Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tele Sağlık ve Telepsikoloji Çağı: Uzaktan Erişimli Psikoloji Seansları, Zihinsel Sağlığın Geleceğini Nasıl Şekillendiriyor?

Tele Sağlık ve Telepsikoloji Çağı: Uzaktan Erişimli Psikoloji Seansları, Zihinsel Sağlığın Geleceğini Nasıl Şekillendiriyor?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Tele sağlık kavramı, teknolojiye paralel ilerlemektedir. Anlamı, genel olarak, sağlıkla ilgili hizmetlerin ve bilginin elektronik ortamda teleiletişim teknolojisiyle dağıtılmasıdır. Bunun içine hasta bakımı olduğu kadar; klinisyenlerin eğitimi, gözetimi; toplu eğitimler de girer. Tele sağlık sayesinde, sağlık kuruluşuna erişimin kısıtlı olduğu bölgelere de erişim mümkün olabilecek; ve salgın sırasında aksayan sağlık hizmetlerini de iletebilmek sağlanabilecektir.

Tele Sağlık Uygulamalarının Dünü ve Bugünü

Tele sağlık, insanların iletişim şekilleri de geliştikçe buna uyum sağlamakta ve uzun zamandır da kullanılmaktadır. Afrika kabileleri arasında, komşu kabileyi hastalık salgını olduğu konusunda uyarmak için dumanla haberleşme yöntemi de kullanılmıştır ve kullanılmaktadır. Tarihte, telesağlığın modern anlamda ilk kullanımı ise, telefonun mucidi Alexander Graham Bell pantolonuna asit döktüğünde yardım almak için asistanı Bay Watson'ı aradığında olmuştur.

Teknoloji geliştikçe, tele sağlık hayatın içine daha fazla dahil olmaya başlamıştır. 2000'lerin başından itibaren, cep telefonu ve dizüstü bilgisayarların gelişimine de paralel olarak bireysel hastalara ulaşım daha rahat hale gelmiştir.

2010'lardan itibaren ise kalp atımı, uyku kalitesi ölçen kol bantları; dijital tansiyon cihazları, ateş ölçer gibi cihazların da bulut teknolojisine entegre hale getirilmesiyle beraber tele sağlık oldukça işlevsel hale gelmeye başlamıştır.

COVID-19 Salgını Sırasında Tele Sağlık

Telesağlığın en büyük avantajı hasta ve doktorları dijital ortamda fiziksel mesafeden bağımsız olarak bir araya getirmesidir. Bunun önemi, COVID-19 salgını sırasında da daha çok ön plana çıkmaya başlamış, özellikle batı devletleri tele sağlık teknolojileri için ciddi bütçeler ayırmaya başlamışlardır. Yaygın ve gelişkin tele sağlık uygulamaları COVID-19 salgını ve ileride çıkabilecek diğer salgınlarda huzurevleri gibi riskli ortamlarda sosyal mesafeyi en aza indirerek hastaları korumakta olduğu kadar buralarda görev yapan sağlık personellerini ve genel olarak toplumun genelini korumaya yardımcı olabilecektir.  

ABD'de COVID-19 Tele sağlık programı için kongreden geçen bir kararla 200 milyon dolar bütçe ayrılmıştır.

İngiltere'de de Ulusal Sağlık Hizmeti verilerine göre, salgın öncesinde 340 milyon doktor ziyaretinin ancak yüzde 1'ini tele sağlık oluştururken; salgın sonrası bu rakam katlanmıştır ve bu hizmeti sunan dijital firmalar talebi karşılamakta zorlanmaktadır.

Avustralya'da da sağlık bakanlığı, sağlık personelini COVID-19 sırasında tele sağlık üzerinden hasta görmeleri için cesaretlendirmektedir. 

Farklı ülkeler COVID-19 hastalarının günlük takibini yapıp yayılma seyrini gözlemleyebilmek için akıllı telefonlara uygulamalar geliştirmişlerdir.

Türkiye'de de tele sağlık hizmetleri 2007 yılında Sağlık Bakanlığı Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü bünyesinde resmi olarak çalışmalara başlamıştır. Bunun dışında COVID-19 salgını ile ilgili olarak geliştirilen yazılımlar bulunmaktadır.

Tele Psikoloji

Salgınlar sırasında hastalık tehlikesinin yarattığı kaygıya ek olarak, Dünya'da yaygın olarak uygulanan karantina nedeniyle sosyal ve fiziksel etkileşimler kısıtlanmışlık, insanlarda yalnızlık hissini ve özellikle toplum içinde riskli gruptaki kişilerin psikolojik olarak baskı altında olmasını beraberinde getirebilir.

Uzun süre sosyal yalıtılmışlık içinde bulunan bireylerde depresyon, kaygı bozukluğu ve uyku bozukluğu oluşabilmekte ve buna bağlı olarak fiziksel sağlıkta da bozulmalar gözlemlenmektedir. Yüzde 30 artan kalp krizi riski; 50 yaş üstü bireylerde %40 daha fazla bunama ihtimali ve bağışıklık sisteminin çökmesi sosyal yalıtılmışlıkla bağlantılı sorunlar olarak araştırmalarda ortaya çıkmıştır.

Tele sağlığın alt dalı olan telepsikoloji bu konuda yardımcı olabilir. Amerikan Psikologlar Derneği COVID-19 salgını sırasında ABD'deki psikologları telepsikoloji uygulamaları konusunda cesaretlendirmiş ve bu konuda farklı kaynakları erişime açmıştır. Avrupa Psikolog Dernekleri Federasyonu da COVID-19 ile ilgili bilgi merkezini internette yayınlamıştır ve telepsikoloji odak noktasındadır.

Yapılan araştırmalar, telepsikolojinin farklı yaş gruplarında, farklı popülasyonlarda farklı psikolojik rahatsızlıklar için (örnek: kaygı, depresyon, travma sonrası stres bozukluğu) etkin ve güvenli bir tedavi yöntemi olduğunu ortaya koymuştur. Buna ek olarak, etkinliği yüzyüze psikoterapiyle aynı olarak değerlendirilmiştir.

Telepsikolojinin yetersiz kalabileceği konular intihara, şiddet uygulamaya yatkın ya da kendisine şiddet uygulanan bireyler; teknoloji konusunda sanrıları olan kişiler olarak değerlendirilebilir. Bunun nedeni de psikoloğun danışanın mevcut ortamı konusunda kontrol sahibi olmaması olarak tanımlanabilir. Bu durumlarda bile; bir klinikte yatan ya da hapishanede bulunan popülasyonlarda telepsikoloji uygulamalarının etkinliği gözlemlenebilmektedir.

Türkiye'de de İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde Korona Virüs Online Destek Ruhsal Destek Programı hayata geçirilmiştir Bunun dışında, öğrencilerin uzaktan eğitimine paralel olarak Sakarya Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi gibi yüksek öğretim kurumlarında da telepsikoloji hizmetleri hayata geçirilmeye başlanmıştır.

Telepsikoloji konusunda da en önemli görünen risk güvenliktir. Bedava görüntülü görüşme uygulamaları zaman zaman hacklenebilmektedir, bu durumda da telepsikoloji hizmeti alan bireylerin verilerinin gizliliği korunamaz. Bunun dışında bu bedava görüntülü konuşma hizmeti sağlayan şirketler, verileri birbirine satabilmekte veya paylaşabilmektedir. Bu veriler sonrasında da pazarlama için kullanılabilmektedir. Bu durumda da psikoterapinin en temel ilkelerinden olan "gizlilik" korunamaz.

Kişisel verilerin korunması için telepsikolojide uyulması gereken standartlar Avrupa'da GPDR ve ABD'de HIPAA tarafından düzenlenmektedir. Bu standartlara uyulmadığı takdirde terapistleri çok ciddi yaptırımlar karşılamaktadır, binlerce dolar ve euro para cezasının yanında hapis cezası söz konusu olabilmektedir. Bu standartları sağlayan abonelikle çalışan çeşitli yazılım şirketleri bulunmaktadır. Clocktree, Doxy.me, Vsee bunlara örnek olarak verilebilir.

Tele sağlık konusunda farklı uygulamalar mevcutken, telepsikolojiye yönelik Türkçe yazılım eksikliğinin giderilmesi Türkiye'de bu eksikliğin giderilmesi için yardımcı olabilir. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2020 20:46:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8702

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Alkol
Hücre
Genler
Yayılım
Cinsellik Araştırmaları
Yavru
Mucize
Sars Virüsü
Etimoloji
Kuantum
Hominid
Balina
İspat
Sürüngen
Hastalık Dağılımı
Şüphecilik
Foton
Ölüm
Mühendislik
Işık
Jeoloji
Biyografi
Uterus
Lipit
Yaşlılık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim, sadece nereden geldiğimizle ilgili bir hikaye değildir. Aynı zamanda, yaşamın merkezinde yer alan epik bir şiir gibidir.”
Kenneth R. Miller
Geri Bildirim Gönder