Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Tiranozorların Hakimiyeti, Orta Boyutlardaki Yırtıcı Dinozorların Yok Olmasına Sebep Olmuş Olabilir!

Tiranozorların Hakimiyeti, Orta Boyutlardaki Yırtıcı Dinozorların Yok Olmasına Sebep Olmuş Olabilir! Zubin Erik Dutta
4 dakika
962
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Maryland Üniversitesi Jeoloji Bölümü'nde öğretim görevlisi olan Thomas Holtz tarafından yürütülen yeni bir çalışma; orta boyuttaki yırtıcı dinozorların, T-rex ve yakın akrabalarının hakimiyet kurduğu bölgelerde ve zaman dilimlerinde ortadan kaybolduğunu gösteriyor. Yapılan bu çalışma, tiranozorların egemenlik sağladığı bölgelerdeki orta boyutlu yırtıcı türlerinin çeşitliliğindeki çarpıcı düşüşlerin sistematik olmayan geçmiş kayıtlarını da doğrular nitelikte.

Orta boyuttaki yırtıcı türlerinin birçoğu gözden kaybolmuş olsa da aynı durum bu yırtıcıların avları için geçerli değil. Bundan dolayı bu canlıların ortadan kaybolmasının, avlarının çeşitliliğindeki ve sayısındaki düşüşten ziyade, genç tiranozorların orta boyutlardaki yırtıcıların ekolojik rolünü (niş) üstlenmesiyle oldukça yakından bir ilişkisi olduğu düşünülüyor. Holtz şunları söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Dinozorlar Çağı'nın erken dönemlerinde, çoğu komünitede ufak bir tilki boyutundaki yırtıcılardan devasa etçillere kadar çeşitli büyüklüklerde bir çok farklı etobur türü olurdu. Ancak daha sonra, günümüzden 95 ila 80 milyon yıl önce bir değişim fark ediyoruz. Fil boyutlarındaki ya da daha büyük, devasa yırtıcılar ve yakın akrabaları besin zincirinin en tepelerine otururken; orta boyutlardaki, örneğin leopar ila bufalo boyutlarındaki skaladaki yırtıcılara ya çok nadiren rastlıyoruz ya da hiç rastlamıyoruz.
Görseller farklı iki dönemdeki etçillerin boyut dağılımını gösteriyor. Alttaki görselde henüz tiranozorların hakimiyet sağlamaya başlamadıkları dönemde yırtıcı boyutlarındaki çeşitlilik göze çarpıyor. Üsttekinde iste orta boyutlardaki yırtıcıların olmaması dikkat çekici.
Görseller farklı iki dönemdeki etçillerin boyut dağılımını gösteriyor. Alttaki görselde henüz tiranozorların hakimiyet sağlamaya başlamadıkları dönemde yırtıcı boyutlarındaki çeşitlilik göze çarpıyor. Üsttekinde iste orta boyutlardaki yırtıcıların olmaması dikkat çekici.
University of Maryland

Normal şartlarda böylesine bir değişim, bu yırtıcıların avlarında da bir değişimle örtüşürdü. Ya yırtıcılar azaldığından kendi çeşitlilikleri artardı ya da aksine, yırtıcılardaki azalışın bir belirtisi olarak avların da yok olduğunu görürdük. Ancak Holtz'un orta boyuttaki yırtıcıların avladığı türlerin çeşitliliğinde bir değişime rastlamaması, bir şeylerin bu yırtıcıların ekolojik rolünü üstlendiğini kanıtlar nitelikte. Peki ama neden bu ekolojik rolleri genç tiranozorların doldurduğunu düşünüyoruz?

Holtz ve ekibi tarafından yapılan bir diğer çalışma, genç tiranozorların ebeveynlerinden oldukça hızlı ve çevik olduğunu, bundan dolayı da orta boyuttaki yırtıcıların avladığı daha hızlı ve çevik canlıları avladığına yönelik kanıtlar sunuyor.

Tüm Reklamları Kapat

Önümüzde iki ihtimal var: Ya tiranozorlar evrimsel süreçlerinde zamanla hakimiyet kurdukça genç bireyler de kendi boyutlarındaki etçillere üstünlük sağlayıp onları saf dışı bıraktı ya da herhangi başka bir şey bu orta boyuttaki yırtıcıların ortadan kaybolmasına sebep oldu ve genç tiranozorlar da boş kalan nişleri doldurdu. Ancak bu yırtıcıların ortalıktan çekilmesi ve tiranozorların egemenlik kurmaları nispeten geniş bir zaman diliminde gerçekleştiğinden bilim insanları şu an için bu iki ihtimalden hangisinin doğru olduğuna dair bir şey söyleyemiyorlar.

Holtz, çalışmada 60 adet dinozor topluluğunun (aynı dönemde bir arada yaşamış çeşitli türlerin oluşturduğu toplulukları) fosil kayıtlarını gözden geçirdi. İncelediği bu fosil kayıtları Erken Jura Dönemi'nden Geç Kretase Dönemi'ne kadar olan dönemi (201-66 milyon yıl öncesini) kapsıyordu. Etçil türlerin sayısını çıkararak, tahmini kütlelerine göre (50 kg ila 1000 kg arasındakileri orta boyuttakiler, 1000 kg'dan fazla olanlar ise büyük boyuttakiler olacak şekilde) sınıflandırdı.

Yaptığı bu analizlerde incelediği 60 topluluğun 31'inde tiranozor türleri en büyük yırtıcı unvanına sahip değildi ve orta boyuttaki yırtıcılar kategorisinden pek çok tür oldukça yaygındı. Bu dinozor toplulukları Erken Jura Dönemi'nden, Geç Kretase Dönemi'nin ilk zamanlarına kadar (201-80 milyon yıl önce) Kuzey Amerika ve Asya'da varlıklarını sürdürebildiler. Diğer yandan, Kuzey Amerika ve Asya dışında ise Dinozorlar Çağı'nın sonuna kadar, yani fazladan 14 milyon yıl kadar, hayatta kalmaya devam ettiler (çünkü tiranozorlar bu bölgelerde egemendi).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Holtz'un gözden geçirdiği diğer 29 toplulukta ise tiranozor türleri en büyük ve muhtemelen de en baskın yırtıcılardı. Hepsi Asya ve Kuzey Amerika'da bulunmuş bu komünitelerde orta boyutlardaki yırtıcıların Geç Kretase'nin son dönemlerinde (80-66 milyon yıl önce) neredeyse tamamen ortadan kaybolduğu görünüyor. Holtz bu analizlerden sonra, aynı dinozor topluluklardaki av türlerinin de bir analizini yaptı ancak bu türlerin çeşitliliğinde ve sayısında göze çarpan bir değişime rastlamadı.

Görüldüğü üzere tiranozorların hakimiyet kurmadıkarı bölgelerde ve zaman dilimlerinde orta boyutlardaki yırtıcı türler oldukça yaygın; ancak tiranozor türlerinin baskın konuma geçtiği dönem ve bölgelerde orta boyuttaki yırtıcılar ya yok denecek kadar az ya da hiç yok. Av çeşitliliğinde de göze çarpan bir değişim olmadığından bu yırtıcıların yerini tiranozor türlerinin genç bireylerinin almış olması kuvvetle muhtemel.

Gelecek çalışmalarda ise tiranozorların egemenlik kurmaya başladıkları zamanlardaki av türlerinin boyutlarında değişimler yaşanıp yaşanmadığını görmek için bu türlerin fosil kayıtları yakından incelenecek. Holtz ayrıca Triyas Dönemi (251-201 milyon yıl önce) etçillerinin de boyut dağılımını ortaya koymak için kayıtları gözden geçirecek. Türlerin boyut dağılımını ve çeşitliliğini anlamak, paleontologların çeşitli av-avcı topluluklarının nelerden etkilendiğini anlamalarına yardımcı olabilir. Holtz, son olarak şunları söylüyor:

Bu etkileşimler Dinozorlar Çağı'nda hayatın nasıl olduğunu anlamak için elbette önemlidir ancak daha geniş bir çerçeveden (bu durumda bir ekosistemin av-avcı bileşenlerini göz önünde bulundurarak) bakacak olursak, değişen ekosistemleri daha iyi anlamak bize, günümüz için bile Dünya'daki yaşamın etkileşimlerinin nasıl işlediğine dair daha kapsamlı bir bakış açısı sağlar.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
17
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • T. R. H. J.. (2021). Theropod Guild Structure And The Tyrannosaurid Niche Assimilation Hypothesis: Implications For Predatory Dinosaur Macroecology And Ontogeny In Later Late Cretaceous Asiamerica1. Canadian Journal of Earth Sciences, sf: 1-18. doi: 10.1139/cjes-2020-0174. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/02/2024 12:05:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10647

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kuyrukluyıldız
Uzay Aracı
Yumurta
Maymun
Hukuk
Oyun Teorisi
Arı
Mutasyon
Gözlem
Organ
Freud
Vaka
Su Ayısı
Sinir
Elektromanyetik
İnsanlık
Adaptasyon
Güneş
Teleskop
Türkiye
Işık Hızı
Koruma
Bilim İnsanları
Nanoteknoloji
Astrofizik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Karanlıkta Kitap Okumak Gözleri Bozar mı?
Karanlıkta Kitap Okumak Gözleri Bozar mı?
İnci Nasıl Oluşur?
İnci Nasıl Oluşur?
Telefon Bataryanızı Delerseniz Ne Olur?
Telefon Bataryanızı Delerseniz Ne Olur?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
U. o. Maryland, et al. Tiranozorların Hakimiyeti, Orta Boyutlardaki Yırtıcı Dinozorların Yok Olmasına Sebep Olmuş Olabilir!. (1 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10647
Maryland, U. o., Ergül, A., Bakırcı, Ç. M. (2021, July 01). Tiranozorların Hakimiyeti, Orta Boyutlardaki Yırtıcı Dinozorların Yok Olmasına Sebep Olmuş Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved February 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10647
U. o. Maryland, et al. “Tiranozorların Hakimiyeti, Orta Boyutlardaki Yırtıcı Dinozorların Yok Olmasına Sebep Olmuş Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 Jul. 2021, https://evrimagaci.org/s/10647.
Maryland, University of. Ergül, Ali. Bakırcı, Çağrı Mert. “Tiranozorların Hakimiyeti, Orta Boyutlardaki Yırtıcı Dinozorların Yok Olmasına Sebep Olmuş Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 01, 2021. https://evrimagaci.org/s/10647.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close