Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Organ Yenilemenin Sırlarını Aksolotlardan Öğreneceğiz!

Kesilmiş Uzuvlarını Tekrar Oluşturabilen ve İç Organlarının Hasarlarını Tamir Edebilen Aksolotlar, Bilim İnsanlarının Merceği Altında!

Organ Yenilemenin Sırlarını Aksolotlardan Öğreneceğiz! How Stuff Works
6 dakika
11,098
  • Amfibi Anatomisi

Kıvrımlı solungaçları ve sevimli suratları ile ilginç bulduğumuz aksolotlar (İng. axolotl) bir başka özelliği ile bilim insanlarının hayli ilgisini çekiyor. Uzuvlarını kaybettiklerinde tekrar oluşturabiliyor ve kalp veya beyin gibi organlarının bir kısmı yok olduğunda tekrardan eksilen bölgeyi tamamlayabiliyorlar (rejenerasyon). Bu şaşırtıcı özelliği genetik açıdan anlayabilmek ve insanlar için faydalı olmasını sağlamak için bilim insanları uzun süredir çalışıyorlar. İnsanlar için uzuvların tekrar oluşması şu anda söz konusu olmasa da yaraların kısa sürede iyileşmesini sağlayabilmek bile büyük bir gelişme olurdu.

Aksolotlar Hakkında Kısaca

Aksolotlar, hayvanlar aleminin amfibyumlar sınıfında bulunurlar ve Ambystoma (köstebek semender) cinsine ait Ambystoma mexicanum türüdür. Tür adından da anlaşılacağı üzere Meksika’nın güneyindeki bazı göllerde ve kanallarda yaşarlar. Halk dilinde yürüyen balık olarak bilinse de balık değil, amfibidirler. Diğer amfibilerden farklı olarak metamorfoz geçirmeden yetişkinliğe ulaşırlar, dolayısıyla karaya çıkmadan suda kalırlar ve solungaçlarını kaybetmezler.

Tüm Reklamları Kapat

Aksolotların diyetlerinde yumuşakçalar, solucanlar ve böcek larvaları bulunur. 15 yıla kadar uzunca bir süre yaşayabilirler. Maalesef, yaşadıkları suların kirlenmesi sayılarını iyice azaltmış ve doğada soyu tükenmekte olan hayvanlar listesine girmişlerdir. Akvaryumların en popüler hayvanlarından biri olup, laboratuvarlarda en fazla incelenen amfibi türüdürler. 1998’de yapılan araştırmalarda yaklaşık 6000 vahşi aksolot belgelenmesine karşılık, 2014 yılında biyologlar tek bir aksolot bulamamışlar ve soylarının tükendiğini düşünmüşlerdir. Neyseki yapılan araştırmalarda hala doğada az da olsa var oldukları belirlenmiştir.

Aksolotların ilginç özelliklerinden biri de metamorfaza uğramadan doğrudan yetişkinliğe ulaşmalarıdır. Bu duruma Biyoloji'de neoteni (Çocuk görünümlülük) denir. Aksolotlar, neoteninin harika bir örneğidir çünkü büyüdükçe olgunlaşmazlar. Diğer amfibilerden olan kurbağa yavrularının veya benzer hayvanların aksine solungaçlarını kaybetmezler. Suda kalırlar ve dolayısıyla akciğerleri de gelişmez. Neotenik hayvanların avantajı yetişkinliğe ulaşmadan üreme şanslarının olmasıdır. Yalnız bu evrimsel avantaj, aksolotların sayıca artmalarında faydalı olamamıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Neoteni hakkındaki ayrıntılı yazımıza buradan, aksolotlar hakkındaki yazımıza ise buradan ulaşabilirsiniz.

Aksolotların Yeniden Uzuv Oluşturma Yetenekleri

Aksolot Genomlarını İncelemedeki Zorluklar

Bilim insanları, aksolotların kendini yenilenme yeteneğinin genetik temelini bulabilirlerse, insanlarda hasarlı dokuyu geri kazanmanın yollarını da bulabileceklerini umut ediyorlar. Ancak aksolotlar, şimdiye kadar genomu dizilmiş hayvanların arasında en büyük genoma sahip hayvan. Genomları insanlarınkinden 10 kat daha büyük ve 32 milyar baz çiftine sahip.

Buna rağmen, Viyana'daki Moleküler Patoloji Araştırma Enstitüsü'nde biyolog olan Elly Tanaka, aksolotlar ve insanların benzer sayıda genlere sahip olduğunu söylüyor. Aksolotların genomlarının çok daha uzun olmasını sağlayan şeyin tekrarlayan DNA'larının fazlalağından kaynaklı olduğunu düşünüyorlar. Bilim insanları, bir organizmanın genomunun sırasını okuyabilmek için, DNA'yı parçalara ayırıp sonra da bu parçaları bir yapboz gibi yeniden birleştirmek zorundadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aksolotlar laboratuvarlarda üzerinde en çok araştırma yapılan amfibi türüdür. Viyana'daki Moleküler Patoloji Araştırma Enstitüsü'nden Elly Tanaka, tam aksolot genomunun dizisini üreten ekiptendir.
Aksolotlar laboratuvarlarda üzerinde en çok araştırma yapılan amfibi türüdür. Viyana'daki Moleküler Patoloji Araştırma Enstitüsü'nden Elly Tanaka, tam aksolot genomunun dizisini üreten ekiptendir.
Quanta Magazine

Aksolotların Kaybettiği Uzuvlar Nasıl Büyüyor?

Aksolotlar herhangi bir ampütasyondan sonra çok az kanarlar ve saatler içinde yarayı kapatabilirler. Hücreler yara bölgesine göç eder ve blastema adı verilen bir damla oluştururlar. Blastema hücreleri yeni kemik, kas ve diğer dokulara dönüşürler. Minyatür ve mükemmel yeni bir uzuv oluşur, daha sonra sahibi için büyüyerek normal boyutta bir uzuva dönüşür. Vücudun başka bir yerinde kesilen ve nakledilen bir blastema, olması gerektiği gibi bir uzuv oluşturabilir ancak kritik dönemde sinirler blastemaya ulaşmazsa yeni bir uzuv büyüyemez.

Bir aksolot semenderi bacağının yeniden oluşma ve büyüme aşamaları. Sağlam uzuv en solda, uzuv kesildikten sonra birkaç ay içinde kendini yenileyebiliyor.
Bir aksolot semenderi bacağının yeniden oluşma ve büyüme aşamaları. Sağlam uzuv en solda, uzuv kesildikten sonra birkaç ay içinde kendini yenileyebiliyor.
Quanta Magazine

Ayrıca araştırmacılar, makrofaj adı verilen bağışıklık hücrelerinin yenilenme için önemli olduğunu buldular. Makrofajlar iltihabı kontrol etmeye yardımcı oluyorlar. Bu arada, fibroblast adı verilen bağ dokusu hücreleri de bir uzuvun yeniden büyüyebilmesi için çok önemli olan konumsal bilgileri taşıyor. Bu konumsal bellek, bir hücrenin vücudun neresinde olduğunu bilebiliyor.

Bilim insanları henüz aksolotların iç organları ve uzuvlarını yeniden oluşturmak için aynı mekanizmaları kullanıp kullanmadığını ve bir aksolotun neden arka arkaya birçok kez uzuvlarını büyütebileceğini bilmiyorlar (yalnız bu uzuv oluşturma olayı sadece 5 kezde sınırlı görünüyor). Başka bir gizemin ise bir uzuvun doğru boyuta ulaştığında büyümeyi nasıl bırakacağını bilmesi.

En Son Yapılan Araştırma Sonuçları

Amerika'daki Yale Üniversitesi araştırmacıları aksolotların kaybettikleri uzuvları nasıl yeniledikleri üzerine bir araştırma gerçekleştirdiler ve araştırma sonuçlarını eLife akademik dergisinde paylaştılar (28 Ocak 2020). Yazarlardan biri ve Moleküler, Hücresel ve Gelişimsel Biyoloji Profesörü olan Parker Flowers şunları söylüyor:

Onu öldürmeyen, neredeyse her yaralanmadan sonra her şeyini yeniden yaratıyor.

Flowers ve meslektaşları, yenilenmede yer alan en az iki geni tanımlamak için hayvanın karmaşık genomunu anlamanın bir yolunu buldular. Yeni sekanslama ve gen düzenleme teknolojilerinin ortaya çıkması, araştırmacıların uzuvların yenilenmesinden sorumlu olabilecek yüzlerce gen adayının bir listesini hazırlamalarına izin verdi.

Tüm Reklamları Kapat

Eski yüksek lisans öğrencisi olan Lucas Sanor ve Flowers, uzuv yenilenmesinden sorumlu olduğundan şüphelenilen 25 genin izlenebileceği gen düzenleme teknikleri kullandılar. Yöntem, aynı zamanda aksolot kuyruğunun kısmi yenilenmesinden sorumlu olan blastemadaki iki geni tanımlamalarına izin verdi. Yazarlar, yayınlanan makalenin tartışma bölümünde şu paragrafa yer vermişler:

Bu çalışmada, rejenerasyon regülatörlerini tanımlamak için hedeflenen mutasyonların meydana gelmesini ve soy izlemeyi birleştiren yeni bir tarama platformu sunuyoruz. Bu yöntem, kimerik hayvanların mutajenik haploid uzuvlarını oluşturmaya dayanıyor. Bu haploid uzuvların gelişiminin ve rejenerasyonunun diploid uzuvlarınki ile karşılaştırılabilir olduğunu bulduk. Bu yaklaşımı kullanarak, hücrelerin uzuv rejenerasyonuna ve uygun kuyruk rejenerasyonuna katılması için katalaz ve fetuin-b'nin gerekli olduğunu bulduk. Aksolot, vücudunun birçok bölümünü yenilemek için etkileyici bir kapasiteye sahip olduğundan, gelecekteki çalışmalarda haploid kimerik yaklaşımların bu yapıların rejenerasyonuna uygulanıp uygulanamayacağı araştırmalıdır. Bildiğimiz kadarıyla, bu, bir omurgalının karmaşık yapısında gerçekleştirilen canlı bir organizmadaki haploid seçim taramasının ilk örneğidir.
(A) Haploid-diploid kimera (İng. chimaera; birden fazla farklı genotip içeren hücrelerden oluşan tek bir organizma) oluşumunun şematiği. (B) Çocuk kimerik aksolotların orijinal ve tamamen yeniden oluşturulmuş haploid uzuvlarından DNA ekstrakte edildiğini gösteren şematik. (C) Mutant hücrelerin orijinal ve yenilenmiş uzuvlara katkısını gösteren şematik. (D) Nötr bir genin mutant alelleri; tirozinaz (mavi), orijinal ve yenilenmiş uzuvlar arasında korunur. Rejenerasyon için gerekli olan mutajenize edilmiş genler (kırmızı) alel sıklığında bir azalma veya yeniden oluşmuş uzuvdaki alellerin tamamen kaybını gösterecektir.
(A) Haploid-diploid kimera (İng. chimaera; birden fazla farklı genotip içeren hücrelerden oluşan tek bir organizma) oluşumunun şematiği. (B) Çocuk kimerik aksolotların orijinal ve tamamen yeniden oluşturulmuş haploid uzuvlarından DNA ekstrakte edildiğini gösteren şematik. (C) Mutant hücrelerin orijinal ve yenilenmiş uzuvlara katkısını gösteren şematik. (D) Nötr bir genin mutant alelleri; tirozinaz (mavi), orijinal ve yenilenmiş uzuvlar arasında korunur. Rejenerasyon için gerekli olan mutajenize edilmiş genler (kırmızı) alel sıklığında bir azalma veya yeniden oluşmuş uzuvdaki alellerin tamamen kaybını gösterecektir.
eLife

Sonuç

Araştırmacılar bu tür birçok genin muhtemelen var olduğunu söylüyorlar. İnsanların da benzer genlere sahip olmalarından kaynaklı, bir gün yara onarımını hızlandırmak veya dokuyu yenilemek için onları nasıl aktive edeceklerini keşfedebileceklerini söylüyorlar.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
54
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 16
  • Merak Uyandırıcı! 15
  • Tebrikler! 10
  • Umut Verici! 10
  • Bilim Budur! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Üzücü! 3
  • İnanılmaz 2
  • Korkutucu! 2
  • Güldürdü 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • B. Hathaway. Tiny Salamander’s Huge Genome May Harbor The Secrets Of Regeneration. (28 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2020. Alındığı Yer: Yale News | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Axolotl. (5 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • R. O'Connell. 11 Awesome Axolotl Facts. (16 Nisan 2015). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2020. Alındığı Yer: Mental Floss | Arşiv Bağlantısı
  • E. Preston. Salamander’s Genome Guards Secrets Of Limb Regrowth. (2 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2020. Alındığı Yer: Quanta Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • L. D Sanor, et al. Multiplex Crispr/Cas Screen In Regenerating Haploid Limbs Of Chimeric Axolotls. (28 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 12 Şubat 2020. Alındığı Yer: eLife | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 21:56:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8257

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Ç. Sever. Organ Yenilemenin Sırlarını Aksolotlardan Öğreneceğiz!. (13 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8257
Sever, M. Ç. (2020, February 13). Organ Yenilemenin Sırlarını Aksolotlardan Öğreneceğiz!. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8257
M. Ç. Sever. “Organ Yenilemenin Sırlarını Aksolotlardan Öğreneceğiz!.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, 13 Feb. 2020, https://evrimagaci.org/s/8257.
Sever, Meltem Çetin. “Organ Yenilemenin Sırlarını Aksolotlardan Öğreneceğiz!.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, February 13, 2020. https://evrimagaci.org/s/8257.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.