Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Türkiye'de İlk Defa Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Bünyesinde Aksolotl Yetiştirip, Moleküler Belirteçler ile Tür Tayini Yaptık!

Türkiye'de İlk Defa Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Bünyesinde Aksolotl Yetiştirip, Moleküler Belirteçler ile Tür Tayini Yaptık! Flickr
6 dakika
4,272

Ambystoma mexicanum, her ne kadar dünyada biyomedikal mühendislik alanında deney hayvanı olarak uzun yıllardır kullanılsa da, ülkemizde yeni yeni önemi kavranan bir canlı türüdür. Evrimsel biyolojiden, rejeneratif tıbba, embriyolojiden, gelişim biyolojisine ve onkoloji çalışmalarına kadar birçok alanda model organizma olarak kabul edilmektedir. Bu ilginç hayvan; beyin, kalp, böbrek vb. iç organları ile kuyruk, ayak (limb) gibi uzuvlarını rejenere edebilme kapasitesine sahiptir.

Buna ek olarak, yaşlanma biyolojisinin araştırıldığı ve bu süreci tersine çevirmeyi amaçlayan çalışmalarda da son yıllarda sıklıkla kullanılmaktadırlar. Aksolotlların rejenerasyon mekanizmalarının tamamen anlaşılabilmesi neticesinde insanlarda yaşlanma sürecinin yavaşlatılabileceğini ve yaşlılığa bağlı hastalıkların önlenebileceğini/tedavi edilebileceğini düşünüyoruz. Ayrıca aksolotllar, düşük kanser insidansına sahip oldukları için, son yıllarda kanser araştırmalarında da bilim insanlarının ilgi odağı olmaya başladı.

Bu Reklamı Kapat

Ben, Gülsemin Şen ve fakülte dekanı Prof. Dr. Mehmet Tahir Alp ile birlikte Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi'nde uzun bir süredir araştırmalar yapmaktayız ve ülkemizde ilk defa üniversite bünyesinde tıbbi araştırmalarda kullanılmak üzere aksolotl üreterek bir ilke imza attık.

Üniversitemizin Kök Hücre ve Rejeneratif Tıp Anabilim Dalı'nda görevli olan Dr. Öğr. Üyesi Badel Arslan da, Adıyaman Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü'nde görevli Doç. Dr. Serdar Sönmez'in önderliğinde moleküler belirteçlerin kullanıldığı biyoinformatik analizler ile, yetiştirdiğimiz türün A. mexicanum olduğunu kesinleştirdiler. Araştırmada yüksek lisans öğrencimiz olan biyomühendis Gamze Ayar da genç araştırmacı olarak yer aldı. Bu makalede, yaptığımız çalışmanın detaylarını ve önemini hep birlikte size anlatmaya çalışacağız.

Bu Reklamı Kapat

Arş. Gör. Gülsemin Şen ve Arş. Gör. Cengiz Korkmaz
Arş. Gör. Gülsemin Şen ve Arş. Gör. Cengiz Korkmaz

Aksolotlları Bu Kadar Özel Yapan Ne?

Bahsettiğimiz gibi, aksolotlların deney hayvanı olarak bu kadar popüler ve vazgeçilmez olmasının temel nedeni rejenerasyon kapasiteleridir. Diğer birçok semender türünün aksine metamorfoz geçirmedikleri için, embriyonik hücre benzeri yapılara sahiptirler ve bu sayede yaşamları boyunca vücutlarında bulunan birçok organ ve dokuyu rejenere edebilmektedirler. Ayrıca A. mexicanum'un lobektomi yöntemi ile alınan telensefalon bölgesini rejenere edebildiğini ve beynin bu bölgesinde oluşan hasarları giderebildiğini biliyoruz.

Aksolotlların telensefalik nöroanatomileri, teleostların (kemikli balıklar) aksine memeliler ile büyük benzerlikler göstermektedir. Bu da özellikle insanlarda gelişen beyin hasarlarını, şizofreni, alzheimer gibi hastalıkları tedavi etmede A. mexicanum’u gelecek vaat eden model organizma haline getirmektedir.

Yara İyileşme Süreçlerini Hızlandırmamız Şart!

Son yıllarda diyabet vakalarındaki artışlar nedeniyle insanlarda görülen kronik yaraların sayısındaki yükseliş ve yara iyileşme sürecinin uzaması, modern tıpta aşılması gereken en büyük zorluklardan biri haline gelmiştir. Yaptığımız araştırmalarda bulduklarımızdan birkaç örnek vermek gerekirse:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Sadece Büyük Britanya'da 2.2 milyon hastanın kronik yaralardan muzdarip olduğu ve bunun sağlık sistemine 5.3 milyar £ ek yük getirdiği tahmin edilmektedir.
  • Almanya'da 2-4 milyon hastanın kronik yara sorunu taşıdığı ve sağlık sistemine bunun maliyetinin 4 milyar € olduğu hesaplanmıştır.
  • Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) ise kronik yaraların ekonomik ve insani maliyeti çok daha dramatik durumdadır. ABD'de kronik yaraların etkilediği insan sayısının 6.5 milyon olduğu ve bunun sağlık sistemine 25 milyar $ ek yük getirdiği rapor edilmiştir.
  • Ülkemizde ise bu konu üzerine bir veri bulunmamakla beraber, maliyetin yüksek olduğuna dair çalışmalar mevcuttur.

Yara iyileşmesi konusunda çok sayıda terapötik ürün geliştirilmiş olmasına rağmen, sürecin komplikasyonlara açık, yavaş ve çoğunlukla kalıcı iz bırakarak devam ettiği görülmektedir. Yara izi olmadan, etkin ve hızlı doku rejenerasyonunun sağlanması çoğu vakada henüz mümkün olamamaktadır.

Son yıllarda, A. mexicanum’dan sentezlenen AmbLOXe (Amphibian Epidermal Lipoxygenase) enziminin, insandaki homoloğu olan ALOXe3 (Arachidonate Lipoxygenase 3) enzimine kıyasla, in vitro yara modellerinde epidermal hücrelerin proliferasyonu ve migrasyonunu artırarak yara iyileşmesini önemli oranda hızlandırdığını bildiren araştırmalar rapor edildi. Bu da bize çeşitli travmalar sonrasında doku rejenerasyonunda, aksolotllardan elde edilen AmbLOXe enzimini içeren biyoteknolojik ürün geliştirme fikrini verdi.

Model Organizmalarda Tür Teşhisinin Önemi Nedir?

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın, Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar için Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliği çerçevesine göre, ülkemizde aksolotl yetiştiriciliği üzerine tedarik ve çalışma izni bulunan iki kuruluş bulunmaktadır. Ne var ki yaptığımız araştırmalarda, bu iki kurumda da aksolotl türünün yurtdışından özel izinler ile temin edildiği ve üretildiği, türün sadece kurum içi çalışmalarda ve projeye özgü ruhsatlı merkezlere temin edildiği/kullanıldırıldığı ve bu sebeple araştırma dışından yurtiçine tedarik yapılmadığını tespit ettik. Bu da aksolotl üzerine araştırma yapmak isteyen tüm üniversiteler, araştırma enstitüleri ve bilim insanları için üç temel sorunu gündeme getirmektedir:

  1. Ruhsatsız işletmelerden tedarik edilen axolotlların amatör yetiştiricilerin beceri, devamlılığı ve insiyatifine bırakılması,
  2. Tedarik edilen axolotlun genetik saflığının bilinmesinin mümkün olmaması,
  3. Türün yetiştiricilik koşullarının rastgelelik, bilimsel nesnellikten uzak deneme-yanılma pratikleri üzerine kurulu olması.
Dişi A. mexicanum yumurta bırakırken.
Dişi A. mexicanum yumurta bırakırken.
Yeni döllenmiş A. mexicanum yumurtaları
Yeni döllenmiş A. mexicanum yumurtaları

Bu yüzden model organizma olarak bu türü fakültemiz bünyesinde bilim camiasına tedariğin sağlanması amacıyla yetiştirmeye başladık ve A. mexicanum'u ilk kez üniversite bünyesinde kültür koşullarına adapte ederek üretimlerini gerçekleştirdik. Yakın zamanda ruhsatlandırma çalışmalarımızı da tamamlayacağız.

Model organizmaların kullanıldığı araştırmalarda canlının tür teşhisinin doğru yapılması deneylerin tekrarlanabilirliği ve karşılaştırılabilirliği açısından son derece önemlidir. Tür sınırlarını belirleme metotları, bütünleşik taksonomi ve sistematik çalışmalarında son yıllarda sıklıkla kullanılan güncel yaklaşımlardır. Özellikle analiz edilen bireylerin aynı türü temsil ettiklerinden emin olunması için neredeyse bir ön koşul niteliğindedir.

Bu Reklamı Kapat

Yumurta gelişim süreci (8. gün)
Yumurta gelişim süreci (8. gün)

Büyük ölçüde morfolojik karakterlere dayanan geleneksel tür tanımlama yöntemleri halen yaygın bir biçimde kullanılsa da her geçen gün türlerin tanımlanmasında ve tür sınırlarının belirlenmesinde yeni nesil yaklaşım ve yöntemler geliştirilmektedir. Moleküler verilerin büyük hacimlerde ve kısa sürede üretilebilmesi ve biyoinformatik alanındaki gelişmelere paralel olarak tür sınırlarının belirlenmesinde uygulamalı yaklaşımlar geliştirilmekte ve kullanılmaktadır.

Yapışkan keseden çıkmaya hazır A. mexicanum larvaları (14. gün)
Yapışkan keseden çıkmaya hazır A. mexicanum larvaları (14. gün)

Bu sebeple çalışmamız kapsamında Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Uygulama Birimleri’nde Yetiştirilen A. mexicanum’un tür teşhisini bütünleşik taksonomik yöntemler kullanarak tespit ettik. Bu amaçla mitokondri genomunda bulunan ve hayvanlar için DNA barkodlama bölgesi olarak bilinen sitokrom oksidaz alt ünite 1 (COI) ve sitokrom b (Cytb) gen fragmentleri moleküler belirteç olarak belirledik ve NCBI GenBank'ta daha önce dizisi verilmiş olan Ambsytoma türlerini filogenetik analizler ve tür sınırlarını belirleme testleri ile karşılaştırdık.

Aksolotl erişkinleri
Aksolotl erişkinleri
Aksolotl erişkinleri
Aksolotl erişkinleri
Aksolotl erişkinleri
Aksolotl erişkinleri
Dişi bir aksolotl erişkini
Dişi bir aksolotl erişkini

Sonuçlar

Farklı veri setlerinin kullanıldığı analizlerin tamamında söz konusu bireyler daha önceki çalışmalarda elde edilen A. mexicanum türü ile birlikte gruplanmıştır.

Biyoinformatik analizler sonucunda ortaya çıkan aday tür grupları. COI veri seti ile inşa edilen maksimum olasılık ağacı (solda), % rakamlar UFBoot2 ile hesaplanan dal destek değerlerini göstermektedir. Sağdaki renkli sütünlar tür sınırlarını belirleme testlerine göre aday tür gruplarını göstermektedir.
Biyoinformatik analizler sonucunda ortaya çıkan aday tür grupları. COI veri seti ile inşa edilen maksimum olasılık ağacı (solda), % rakamlar UFBoot2 ile hesaplanan dal destek değerlerini göstermektedir. Sağdaki renkli sütünlar tür sınırlarını belirleme testlerine göre aday tür gruplarını göstermektedir.
DergiPark

Model organizma olarak Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi'nde yetiştirdiğimiz aksolotlların tür teşhislerini yaparak bu canlıların deney hayvanı olarak kullanım süreçlerinin önündeki ilk engeli kaldırmış olduk.

YÖK'ün öncelikli alanlarından olan biyomedikal ekipman ve biyoteknolojik ilaç teknolojileri üzerine multidisipliner çalışmaların önünü açabilme potansiyeli taşıyan A. mexicanum türünün yetiştiriciliğini yaptığımız ve tür teşhisini kesinleştirdiğimiz için mutluyuz. Bundan sonra ruhsatlandırma çalışmalarını tamamlayarak bu deney hayvanları ile çalışma yapmak isteyen tüm üniversite ve enstitülere tedarik sürecini en yakın zamanda başlatmış olacağız. Proje ekibine katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Düzeltmeler: Bu yazının önceki bir versiyonunda, yeni çalışma öncesinde aksolotl tedarikinin Türkiye'de sadece amatör yetiştiricilerle yapılabildiği imâ edilmiştir. Bu doğru değildir. Talep olması durumunda proje bazlı olarak yurt dışından aksolotl getirmek mümkündü. Yeni çalışma sayesinde Türkiye'de üretilen ve üretimi bilimsel standartları daha yakından takip eden aksolotl yetiştiriciliği mümkün olmaktadır. Yazı, bu detayları açığa kavuşturacak biçimde güncellenmiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • B. ARSLAN. (2021). Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Uygulama Birimleri’nde Rejeneratif Tıp Araştırmalarında Model Organizma Olarak Yetiştirilen Ambystoma Mexicanum’un Dna Barkodlaması Ve Filogenisi. Commagene Journal of Biology, sf: 161-176. doi: 10.31594/commagene.1015429. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 14:36:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11479

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Basınç
Abd
Hayvanlar
Yeme
Karar
Yaşam
Evrimsel Biyoloji
Mers
Tekillik
Bilişsel
Biyocoğrafya
Gün
Uzay Aracı
Büyük Patlama
Öğrenme Alanı
Çocuk
Karbon
Pandemi
Atom
Kurbağa
Dinozorlar
Memeli
Bilim İnsanı
Canlı
Acı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et