içinde kaldıkları ve yeniden deniz seviyesi üzerine çıktıkları yönündedir. Her ne kadar şimdilerde bu ağaçların volkanik bir patlamanın külleri altında fosilleştikleri düşünülüyor olsa da Darwin'in bu gözlemleri ona önemli çıkarımlarda bulunması konusunda yol gösterici olur. Düşünceleri birkaç hafta sonra Beagle ekibi çok güçlü bir depreme tanık olduğunda tamamen şekillenir. Darwin defterine şu notları ekler:

''Güçlü bir deprem bir anda en aşina olduğumuz şeyleri yok ediveriyor: Sarsılmazlığın sembolü olan yerkabuğu ayaklarımızın altından bir sıvının üzerindeki ince bir kabuk gibi kayıverdi; bir saniyelik bir süre zihnimizde saatlerce düşünerek başaramayacağımız derecede bir güvensizlik duygusu yarattı.''

Ekip depremin merkez üssüne yakın Şili sahil kasabası Concepción’a uğrar. Kasaba tamamen harabe haline gelmiş ve ardışık üç tsunami dalgasıyla da sular altında kalmıştır. Darwin'in koy civarında farkına farkına vardığı şey, daha önce gördüğü istridye kabuğu fosillerinden daha da hayret uyandırıcıdır: Deprem sonrası kara seviyesi kalıcı bir şekilde yükselmiştir. Bu arada Beagle'ın kaptanı FitzRoy, yakındaki Santa María adasında, çürümüş midye kabuklarının su seviyesinden üç metre yukarıda kayalıklara tutunduklarını fark eder.

Deprem sonrası Concepción, Beagle tayfasından John Clements Wickham'ın çizimi
Deprem sonrası Concepción, Beagle tayfasından John Clements Wickham'ın çizimi
Wikimedia

Darwin, eğer kara bu şekilde birkaç metre yükselebiliyorsa ardışık depremlerin çok daha büyük etkileri olabileceğinin farkına varır. Mart 1835 tarihli bir mektupta arkadaşı ve akıl hocası John Henslow'a şunları yazar: ''Artık And Dağları’nın her iki tarafının da yakın geçmişte hatırı sayılır ölçüde yükseldiğini kanıtlayabilirim.''

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yer bilim Olmadan

Lyell'ın da etkisiyle Darwin yavaş ve aşamalı değişimlerin yeryüzüne etkisini kavramakta gecikmez. Bu öngörü daha sonra Galapagos ispinozları ve kaplumbağalarında olduğu gibi türler arasındaki küçük farklılıkların da önemini tam olarak kavramakta ona yardımcı olacaktır. Darwin sonunda türlerin değişmez olmadığının ve zamanla dereceli olarak evrimleşebildiklerinin farkına varır.

En önemlisi, Darwin'in yerbilim anlayışı yerkabuğunu şekillendiren süreçlerin muazzam uzun muazzam uzun bir zaman aldığını ve Başpiskopos Ussher'ın 19. yy.'da oldukça kabul gören “yerkürenin MÖ 4004 yılında yaratıldığı” iddiasının yanlışlığını görmesine yardım eder. Bu çok uzun zaman içinde farklı türler de evrimleşmeye zaman bulmuşlardır.

Beagle notlarında çok belirgin şekilde görülebilen bu ayrıntı tutkusu Darwin'in Türlerin Kökeni ve yakında internet üzerinden yayınlanacak daha sonraki çalışmalarının da yolunu açmıştır. Ayrıntıya duyulan aşk veya sevgi kimileri için gerçekten fazla olabilir. Örneğin Darwin Beagle notlarını yazdıktan sonraki sekiz yılını kaya midyelerini incelemeye adamıştır. Ancak dünyaya gerçekten farklı bakışıyla başkalarının göremediklerini görmeyi başarmıştır. Her şeyin ötesinde, yola kanıtlaması gereken büyük bir kuram ortaya atarak çıkmak yerine birçok gözlemini bir araya getirmiş ve bu küçük ayrıntılardan büyük kuramını inşa etmiştir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
3
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/04/2024 14:38:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3903

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Foton
Diş Sorunları
Hormon
Güneş Sistemi
Üreme
Yatay Gen Transferi
Ekonomi
Buz
Haber
Halk Sağlığı
Kalıtım
Yörünge
Önyargı
Cinsel Yönelim
Depresyon
Hekim
Yaşlılık
Hindistan
Fotoğraf
Ufo
Yaşanabilir Gezegen
Egzersiz
Işık Hızı
Obstetrik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Nunn, et al. Türlerin Kökeni'nin Ardındaki Büyük Yerbilimci: Charles Darwin. (8 Ekim 2015). Alındığı Tarih: 25 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3903
Nunn, C., Ayöz, S., Bakırcı, Ç. M. (2015, October 08). Türlerin Kökeni'nin Ardındaki Büyük Yerbilimci: Charles Darwin. Evrim Ağacı. Retrieved April 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/3903
C. Nunn, et al. “Türlerin Kökeni'nin Ardındaki Büyük Yerbilimci: Charles Darwin.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Suat Ayöz, Evrim Ağacı, 08 Oct. 2015, https://evrimagaci.org/s/3903.
Nunn, Ceri. Ayöz, Suat. Bakırcı, Çağrı Mert. “Türlerin Kökeni'nin Ardındaki Büyük Yerbilimci: Charles Darwin.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Suat Ayöz. Evrim Ağacı, October 08, 2015. https://evrimagaci.org/s/3903.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close