Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tekerlekliler (Rotifera)

Tekerlekliler (Rotifera) Efe Metin Çetin
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Tekerlekliler
  • Bilimsel Adı Rotifera
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Tekerlekliler
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Wheel Animals
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Silindirik vücutlu, bilateral simetrili, yalancı vücut boşluklu (pseudocoelomate) mikroskobik hayvanlardır. Vücut boşluğu olarak bilinen sölom, bu hayvanlarda sıvı ile dolu olduğu için psödosölom (yalancı boşluklu) şeklinde tanımlanır. Mikroskobik görüntüsünde, ağzın yanlarında bulunan "taç" isimli korona (corona) organlarının hareketi tekerlek görünümünü andırdığı için bu isim verilmiştir. Halbuki koronalar tekerlek gibi dönmez. Sadece düzenli siliyer hareket sergiler. Bazı türlerde koronalar bulunmayabilir; koronadaki siller tek sıra halinde kafa çevresinde toplanmıştır. Bu sillerin hareketi, akıntı oluşturarak gerekli besin maddesini ağız boşluğuna yönlendirir. Ağız açılarak mastaks (mastax) adı verilen farinks (yutak) kısmına ulaşan besinleri karakteristik çiğnemeleri ile yutarlar. Yutaklarında fosilleşebilen tek yapı olan trofi isimli ufak çene benzeri kalsifiye yapılar bulundururlar. Etçil veya otçul diyetlerine göre bu yapılar da farklılık gösterir.

Çoğu tekerlekli hayvanın uzunluğu 0.1–0.5 mm arasında değişir. Anatomik olarak başlıca kafa, gövde ve ayak olmak üzere 3 bölümde incelenirler. Kütikula (derileri) kalın ve iyi gelişmiştir. Çoğu iç organ, gövde (trunk) kısmında bulunur. Ayak parmakları 1 ile 4 arasında değişir. Akıntı ile serbest yüzen birçok planktonik türde ayak parmağı olmayabilir, varsa bile en fazla 1 tanedir. Dolayısıyla erim ekonomisi gereği üretilmeyen organ, üretilenden daha verimli olacaktır.

Tekerlekli hayvanların vücutlarına göre ufak bir beyni vardır. Beyinlerinin arkasında görevi henüz tam olarak anlaşılmamış bir çift kese olan retroserebellar organlar bulunur. Kısa antenleri ve 5'e kadar gözü bulunabilir. Gözleri oldukça basit yapıdadır. Öyle ki bazen tek bir ışığa duyarlı hücreden dahi oluşabilir. Diğer yandan koronadaki siller dokunmaya ve basınca duyarlıdır. Yani hareket sırasında koronalar ve kafa bölgesinde siller ile çevrelenen ufak sensör organlar fazlası ile yardımcı olur. Birçok mikroskobik hayvan gibi tekerlekli hayvanlar da öteli (eutely) gelişim gösterir. Yani somatik (vücut) hücreleri belli bir seviyeden sonra sabit sayıya ulaşır (~1000 hücre) ve bölünmeyi durdurur. Böylece canlı sadece hücre farklılaşması ile gelişmeye devam eder.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

İlk olarak 1696'da John Harris tarafından keşfedilmişlerdir. Diğer türleri ise 6 sene sonra mikroskobik hayvanların varlığını kanıtlayan ilk kişi olan Antonie van Leeuwenhoek tarafından tanımlanmıştır. Bazı Tekerlekli türlerinde aynı genin, farklı kromozomlarda birçok kopyası bulunabilir. Bu da türün, evrimsel süreçte uzun bir aseksüel (eşeysiz) üreme tarihi olduğunu gösteriyor olabilir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kozmopolit yayılım gösterirler. Şehirlerdeki tatlı sularda, çamur sularında, ağaç yosunlarında veya nemli bölgelerde yaşayabilirler. Neredeyse hepsi tatlı sularda yaşar. Tuzlu suya uyum sağlamış olanlar arasından Synchaeta cinsi örnek gösterilebilir. Bazıları yüzebilirken, bazıları akıntı ile birlikte hareket eden gerçek planktoniktir. Hatta bazıları bulundukları konağın (substrat) üzerinde tamamen hareketsiz bir uzantı gibi yaşayabilirler. Tatlı sulardaki önemli zooplanktonlardan biridirler.

Davranış ve Etoloji

Koronlardaki silleri düzenli hareket ederek yemek yeme için ufak bir akıntı oluştururlar. Ayrıca bazı türleri "yay" gibi kısalıp, uzanarak hareket eder. Önlerine çıkan objeleri koronaları ve sensör organları ile hissederek yollarını ona göre düzenlerler.

Rotiferlerde her iki cinsiyet de, birbirinden farklı görünümlerde (cinsel dimorfik olarak), ayrı ayrı bulunur ve bu sayede eşeyli olarak üreyebilirler; ancak partenogenez yoluyla eşeysiz olarak üremeleri de mümkündür. Dişiler erkeklerden her zaman daha büyüktür; öyle ki bazı türlerde dişi erkeğin 10 katına kadar daha büyük olabilir. Partenogenez ile üreyen rotiferlerde erkekler sadece mevsimsel olarak, yılın belli zamanlarında oluşurlar; bunun dışında popülasyonları tamamen dişilerden oluşabilir.

Rotifer dişilerinin vücudunda bir veya iki adet yumurtalık bulunur. Bu yumurtalıklarda vitellarium isimli bir salgı bezi bulunur. Bu bez sayesinde yumurta sarısına sahip bir yumurta üretilir.

Erkeklerde ise işlevsel bir sindirim sistemi bulunmaz; genellikle aşırı kısa ömürlüdürler ve çoğu zaman doğdukları anda üremeye hazırdırlar. Sadece bir adet testisleri ve sperm kanalları bulunur. Omurgalılardaki prostata benzer olan ama ondan bağımsız olan prostates isimli bir organa sahiptirler. Sperm kanalının ucunda, penis benzeri bir çıkıntı bulunur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Rotiferler üç ayrı şekilde üreyebilirler: Seisonidea tamamen biseksüel olarak ürer, Bdelloidea eşeysiz partenogenez ile ürer, Monogononta ise bu iki mekanizma arasında gidip gelerek üreyebilir (buna "döngüsel partenogenez" veya "heterogoni" denir).

Rotiferlerde iç dölleme görülür. Erkekler, penislerini dişilerin kuşlardakine benzer olan ama ondan bağımsız olarak evrimleşmiş olan kloak açıklığına sokar, derisini deşerek geçer ve spermini dişi vücuduna bırakır. Döllenen yumurta, sert bir kabukla sarılır. Bu yumurtalar dişi vücudunda gelişebildiği gibi, yakındaki bir bitkinin üzerinde de gelişebilir.

Diyet ve Metabolizma

Etçil veya otçul beslenebilirler. Etçil beslenen türler 10 mikrometreye kadar olan organik döküntüleri, algleri, ölü bakterileri ve diğer tek hücreli hayvanları (Protozoa) yiyebilirler. Organik madde dönüşümüne katkı sağlarlar ve birçok hayvan için besin kaynağıdırlar.

Etimoloji

Latinca Rotifera, "tekerlek" anlamını taşır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Rotifer. (14 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 15 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Efe Çetin. Mikroskop Ile Rotifera Incelemek - Ekstra Videolar. (15 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 15 Temmuz 2018. Alındığı Yer: YouTube | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/10/2020 08:42:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7302

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Antikor
Kök Hücre
Epistemik
Taksonomi
Kuyruksuz Maymun
Mantar
Sıcaklık
Evrimsel
Zihin
Hastalık Kontrolü
Analiz
Genetik Mühendisliği
Gerçek
Test
İletişim
Maske
Evrimleşme
Dişler
Oksijen
Oyun Teorisi
Mucize
Kadın
Bakteri
Tarih
Kanser Tedavisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ben manevi miras olarak hiçbir nas-ı katı, hiçbir dogma, hiçbir donmuş, kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevi mirasım bilim ve akıldır.”
Mustafa Kemal Atatürk
Geri Bildirim Gönder