Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Dünya'nın en büyük dinozorlarının yaşadığı coğrafya olmasıyla meşhur olan Arjantin'de yaşayan bu dev canavarlara ait harika bir görsel. Her bir türün bilimsel adı ve bulunduğu şehir/bölge/eyalet, dinozorun temsili bir rekonstrüksiyonu ile birlikte gözüküyor. Ayrıca görselin alt kısmında, yaşadıkları zamanlar da görülebilir.

İnsanlarla Dinozorlar Bir Arada Yaşadı mı?

İnsanlar hiçbir zaman dinozorlarla bir arada yaşamadı. Dinozorlar, ilk Homo cinsi türlerin evriminden 63 milyon yıl kadar önce yok oldular. Yani arada çok ama çok uzun bir zamansal farklılık söz konusu... Ancak bir anlığına Jurassic Park'ın hayal dünyasına dalın ve bu dev canlılarla aynı ortamda yaşadığınızı düşünün!

Prehistoric Life in the Phanerozoic Eon

Bilinen En Büyük Dinozorlar

2017'de, Patagonya'da yaşamış olan yaklaşık 100 milyon yıllık yeni bir fosil örneği bulundu. Çeşitli sitelerde ''en büyük kara hayvanı'' diye tabir edilse kesin bir şey söylemek zor. Bu tarz iddiaların bağımsız kaynaklarca da doğrulanması gerekiyor.

Şu anda bilinen en büyük dinozorlar arasında, tek bir omurga kemiği (vertebra) sayesinde büyüklüğü tahmin edilebilen Amphicoelias ve yine tek bir bacak kemiği (tibia) üzerinden büyüklüğü tahmin edilebilen Bruhathkayosaurus bulunmaktadır. Buna rağmen Bruhathkayosaurus'un boyutları yanlış anlaşılmış olabilir; çünkü bazı akademik kaynaklar bu türün bir titanozor değil, bir theropod olduğunu dile getirmektedir. Amphicoelias'ın ise abartılmış bir örnek olduğu söyleniyor. 

Ne yazık ki bu bahsettiğimiz örnekler kaybolduğu, çalındığı veya kırıldığı için sadece geriye kalan görseller ve ölçümler sayesinde biliniyorlar. Bu yüzden elde gerçek fosiller olmadığı için yeni akademik araştırmalar yapılamıyor. Zaten birçok sauropod örneği birkaç parça kemik üzerinden biliniyor. Zira bu büyüklükteki canlıların tamamen korunması son derece zor.

Bu harika infografikte, geçmişin devleri olan dinozorlara ve özellikle de boyutlarına ait önemli bazı bilgileri bulacaksınız.
Bu harika infografikte, geçmişin devleri olan dinozorlara ve özellikle de boyutlarına ait önemli bazı bilgileri bulacaksınız.
Nature

Patagonyalı Bir Dev!

Öte yandan bulunan 6 fosil üzerinde yapılan incelemeler ardından, 2017'de keşfedilen dev cinse Patagotitan mayorum adı verildi. Bulunan uyluk kemiği şimdiye kadarki en büyük sauropod uyluğudur. Fosillerin büyüklüğünden dolayı çıkarılmaları 2 haftayı bulmuştur. Kendisi yeryüzünde yürümüş en büyük hayvanlardan olan sauropodlar alt takımının titanosaur grubuna üyedir. Bu yüzden Argentinosaurus gibi gelmiş geçmiş en büyük kara hayvanlarından biri olduğu kesindir. Muhtemelen Argentinosaurus'tan bile iri olabilir. Fakat ''en büyüğü'' olduğunun belirtilmesi son derece tartışmaya açıktır.

Öte yandan ''en büyüğü'' denilmesinin sebebi, kesin olarak ölçülmüş ve elimizde somut kanıtları mevcut olan örnek olmasındandır. Bu canlı, adeta bir uzay mekiği gibidir: 6 metrelik yüksekliğe, 37 metrelik uzunluğa ve 69 tonluk ağırlığa sahiptir. 

Sauropodlar paleobiyolojik açıdan oldukça önemli canlılardır. Onların dolaşım sistemlerini anlamak, biyolojilerini anlamak çok önemlidir. Nasıl bu denli büyük hacimlere ulaşabildiklerini kesin olarak bilmiyoruz. Çalışmayı yürüyen araştırmacılardan biri olan Diego Pol'e göre, Kretase Dönemi'nde artmış olan çiçek çeşitliliği ile bir ilgisi olabilir.

Büyüklüğü Nasıl Tahmin Ediyoruz?

Bilim insanları Patagotitan'ın ne kadar ağır olduğunu öğrenmek için iki ayrı yöntem kullandı. Birinci yöntemde, hayvanın kütlesini femur (uyluk kemiği) ve humerus (kol kemiği) çevresi üzerinden ölçebilen bir denklem kullandılar. Çünkü bunlar hayvanı taşımak için kullanılan en önemli iki kemiktir ve gerçek ağırlığını yansıtması muhtemeldir. Denklem, 52 ile 86 ton aralığında 69 ton olarak gösterdi.

İkinci yöntemde ise iskeletin üç boyutlu bir modeli oluşturuldu. Oradan hacmi hesaplanarak kütlesi ölçüldü. Bu teknik 45 ile 77 ton gibi biraz daha küçük bir aralık gösterdi. Zaten sauropodların ağırlık ölçümleri hep bu şekilde olmuştur. Hatta bu ölçüm diğer birçok türe nazaran daha tutarlıdır. Argentinosaurus'un ölçümleri zamanında oldukça kötü korunmuş bir femur üzerinden yapılmıştı.

Patagotitan'ın iskeletinin bir kopyası zaten Amerikan Doğal Tarih Müzesi'nde sergileniyor. Ancak o kadar büyük ki kafası müzenin koridoruna kadar uzanıyor. Onlar oldukça yavaş hareket eden devasa canlılardı. Fakat aynı zamanda vücut büyüklükleri sayesinde yırtıcılardan da kaçmalarına gerek yoktu, güvendeydiler. Sadece jüvenil (olgunlaşmamış) olan bireyler tehlike altındaydı.

Aynı zaman diliminde yaşan meşhur Tyrannosaurus rex ve Giganotosaurus için bile yeterince korkutucuydular. Bazen korkutucu olmak için keskin pençelere ve sivri dişlere gerek kalmayabiliyor. Yürüyen bir binaysanız, oldukça korkutucu sayılırsınız. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 1
  • 2
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • J. Davis. The World's Biggest Dinosaur Weighed As Much As The Space Shuttle. (2017, Ağustos 09). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2019. Alındığı Yer: IFLS
  • S. Borenstein. Patagotitan Mayorum: New Study Describes The Biggest Dinosaur Ever. (2017, Ağustos 09). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Phys.org
  • E. Yong. Meet Patagotitan, The Biggest Dinosaur Ever Found. (2017, Ağustos 08). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2019. Alındığı Yer: The Atlantic

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/10/2019 03:27:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5198

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar, anlamadıkları şeyleri sevmemeye hazırdırlar. Anlaşılmaz olan, insanlara her zaman iğrenç gelmiştir.”
Letitia E. Landon
Geri Bildirim Gönder