TRAPPIST-1 Sistemi Nedir? TRAPPIST-1 Sistemindeki Dünya Benzeri Kayalık Gezegenlerde Yaşam Olabilir mi?

TRAPPIST-1 Sistemi Nedir? TRAPPIST-1 Sistemindeki Dünya Benzeri Kayalık Gezegenlerde Yaşam Olabilir mi?
Trappist-1 gezegenlerinden birinin illüstrasyonu.
Wallpaperaccess
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
1,357 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Henüz öte gezegenler keşfedilmemişken bile bilim insanları, Evren'de milyarlarca farklı gezegen olduğunu öngörebilmişlerdi. Ve bu öngörüleri çerçevesindeki beklenti, çok az bir kısmı olsa bile bu öte gezegenlerden bir kısmının Dünya’mıza benzer olacağı yönündeydi. Gerçekten tam da bilim insanlarının öngördüğü gibi, gelişen teleskoplar ve yeni gözlem metotları sayesinde öte gezegenler yavaş yavaş keşfedilirken; yıldızına uzaklığı, atmosferi, kayaç yapısı vb. faktörleri ile Dünya’mıza çok benzeyen gezegenler de ortaya çıkmaya başladı. İşte bu gezegenlerden bazıları bilim insanlarının tahminlerine göre, bizden 39 ışık yılı uzaklıkta bulunan TRAPPIST-1 yıldız sistemine ait gezegenler olabilir. Öncelikle bu yıldız sistemini tanıyalım.

TRAPPIST-1 Nedir?

TRAPPIST-1, bizden 39 ışık yılı uzaklıkta Kova takımyıldızında bulunan ve 1999 yılında John Gizis ve meslektaşları tarafından keşfedilen bir ultra-soğuk cüce yıldızdır.[1] Yıldızın resmi kodu, 2MASS J23062928-0502285'tir. Bu yıldız, 1999’da keşfedilmesine rağmen, sistemindeki gezegenler, yıllar sonra (önce 2015'te, sonra 2017’de) keşfedilmiştir.[1]

TRAPPIST-1 Yıldızının Özellikleri

TRAPPIST-1, cüce bir yıldızdır ve boyutu Jüpiter’den biraz büyüktür (Güneş'in %8’i kadar). Yüzey sıcaklığı Güneş'imize göre oldukça düşüktür ve yaklaşık 2300 santigrat derecedir. Bu kadar soğuk ve küçük olmasına rağmen, yörüngesinde (gözlendiği kadarıyla) 7 adet gezegen barındırmaktadır.

Reklamı Kapat

NASA
NASA
TRAPPIST-1 ve barındırdığı gezegenleri.

Tüm gezegenleri Dünya boyutuna yakın boyutlardadır, öyle ki en büyük gezegeni, Dünya’dan sadece %13 büyüktür. Cüce bir yıldız olduğu için gezegenleri, yıldıza oldukça yakın mesafede dönmektedir; hatta o kadar yakındırlar ki, bütün sistemi Güneş'imiz ile ilk gezegen olan Merkür arasına sığdırabilirdik ve üzerine daha da boş yerimiz kalırdı.

Gezegenlerinin neredeyse hepsinin kütleçekim kilidi halinde olduğu düşünülmektedir. Yani bu gezegenler, kendi etraflarında dönmelerine rağmen, bu dönüşün hızı yıldızları etrafındaki dönüş hızıyla aynıdır ve bu nedenle her zaman aynı yüzleri yıldızlarına dönüktür. Tıpkı Ay'ımızın hep aynı yüzünü görmemiz gibi...

TRAPPIST-1 Gezegenlerinde Yaşam İhtimali Var mı?

Sistemdeki gezegenlerin neredeyse hepsinin kayaç gezegen olduğu; yani bir yer kabuğuna sahip oldukları düşünülmektedir. Ayrıca bu gezegenlerdeki yer kabuklarının atmosfer tutabilecek kadar yoğun olduğu da ihtimaller arasındadır. Dünya'ya hem boyut olarak hem de teknik olarak bu kadar benzeyen gezegenlerde yaşam olma ihtimali de öne sürülen sebeplerden ötürü artmaktadır.[4]

Şimdi, tek tek hangi gezegenlerde yaşam ihtimali söz konusu, buna bir bakış atalım. Siz de üstteki görselden, söz edeceğimiz gezegenleri takip edebilirsiniz.

TRAPPIST-1b ve TRAPPIST-1c

Bu gezegenlerde yaşam olma olasılığı, Merkür'e benzerliklerinden ötürü oldukça düşüktür. Gezegenler yıldıza son derece yakın ve kütleçekim kilidine yakalanmış olma ihtimalleri çok yüksektir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yıldızına yakın duran ve kilide yakalanan gezegenler, iki farklı kaderi yaşarlar: Yıldıza bakan yüzlerindeki sıcaklık 500 santigrat dereceye kadar çıkabilirken, karanlık taraftaki sıcaklık -200 santigrat derece kadar düşebilir. Bu da bildiğimiz anlamdaki canlılığın evrimleşebilmesi için gerekli olan suyun sıvı formunda kalamaması demektir. Bundan dolayı da yaşamın bu gezegenlerde var olma ihtimali çok düşüktür.

Yine de farklı görüşler mevcuttur. Isı alan aydınlık taraf ile ısı almayan karanlık taraf arasındaki sınır bölgesinde sıcaklık gayet makul seyredeceği için, basit yapılı canlıların evrimleşebileceğini düşünen uzmanlar da bulunmaktadır.

TRAPPIST-1d

Bu gezegenin de bahsi geçen kilide yakalanmış olması muhtemeldir; ancak 1b ve 1c gezegenlerinden farklı olarak, konumundan ve yapısından ötürü bir atmosferinin oluşma ihtimali de söz konusudur. Yani ihtimaller dahilinde yaşama ev sahipliği yapabilecek aday bir gezegendir.

TRAPPIST-1e

Dünya’'mıza en çok benzeyen gezegen, 1e gezegenidir. Bulunduğu konum itibarıyla, yıldızının etrafındaki yaşanabilir bölgede yer almaktadır. Bir atmosferinin olduğu ve bu atmosferde azot, hidrojen, karbondioksit gibi gazların bulunduğu düşünülmektedir. Yüzeyindeki denizler, nehirler vb. akışkan suları söz konusudur. Dünya'nın yaklaşık %60'ı boyutlarında olan bu gezegen; atmosfer, sıcaklık, konum bakımından Dünya ile oldukça benzer yanlara sahiptir. Yaşamı barındırma konusunda en uygun gezegen olduğu düşünülmektedir.

Reklamı Kapat

TRAPPIST-1f

Yine 1e gezegeni gibi yaşam kuşağında ancak sınırda yer alan bu gezegenin de, özellikle ekvator bölgesinde, yaşamı barındırabileceği düşünülmektedir. 1e'ye kıyasla daha soğuk bir gezegen olsa da gezegen üzerindeki belli konumlarda canlılık evrimleşebilir.

TRAPPIST-1g ve TRAPPIST-1h

Bu gezegenler, görselden de anlayacağınız üzere yıldızına oldukça uzak gezegenlerdir. Bu gezegenlerin Satürn gibi gazdan yapılmış gezegenler olduğu düşünülmektedir. Bu da canlılığın (bildiğimiz tanımıyla) tutunabileceği bir zemin olmamasından ötürü, evrimleşemeyeceğini göstermektedir.

Gezegenlerin teknik detayları.
Gezegenlerin teknik detayları.
The Conversation

"Yaşam Yok, En Azından Kompleks Olanı!" İddiaları

Elbette yaşamın olabileceğini düşünen bilim insanlarına karşın, bazı sebeplerden ötürü olamayacağını ya da en azından kompleks bir yaşam olamayacağını savunanlar da var. Bunların ileri sürdükleri argümanlara da bir bakış atmakta fayda görüyoruz.

"Yaşam Yok, Çünkü Yıldız Henüz Çok Genç!"

Bu, önemli bir iddiadır; ancak yeni bir çalışma, bu iddiayı çürütmüştür.[2] TRAPPIST-1'in henüz 1 milyar yıl yaşında olduğu tahmin ediliyordu, bu da demek oluyordu ki gezegenlerde yaşam 1 milyar yılda oluşamazdı çünkü henüz gezegenin soğuması için gereken zaman geçmemişti. Ancak yeni bir araştırmada, yıldızın yaşının 1 milyar değil 5,4 ila 9,8 milyar yıl arasında yaklaşık 7,6 milyar yıl yaşında olduğu tahmin edildi.[2] Bu da bu olumsuz olasılığı çürütmektedir.

Reklamı Kapat

"Yaşam Yok, Çünkü Gezegenler Yıldıza Çok Yakın!"

Güneş patlamalarını mutlaka görmüşsünüzdür. Güneş'e çok yakın olmadığımız için bu patlamalar Dünya'mızı etkilemiyor olabilir; ancak TRAPPIST-1'deki 1e ve 1f gibi Dünya'ya benzeyen gezegenler için aynı şey söz konusu olmayabilir. Bu patlamalar ve sıçramalar yıldıza bu kadar yakın olan gezegenlerin yüzeylerini tahrip edebilir, atmosfer tabakalarına zarar verebilir. Bu da canlılık oluşsa dahi aşırı ısınma gibi faktörlerden türleşme etkisini gösteremeden tüm neslin yok olması anlamına gelmektedir.

"Yaşam Yok, Çünkü Yörünge Kilidi Var!"

Eğer yörünge kilidi söz konusuysa, bu gezegenin iki yarısı arasındaki sıcaklık farkının çok yüksek olması demektir - ki böyle bir ortamda canlılığın evrimleşebilmesi ancak istisnai sınır bölgelerinde mümkündür. Bu bölgelerdeki canlılık da basit yapılı olup kompleks türe evrimleşebilecek habitatlar bulamayacaktır. Bundan ötürü TRAPPIST-1'in gezegenleri yaşama elverişli değildir.

Sonuç

Sonuç olarak, TRAPPIST-1 sisteminin taşıdığı gizemler henüz tamamen çözülebilmiş değildir; ancak heyecan verici olasılıklara kapı araladığı kuşkusuzdur. Öte gezegenler her geçen gün daha da anlaşılmakta ve hakkında doğru bilinen yanlışlar düzeltilmektedir. Bunun bize neler getireceğini yalnızca bilim ve zaman gösterecek.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • İnanılmaz 8
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b Wikipedia. Trappist-1. (23 Mart 2017). Alındığı Tarih: 30 Nisan 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b NASA. Trappist-1 Is Older Than Our Solar System. (11 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 30 Nisan 2021. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
  • NASA. The 7 Rocky Trappist-1 Planets May Be Made Of Similar Stuff. (22 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 30 Nisan 2021. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Science On a Sphere. (Veri Kümesi, 2021). Trappist-1 ‘s Planets. Not: https://sos.noaa.gov/Datasets/search.php?q=Trappist.
  • S. L. Grimm, et al. (2018). The Nature Of The Trappist-1 Exoplanets. Astronomy & Astrophysics, sf: A68. doi: 10.1051/0004-6361/201732233. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2021 08:39:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10408

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Tahmin
Bitki
Deniz
Popülasyon
Homo Sapiens
Ses
Gen İfadesi
Santigrat Derece
Dağılım
Beslenme Davranışı
Teknoloji
Kanser
Hamile
Yiyecek
Doğa Yasaları
Maymun
Modern
Balık Çeşitliliği
Kuş
Köpekler
Afrika
Ribozim
Aile
Kas
Yaşlılık
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın