Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Akademinin Çilesi: Hakemlik Yapan Akademisyenlere Bilgi ve Zamanları İçin Ücret Ödenmesi Gerekmez mi?

Akademinin Çilesi: Hakemlik Yapan Akademisyenlere Bilgi ve Zamanları İçin Ücret Ödenmesi Gerekmez mi? Justin Bell
8 dakika
10,313
  • Doktora
  • Akademi Dünyası

Bir avukatın işi, bir müşteriyi (müvekkili) hukuki konularda savunmaktır. Yine de, bir avukatlık bürosuna gittiğinizi ve açmayı düşündüğünüz bir dava için onlara danıştığınızı düşünün. Ofislerinden elinizi kolunuzu sallayarak, hiçbir ücret ödemeden çıkma ihtimaliniz nedir? Özel bir tanışıklığınız yoksa, sıfır. Avukatlar, hukuk bilgilerinden faydalanmanız için sizi saat, hatta kimi zaman dakika başı ücretlendirirler. Aynı durum mali müşavirlik, hekimlik, mühendislik gibi bilgi ve uzmanlık odaklı mesleklerin hemen hepsinde geçerlidir. Üstelik bu bilgilerin birçoğu, halka açık ve çoğu durumda ücretsiz olarak erişilebilir olmasına rağmen!

Ama bu mantıklıdır: Kimsenin eski dava kararlarını okuyup, kendi spesifik durumunu tespit edecek vakti yok. Kimsenin tüm vergi yasalarını, akışkan denklemlerini, kalp rahatsızlıklarının semptomlarını öğrenmeye vakti yok. Dolayısıyla kendi vaktimizden kaybetmemek için, bir uzmanın vakti ve bilgisine para öderiz. Bunda herhangi bir sorun yok.

Bu Reklamı Kapat

Ama bir de üniversitelerde çalışan akademisyenlere bir bakalım: Mahkemece bilirkişi olarak görevlendirildikleri gibi özel durumlar haricinde, bir akademisyene bir konuyu danıştığınızı varsayalım. Örneğin bir şirket sahibisiniz ve toplumu ilgilendiren bir ürün çıkartmaya hazırlanıyorsunuz. Veya şirketiniz yok da, bireysel olarak insan toplumlarına merak salmaya başladınız ve bu nedenle lisansüstü eğitime başlamayı düşünüyorsunuz. Bu konularda görüş ve yardım almak için şehrinizdeki üniversitede bulunan bir antropolog veya sosyoloğa danıştınız diyelim. Gerek yüz yüze, gerek e-posta yoluyla...

Bu kişilerin bilgileri ve ayırdıkları zaman için sizden para talep etmesi absürt olurdu, öyle değil mi?

Bu Reklamı Kapat

İyi ama neden? Bu konularda kendiniz de araştırma yapıp ücretsiz ve halka açık kaynaklardan (örneğin üniversitelerin internet sitelerinden) bilgilenebilecek olmanıza rağmen, vaktinizden kaybetmemek adına, bir uzmanın vaktine ve uzmanlığına danışmadınız mı?

Makale Hakemliği

Hadi sıradan vatandaşı geçelim; onların akademisyenlere işinin düşme olasılığı düşük diyelim. Veya "Sonuçta benim vergilerimle çalışıyor; tabii ücretsiz hizmet verecek." tarzı zayıf ve neredeyse her durumda geçersiz bir argümanı bir anlığına geçerli bir argüman sayalım.

İş bununla bitmiyor ki; dahası var: Akademisyenlerin her ay çok sayıda makaleye hakemlik yapması talep edilir. Hakemler, bir akademik dergiye (jurnale) gönderilen akademik makaleleri okuyan, sınayan, gözden geçiren ve yayınlanması veya yayınlanmaması yönünde görüş bildiren kişilerdir. Yani her bir makalenin yayına alınmasında, başka akademisyenlerin bilgisine (ekspertizine) ve zamanına başvurulur. Makale hakemliği, bilimsel üretimin bel kemiği konumundadır. Öyle ki, hakemler veya hakemlik görevi olmasaydı, modern bilim olmazdı. En azından, daha etkili bir model geliştirilene kadar... Bilim için bu kadar hayati ve kritik bir işten söz ediyoruz!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu hakemlik işi, her hafta 15-20 saat alan, kimi zaman çok daha uzun sürebilen, neredeyse başlı başına yarı-zamanlı bir iştir. İstatistiki olarak bir hakeme gönderilen her 5 makaleden sadece 1 tanesi basılır; yani bir akademisyenin zamanını harcadığı 5 makaleden 4 tanesi asla bir dergi yüzü göremez bile! Bunun ne kadar vakit alıcı ve zorlayıcı bir iş olduğunu tahmin edebilirsiniz. Üstelik bu iş, akademisyenlerin görev tanımında bile yer almamaktadır! Buna az sonra döneceğiz.

GQ

Akademide Ücretlendirme Problemi

Sizce bir akademisyene, haftasının onlarca saatini ayırdığı bu hakemlik işi için ne kadar ücret ödeniyor dersiniz? Sıfır. Evet evet, bildiğiniz sıfır lira, dolar, euro; hangi ülkede yaşıyorsanız o ülkenin para birimiyle koca bir sıfır. Tıpkı bir profesöre gidip, zaman ayırmasını isteyip, ondan bireysel danışmanlık aldığınızda olduğu gibi...

Ücretlendirme problemi burada da bitmiyor.

Akademiye aşinalığınız varsa bilmiyor olabilirsiniz; ancak akademik dergilerin neredeyse hepsi, kendilerinde makale yayınlamak isterseniz sizden 100, 200, 500, 1000 dolar gibi ücretler talep ederler. Hatta kimisi belli bir sayfadan sonra, örneğin 14 sayfadan sonra, ek olarak sayfa başına 200 dolar gibi ek ücretler talep edebilirler. Kendi makaleniz yayınlamanız için! Yani uzun lafın kısası, hakem denetiminden geçen bir makalenin basılmasına karar verilirse, o makalenin yazarları (veya üniversiteleri) jurnale yüzlerce dolar para öderler.

Acadia Law Group

Bu para nereye gidiyor öyleyse? Hakemlik yapan, işin yükünü çekenlere değil. Dergilerin editörlüğünü yapıp, yayınlanma konusunda son kararı veren veya hakemlere yazıları dağıtan kişilere... Yani "yönetimsel pozisyona".

Bu Reklamı Kapat

Yani akademisyenler bilimi ilerleten, o dergileri sürdüren makaleleri yayınlarlar, o makaleleri hazır ederler, deneyleri yaparlar, başarısız olurlar, fonlar ararlar ve daha nicesi; ancak ürünleri başarıya ulaştığında gelirin %0'ını alırlar!

Ücretsiz İş = Kölelik

İyi ama akademisyenler böyle bir ücretsiz işgücüne neden göz yumuyor? Bu kölelik değil de nedir?

Haklısınız. Göz yumuyorlar, çünkü böyle gelmiş, böyle gider... Birçok akademisyen, bunu bir prestij meselesi olarak görüyor: Hakemlik, akademisyenlik adı verilen kutsal görevin bir parçasıdır. Akademisyenler, ücretsiz bilgi dağıtma yükümlülüğüne sahip azizlerdir. Bu palavra, akademisyenlikte kısır bir döngü yaratıp; zaten düşük olan akademisyenlik maaşları ile ücretsiz ek iş yapmayı gerektirmektedir. Yani köleliği...

Erie Reader

Daha da Trajikomik Bir Durum

İşin daha komik tarafı da var: Nature dergisini ele alalım. Bu derginin bir akademik tarafı var; bir de popüler bilim tarafı. Akademik tarafı, Dünya'nın en saygın dergisi konumunda. Popüler bilim tarafı da her ay milyonlarca dijital trafiği bünyesinde toplayan dev bir oluşum. Bir akademisyen, gerçek anlamıyla bilimi ilerletmek adına Nature'da akademik bir makale yazacak olsa, dediğimiz gibi kârın %0'ını alıyor; üstüne bir de yüzlerce dolar para ödemesi gerekiyor. Ancak aynı akademisyen, Nature'da bir popüler bilim makalesi kaleme alacak olsa, aynı dergiden yazdığı her kelime başına yaklaşık 1 dolar civarı ödeme, yani toplamda yüzlerce dolar ödeme alabiliyor.

Bu Reklamı Kapat

Bu, akademisyen ödemelerindeki tuhaf durumu gözler önüne seriyor. Mantık şu: Akademisyenlere zaten maaş ödeniyor ve daimi akademisyenlik (İng: "tenure") zaten iş garantisi veriyor. Dolayısıyla emek sömürüsü yapmak makul ve kabul edilirdir; akademisyenler zamanları ve bilgileri için ücretsiz olarak çalıştırılabilirler.

Yetmez Ama; Daha da Trajikomik Bir Durum

Bilimin monetizasyonunun (kâra dönüştürülmesinin) komiklikleri burada bitiyor sanıyorsanız, yanılıyorsunuz.

İnsanlığın bilimini ileri götüren en büyük faktör maddi destekler. Şu anda bilimsel araştırmaların maddi desteklerinin ortalamada %60-70 civarını özel sektör karşılıyor olsa da, devlet fonları %30-40'ı bulan düzeylerde katkı sağlayabiliyor. Hatta sosyal bilimlerde bu pay %80'leri aşabiliyor! Yani bilimsel çalışmaların yarısına yakını vatandaşların, yani sizin bizim gibi insanların vergileri sayesinde mümkün oluyor.

Peki, akademisyenler tarafından, yarısı sizin paralarınızla üretilen bir makaleye erişmeye çalıştığınızda neyle karşılaşıyorsunuz? Kocaman bir ödeme duvarı ile. Tek bir makaleye erişmek için 50 dolar, 40 euro, 30 pound gibi paralar ödemeniz bekleniyor! Tek bir makaleye erişmek için! Bu gelirin herhangi bir kısmı, o eriştiğiniz makalenin yazarına gidiyor mu? Elbette hayır! Şaka gibi olsa da...

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Great Expectations (Charles Dickens)

Great Expectations is the thirteenth novel by Charles Dickens and his penultimate completed novel. It depicts the education of an orphan nicknamed Pip (the book is a bildungsroman, a coming-of-age story). It is Dickens’s second novel, after David Copperfield, to be fully narrated in the first person. The novel was first published as a serial in Dickens’s weekly periodical All the Year Round, from 1 December 1860 to August 1861. In October 1861, Chapman and Hall published the novel in three volumes. The novel is set in Kent and London in the early to mid-19th century and contains some of Dickens’s most celebrated scenes, starting in a graveyard, where the young Pip is accosted by the escaped convict Abel Magwitch. Great Expectations is full of extreme imagery – poverty, prison ships and chains, and fights to the death – and has a colourful cast of characters who have entered popular culture. These include the eccentric Miss Havisham, the beautiful but cold Estella, and Joe, the unsophisticated and kind blacksmith. Dickens’s themes include wealth and poverty, love and rejection, and the eventual triumph of good over evil. Great Expectations, which is popular both with readers and literary critics, has been translated into many languages and adapted numerous times into various media.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺120.00
Great Expectations (Charles Dickens)

Nature Dergisinin Ödeme Duvarı
Nature Dergisinin Ödeme Duvarı
Nature

Üstelik bu Elsevier gibi akademi devleri, Dünya çapındaki yüzlerce ve binlerce üniversiteye kendi makale havuzlarına erişim sağlıyor; ancak bunu her bir üniversite için milyonlarca dolar karşılığı yapıyor. Yani üniversitelere ücretsiz erişim verip, eğitime katkı sağlamak gibi "ulvî" bir görev peşinde de değiller. Her şirket gibi, tek amaçları var: Kâr maksimizasyonu.

Asil Bir Görev?

Evet, vakt-i zamanında, gazete ve popüler dergiler para karşılığı iş yaparken, akademinin kendi kendine yeten doğası asil ve değerli bir çaba olarak görülüyordu. Akademisyenler birbirlerinin makalelerini elden geçiriyor ve işin içine para girmediği için bilimsel makaleler alınıp satılacak değerler olarak görülmüyordu.

Ancak günümüzde makale dergileri ("jurnaller") Elsevier, Taylor & Francis, Wiley-Blackwell gibi kâr amacı güden devasa basımevleri tarafından işletiliyor. Bunların her biri, akıl almaz miktarlarda kârlar elde edip, kendilerini sürdüren "işçiler" olan akademisyenlere hiçbir ödemede bulunmuyorlar (üstüne emekleri için para alıyorlar). Örneğin Elsevier, 2010 yılında %36'sı saf kâr olmak üzere 3.2 milyar dolar gelir elde etti ve CEO'suna yılda 4.6 milyon dolar ödeme yaptı!

Nobel Ödüllü Fizik Profesörü Donna Strickland
Nobel Ödüllü Fizik Profesörü Donna Strickland
Time

Akademisyenlerin Görev Tanımları

Yazımızın başında da söz ettiğimiz gibi, makale hakemliği yapmak akademisyenlerin meslek tanımında da bulunmaz. Kariyet.net sitesi profesörlüğün görev tanımının kapsamını şöyle sınırlandırmaktadır:

  • Ders gereksinimlerini, mantığını ve hedeflerini net bir şekilde açıklayan bir ders programı geliştirmek,
  • Öğrencilerin katılımını teşvik eden bir öğrenme ortamı yaratmak,
  • Sunum, proje ve sınav gibi ölçme yöntemleriyle öğrenci gelişimini değerlendirmek,
  • Tez danışmanlığı yaparak öğrencilerin yetkin bir akademik çalışma yaratmasına yardımcı olmak,
  • Verdiği öğretimin üniversite ve bölüm standartlarını karşıladığından emin olmak,
  • Akademik sahadaki değişiklikler ve yeniliklerden haberdar olmak,
  • Uzmanlık sahasındaki mevcut bilgileri ilerletmek için araştırma ve deneyler yürütmek,
  • Kitap halinde yayınlanacak veya süreli akademik yayınlarda yer alabilecek orijinal araştırma ve analizler kaleme almak,
  • Üniversite politikaları ile tutarlı davranış ve eylemler sergilemek.

Akademisyen Maaşları

Burada akademisyenlere ödenen net ve brüt maaşlara girmeyeceğiz; çünkü konumuz bu değil. Maaşlar, az önce sözünü ettiğimiz görevler için ödenmekte; hakemlik için değil. Bu yazımızın konusu, maddi ödeme yapılmaksızın akademisyenlerin vaktinin önemli bir bölümünü alan bir ek iş ile ilgili.

Akademisyenlerin maaşları ne olursa olsun, bu iş için emeklerinin karşılığını alabilmelidirler. Akademisyenlerin sırf akademisyen maaşı aldıkları için hakemliği ücretsiz yapmaları gerektiğini ileri sürmek; bir mühendisin mühendislik maaşı aldığı için proje danışmanlığını ücretsiz yapması gerektiğini ileri sürmek gibidir.

Kaldı ki birçok ülkede akademisyen maaşları, topluma yaptıkları katma değerin yanında pratik olarak hiçtir. Dolayısıyla maaş argümanı oldukça zayıftır.

Ne Yapmalı?

Bu problemi eşitlikçi ve adil bir şekilde çözen birçok model geliştirmek mümkün; ancak ola ki bu şekilde devam ederse, nihayetinde küresel bir boyutta akademisyen boykotları yaşanabilir ve nihayetinde bilim camiası uzun süre durma noktasına gelebilir. Bunu önlemek adına, hakemli dergilerin akademisyenlere derhal emeklerinin karşılığını sağlayacak bir ödeme modeli geliştirmesi gerekmektedir.

Akademisyenlere bu emekleri için maaş ödenecek olması, onların hakkı olması bir yana, bilimin "asil" doğasının bozulması anlamına gelmemektedir. Avukatlar birçok iş için yüklü paralar alsalar da, avukatlık mesleğinin asaleti çerçevesinde üstün insanî bilinç gerektiren durumlarda pro bono, yani ücret talep etmeksizin danışmanlık ve avukatlık yapabilmektedirler. Ancak bu, onların tercih ve tasarrufunda olmalıdır; sistemin kendisinin değil! En azından günümüzdeki varsayılan ekonomik sistemin çalışma prensipleri dahilinde...

Başka ekonomik modeller altında elbette akademisyenlerin de, avukatların da, hekimlerin de uzmanlıklarını para karşılığı olmaksızın hizmete sunması mümkün olabilir.

Ancak şu anda o evrende yaşamıyoruz.

doi: 10.47023/ea.bilim.7690

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Grrr... *@$# 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Korkutucu! 3
  • Muhteşem! 1
  • Üzücü! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/10/2022 17:59:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7690

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Araştırmacılar
Temel
İstatistik
Toplumsal Cinsiyet
Cansız
Saldırı
Lgbt
Şehir Hastanesi
Kimyasal Bağ
Editör Seçkisi
Yaşlılık
Astrofotoğrafçılık
Abiyogenez
Plastik
Yiyecek
Karar
Beslenme
Kanser Tedavisi
Yüksek
Yemek
Foton
Karar Verme
Safsata
Lipit
Element
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.