Türkiye'nin Bilim Karnesi Yıldan Yıla Nasıl Değişti?

Türkiye'nin Bilim Karnesi Yıldan Yıla Nasıl Değişti?
4 dakika
5,263 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 8 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Dünya'nın en önde gelen bilim dergilerinden Nature, Dünya'nın bilim konusunda önde gelen ülkelerinin 2012'de kapsamlı bir bilim karnesini hazırladı. Her zaman olduğu gibi, ilgili sene içerisinde yayınlanan makale sayısı ve bu makalelerin, kendi alanlarında aldığı atıflara göre %1'lik dilime girip girememesine bağlı olarak yapılan kıyaslama, çarpıcı sonuçlar gösteriyor. Karnenin grafiğini büyük boyda görmek için fotoğrafın üzerine tıklayabilirsiniz.

Grafikteki her bir kutu 100 makaleye denk geliyor. Dolayısıyla her bir sıra 1000 makale, her bir katman ise 10.000 makale demek oluyor. Bu kutulardan maviyle işaretlenen kısmı, alınan atıflar bakımından %1'lik "üst düzey limiti"ne kaç makalenin girdiğini gösteriyor. 

Bu yüzde neyi ifade ediyor? Bir makalenin yayınlanması, o ülkenin "bilim üretebildiği" anlamına gelmemektedir. Makalenin içeriği, bilimsel saygınlığı, yayınlandığı derginin düzeyi, makalenin içeriğinin bilime olan katkısı, vb. kriterler çok çok önemlidir. Dolayısıyla sırf makale yayınlamış olmak isteyenler, sıradan dergilerde makalelerini yayınlayabilirler. Ancak bu makalenin değeri, bilime arz edildikten sonra anlaşılır. Eğer ki makale kıymetliyse, kısa sürede birçok atıf alarak (başka makalelerde içerikteki bilgiler kullanılarak) güçlenir. Eğer ki bir makalenin atıf sayısı düşükse, o makale muhtemelen değersiz ve işe yaramazdır (veya en azından ondan daha fazla atıfı hak eden, aynı alandan makaleler bulmak mümkündür). Dolayısıyla iş makale yazmakla bitmiyor.

Reklamı Kapat

Bu açıdan bakılacak olursa, 2012 senesi içerisinde Türkiye'de toplamda 19.396 makale yayınlanmıştır. Bunlardan yalnızca %0.47'lik kısmı, gerçekten çok sayıda atıf almıştır. Yani, yayınlanan 20000 civarı makaleden yalnızca 91 tanesi "gerçekten bilimsel değer taşıyan" düzeyde görülmektedir. Elbette gözden kaçan kıymetli makaleler de olabilir; ancak genelde bilimsel çalışmalar çok titizlikle yürütüldüğünden ve artık her şey dijital ortamda saklandığından ve arandığından, bir makalede anlatılanların gözden kaçması imkansıza yakındır. Zaten bir alanda yayınlanan makale, o alanda çalışanlar tarafından mutlaka bilinecektir.

Grafikte göze çarpan, yıllardır açık ara birinciliği koruyan Amerika Birleşik Devletleri'nden çıkan, 2012 yılında yayınlanan makale sayısı 311.975'tir. Bunların %1.19'u gerçekten çok sayıda atıf almıştır. Bu, 3712 makaleye denk gelmektedir. Bu sayı da, yayınlanan makale sayısına göre oldukça düşük görülebilir. Dolayısıyla Türkiye'nin bu açıdan pek de kötü durumda olmadığını düşünebiliriz.

Yayınlanan makale sayısının, çıkarılan değerli makale sayısına oranı bakımından göze çarpan ülkeler, %1.77 ile Danimarka, %1.66 ile Hollanda, %1.52 ile Avusturya, %1.33 ile Norveç, %1.28 ile Finlandiya, %1.22 ile İsveç'tir. Yani Kuzey Avrupa ülkeleri, az ama öz makale çıkarmaktadırlar.

Karnede gördüğümüz bir diğer dikkat çekici nokta, Amerika ve Avrupa dışı ülkelerdeki bilimsel hızlanmadır. 2011 yılına göre bilim alanında en büyük atılımı Suudi Arabistan yapmıştır ve %33.1'lik bir büyüme göstermiştir. Ancak yine de, %0.89 gibi düşük bir başarı oranına sahiptir; ancak tablo olumlu görünmektedir. Benzer şekilde, Çin de %13.4'lük bir büyüme göstermiştir; ancak başarı oranı %0.56'dır. Bunun haricinde Brezilya, Güney Kore ve Hindistan da büyüme gösteren ülkelerdir. Amerika Birleşik Devletleri de, azalan bir grafik çizmemekte, 2011 yılına göre bilimsel başarılarını arttırarak ilerlemektedir. Bunlar arasında, bilim ve teknoloji devlerinden görülen Japonya ise 2011 yılına göre %1.3'lük bir küçülme göstermiştir.

Aydınlık Gazetesi'nde 4 Mart 2015'te İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Altan Onat tarafından yazılan "Bilimde yerinde saydığımız algısı dahi yanıltıcı" başlıklı yazı, biraz daha güncel bilgiler de veriyor. 2000-2014 yılları arasında bilimsel yayınlarda Türkiye'nin denk geldiği bindelik dilimlerin değişimi aşağıdaki grafikte verilmiştir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bilimsel yayınlarda Türkiye’nin dünyadan aldığı binde payın yıllara göre seyri.
Bilimsel yayınlarda Türkiye’nin dünyadan aldığı binde payın yıllara göre seyri.
Aydınlık Gazetesi
Benzer milli gelir ve sosyoekonomik düzeyli 6 ülkenin, bilimsel yayınlar açısından son 12 yılda ikişer yıllık dönemlerdeki gelişmelerini gösteren grafik.
Benzer milli gelir ve sosyoekonomik düzeyli 6 ülkenin, bilimsel yayınlar açısından son 12 yılda ikişer yıllık dönemlerdeki gelişmelerini gösteren grafik.
Aydınlık Gazetesi

Durumumuz içler acısı olmamakla birlikte, bu ülkelerin yüzlerce yıldır kat ettiği yolları aşabilmemiz için onlardan çok daha fazla çalışmamız gerekmektedir. Ancak genel olarak hem yönetimde, hem de halkta bu isteği görmek zordur. Zira temel bilimlere verilen değer her geçen gün azalmakta, bilim sadece top-tüfek üretimine indirgenmektedir. Bu düşünce tarzıyla, bu grafiklerin tek anlamı, üniversitelerdeki akademisyenlerin didinip durdukları; ancak potansiyellerinin çok altında verim alabiliyor olmalarıdır. Dahası, her geçen senede yerinde saymaktan gerilemeye doğru bir evrimleşme süreci geçirdiğimiz görülmektedir. Eğer Türkiye bir an önce bilimsel çalışmaların önemini anlamazsa, hızlı bir girdaba kapılarak geçmişin karanlıklarına gömülecektir.

Türkiye'de bilimin desteklenmesi, hayati önem taşımaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Üzücü! 4
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • R. Von Noorden. 366 Days: 2012 In Review. (19 Aralık 2012). Alındığı Tarih: 15 Şubat 2020. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2021 23:34:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/919

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Hematoloji
Yemek
Makale
Hayvan Davranışları
Bilgi Felsefesi
Yüksek
Fotoğraf
Hızlı
Köpekler
Besin Değeri
Ateş
Sosyal
Türlerin Kökeni
Solunum
Mistik
Yapay Zeka
Uzun
Kanat
İnsanın Evrimi
Güneş Sistemi
Viral Enfeksiyon
Vaka
Klinik Mikrobiyoloji
Büyük Patlama
Komplo
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın