Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Türkiye'de Basının "Albino Manda" ile İmtihanı: Bilim Haberciliği Neden Önemlidir?

Türkiye'de Basının "Albino Manda" ile İmtihanı: Bilim Haberciliği Neden Önemlidir? Milliyet
3 dakika
4,484
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 9 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Ülkemizin bilimden ve doğadan ne kadar kopuk ve içine hapsolmuş şekilde yaşadığının en ilginç örneklerinden birinin yüzümüze vurulmasına neden olan fotoğraftaki manda, Tokat'ın Turhal ilçesinde doğdu.

Haber sitelerine "Beyaz manda herkesi hayrete düşürüyor." veya "Beyaz manda şok etkisi yarattı." gibi başlıklarla giren bu sevimli albino mandanın sahibi olan Yıldırım Seçkin şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Ailemiz 50 yıldır hayvancılıkla uğraşıyor; ancak hiç böyle bir şey görmedik. Mandalar yardım almaksızın kendileri doğurabiliyor. Ahıra geldiğimizde beyaz manda doğmuştu. Görünce çok şaşırdık. Zaten görenler hayrete düşüyor.

Buraya kadar sıkıntı yok. 50 yıldır hayvancılıkla uğraşan birinin sıradan bir albino manda görmemesi gayet normal. Hatta eğitim düzeyinin düşüklüğünden ötürü böyle bir durumla karşılaşmış olsalar veya bunu yaşayan bir diğer kişiyi duymuş olsalar bile açıklamasını bilmiyor olmaları da anlaşılır.

Ancak işler, bu sevimli manda yavrusunun gösterildiği Tokat Manda Yetiştiricileri Birliği Başkanı Muzaffer Keser'in açıklamalarıyla ilginçleşiyor. Kendisi mandanın durumuyla ilgili gazetecileri açıklama yaparken, bunun neden olduğunu veya nasıl oluştuğunu söylemekten kaçınıyor. Çünkü muhtemelen hiçbir fikri yok. Milliyet'in aktardığına göre kendisi şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Biz de geldik gördük. Ben 45 yaşındayım böyle bir şeyle ilk defa karşılaşıyoruz. Hocalarımızla görüştük ’bu normal bir şey değil’ diyorlar.

Spesifik bir hayvanın yetiştirilmesi konusunda bir "birliğin" başına getirilmiş birisinin bu kadar sıradan bir albinizm durumunu hiç bilmemesi, gazetecilere açıklama yapmadan önce hiç araştırmaması, "takdiri ilahi" lafına bağlayıp geçiştirmesi, birliklerine bağlı bir bölgede böyle anormal bir doğumun gerçekleşmesinin sebeplerini irdelememesi akıl alır gibi değil. Hocaların (akademisyenlerin) bunu "normal bir şey olarak görmemesi" de mümkün değil, çünkü lise düzeyinde bile biyoloji görmüş biri bu olayın açıklamasını bilecektir.

Her neyse, buna da iyi niyetle yaklaşalım. Herkes her şeyi merak edecek diye bir kaide yok elbette. Gerçi bize kalırsa bu tür örgütler, birlikler, dernekler kültürlü, bilimden anlayan, merak duygusu kabarık kişilerce yönetilecek ki halk aydınlanabilsin.

Haber Kaynaklarının Dayanılmaz Cehaleti

Ancak affedilemeyecek bir ayıp, sayısız sözde "haber" kaynağının haberi verişinde görülüyor ve artık "iyi niyet"e bağlanabilecek bir durumdan çıkıyor. Sayısız kaynakta bu habere yer verilmiş olmasına rağmen, 1 tanesi bile halka aktaracakları haberin içerisine bu durumun nedenlerini yazma zahmetine girişmiyor. Hatta durumun nedeni olan "albinizm" veya bu durumdaki canlılara verilen isim olan "albino" sözcüğüne bile yer verilmiyor! Çünkü ülkemizde "bilim haberciliği" yapan hemen hemen kimse bulunmuyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bazı haber kaynakları zahmet edip "Pazar İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürü" olan Abdullah Çelik'e danışmışlar ve ondan aldıkları cevap şöyle:

Aslında anormal bir durum. (...) Renk eksikliğinden kaynaklanan bir durum olduğundan dolayı normal bir durum değil. Vücuda renk veren pigment eksikliğinden kaynaklanan bir durum. Bu hayvan güneşe bakamaz, derisi çok hassas olur.

Bu açıklama belki "idare eder" olarak görülebilir; ancak hiçbir haber kaynağı 1 paragrafla albinizmin ne olduğuna değinme ihtiyacı duymuyor, bunun anlamını, nasıl oluştuğunu vermeyi gerekli görmüyor.

Sığırlarda Albinizm

Hem de bu o kadar nadir bir durum değil. Uluslararası arenada hayvancılık ile ilgilenen biri, kolaylıkla birçok örneğine ve analizine rastlayacaktır. Örneğin Journal of Heredity dergisinde 1920 yılında yayımlanmış olan "Albino Sığır Sürüsü" başlıklı makale, bunun ekstrem bir örneğini işlemekte ve koskoca bir sürünün albinoluğunu ele almaktadır. Yani spesifik olarak sığırlarda bu durum, çok uzun yıllardır bilinmektedir.

O kadar eskiye gitmeye de gerek yok! Daha 2003 senesinde büyükbaş hayvanlarda albinizmin yeni bir sebebi olarak "tirosinaz çerçeve kaydırıcı mutasyon" tespit edildi; Mammalian Genome dergisinde yayımlandı. Birçok farklı üniversite tarafından (örneğin burası) konu detaylıca, her bir büyükbaş hayvan soyunu ayrı ayrı analiz edecek şekilde incelenmiştir. Bunlar, bu işin en azından profesyonelleri olan kişilerin araştırması gereken unsurlardır diye düşünüyoruz.

İşte biz bilimsel bilgilerden kaçtıkça, halkımıza bu kadar basit bilim verilerini bile sunamadıkça, halkın bilime olan merakını kabartamadıkça, şu haberi okuyanların "Ne acayip." demekten öteye geçip "Çok ilginç, bir gende nasıl değişim oluyor ki? Bu nasıl bu kadar köklü bir değişim yaratıyor ki?" diye sorduramadıktan sonra, bu haberi yapmanın anlamı ne? Beyaz bir mandanın doğmasının taşıdığı haber değeri nedir? Bir gazete veya televizyon, beyaz bir mandanın haberini, bu temel bilgiyi vermek için kullanmayacaksa, neden yapar? 

Bunlar sorgulanmalı, cevaplanmalı ve buna göre planlamalara/değişikliklere gidilmeli diye düşünüyoruz. O kadar da zor değil yapılması gerekenler, gerçekten...

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
19
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Üzücü! 7
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/04/2024 22:05:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2407

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ölüm
Uzay Görevleri
Film
Yeni Koronavirüs
Kuyrukluyıldız
Kanser Tedavisi
Kimyasal Element
Çağ
Antik
Antibiyotik
Dalga
Galaksi
Etik
Yıldız
Türkiye
Radyoaktif
Karar
Koruma
Kalıtım
Maskeler
Kas
Işık Hızı
Canlılık Cansızlık
Mantık Hatası
Sanat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Türkiye'de Basının "Albino Manda" ile İmtihanı: Bilim Haberciliği Neden Önemlidir?. (5 Haziran 2014). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2407
Bakırcı, Ç. M. (2014, June 05). Türkiye'de Basının "Albino Manda" ile İmtihanı: Bilim Haberciliği Neden Önemlidir?. Evrim Ağacı. Retrieved April 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2407
Ç. M. Bakırcı. “Türkiye'de Basının "Albino Manda" ile İmtihanı: Bilim Haberciliği Neden Önemlidir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Jun. 2014, https://evrimagaci.org/s/2407.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Türkiye'de Basının "Albino Manda" ile İmtihanı: Bilim Haberciliği Neden Önemlidir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 05, 2014. https://evrimagaci.org/s/2407.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close