Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Gizmodo isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tardigradalar, ya da diğer isimleriyle “su ayıları”, olağanüstü hayatta kalma becerileriyle ünlüdür. Fakat bu mikroskobik canlılar düşündüğümüzden çok daha fazla dayanıklıdır. Yeni yapılan bir deneyde Japonya’daki bilim insanları 30 yıldan uzun bir süredir donmuş durumda olan su ayısını başarılı bir şekilde yeniden hayata döndürdü.

Bu yeni bir rekor.

Suda yaşayan küçük ekstremofiller olan tardigradalar donma, tam dehidrasyon (su kaybı), radyasyon ve uzay boşluğu gibi en sert çevre koşullarına dayanabilme yeteneğine sahiptir. Bunların çoğunu, yaklaşık %18’i bitkiler, mantar, bakteri ve virüsler gibi, diğer organizmalardan meydana gelen olağan dışı DNA’sına borçludur.

Merkezi Tokyoda bulunan Ulusal Kutup Araştırma Enstitüsündeki canlı dondurma araştırmasından önce, donmuş bir su ayısını canlandırma rekoru 9 yıldı. Numuneler Kasım 1983’te Antarktika’daki Showa İstasyonu’nda toplandı. Araştırmacılar aslında yosun topluyorlardı fakat toplanan örneklerde 2 su ayısı ve bir su ayısı yumurtası da bulundu. İki donmuş su ayısı, yumurta ve yosun örnekleriyle birlikte 30 yıl 6 ay boyunca -20 santigrat derecede saklandıkları Japonya’ya getirildi. 

Su ayıları donduklarında metabolik aktivitelerinin kapatılıp uzun bir periyot için durdurulduğu kriyobiyosis adı verilen bir evreye girerler. Bu evrede organizma herhangi bir yaşam belirtisi göstermez. Bilim insanları hayvanların kriyobiyosis evrelerindeki kuruma (aşırı kuruluk), ozmotik basınç (bu yöntem organizmanın tuzluluk oranı gibi çevre koşullarındaki değişimleri tolere edebilmesini sağlar), oksijen eksikliği (hayvanlar nefes almayı yavaşlatarak metabolizmalarını yavaşlatabilir ya da durdurabilir) ve tabii ki donma gibi birçok farklı stratejilerini belgelemiştir. Su ayıları bu yöntemlerin hepsini kullanabilmeleriyle dikkat çekicidir. Mart 2014’te araştırmacılar örnekleri depodan çıkardı ve çözme işlemine başladılar. Ardından yumurtayı ve SB-1 olarak adlandırılan (SB, uyuyan güzel anlamına gelen “sleeping beauty” kısaltmasıdır) donmuş su ayılarından birini başarılı bir şekilde canlandırdılar. Tardigradanın hayata dönerken zamanı genişçe kullanması şaşırtıcı olmadı. Araştırmacılar süreci anlattılar:

SB-1 rehidrasyon (dehidrasyon sonrası vücudun tekrar normal suyunu kazanması) sonrası ilk gün bacaklarının 4. çiftinde hafif hareketler gösterdi. Bu hareketini 5. günden itibaren vücudun kıvrılması ardından birinci ve ikinci çift bacaklardaki hareketler izledi ancak hareketler yavaş olmayı sürdürdü. 6. günde kendini kaldırma denemesinden sonra 9. günde SB-1 kültür üzerindeki agar yüzeyde sürünmeye ve 13. günde kültür kabındaki alg besinlerini yemeye başladı.

Böylece SB-1’in normal bir şekilde hareket etmesi ve yemek yemeye başlaması iki hafta sürdü. İnanılması güç olsa da hayata dönen su ayısı 14’ü sağlıklı yavrular veren 19 yumurta üretti. Yavrularda herhangi bir anomali saptanmadı.

Yeni rekor, canlının donmuş haldeyken aldığı oksidatif hasarı giderme yeteneği hakkındaki anlayışımızı geliştiriyor. SB-1’in uzun süre sonra iyileşmesi bu hayvanların kriyobiyosis evresinde oluşan hasarları düzeltmek için zamana ihtiyacı olduğunu gösteriyor, örnek durumda bu evre 30 yıldan fazla bir süreye denk geliyor. Geleceğe bakarak araştırmacılar “hayvanlardaki uzun dönemli korunma ve hayatta kalma mekanizması ve koşullarının altında yatanlarla” ilgili bilgilerini geliştirmeyi umuyor.

Bilim insanları su ayılarını ve kriyobiyosis evresine girebilen diğer canlıları araştırarak ekstremofiller ve onların en zor koşullarda nasıl hayatta kalabildikleri hakkında daha fazla şey öğrenebilirler. Bu konu aynı zamanda diğer gezegenlerde ve aylardaki yaşamı araştıran astrobiyologların da ilgi alanı. Kriyobiyolojiyi anlayışımızdaki gelişme aynı zamanda yeni ilaçlara, terapilere ve ameliyat tekniklerine de öncülük edebilir ve kim bilir bu araştırmalar bizi “criyonics” (canlı dondurma ve tekrar hayata döndürme uğraşı) hakkında daha derin bilgilere yönlendirebilir.

Tardigradalar için 30 yıl olağanüstü bir rekor olsa da donmuş tüm organizmalar düşünüldüğünde 30 yıl en uzun süre değil. Rekor 39 yıllık bir donma döneminden çıkan bitki paraziti yuvarlak solucan Tylenchuspolyhypnus’a ait. Ayrıca bir diğer yuvarlak solucanın (Anguinatritici) ikinci kademe larvası 32 yıl sonra canlandırıldı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı
  • G. Dvorsky. Frozen Tardigrade Brought Back To Life After 30 Years. (15 Ocak 2016). Alındığı Tarih: 01 Şubat 2019. Alındığı Yer: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/10/2020 06:38:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4198

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kelebek
Örümcek
Editör Seçkisi
Kadın
Yumurtalık
Zooloji
Sinirbilim
Enerji
Evrimsel Antropoloji
Obezite
Mantar
Kas
Goril
Olasılık
Salgın
Yağ
Çocuklar İçin Bilim
Epidemik
Sars-Cov-2
Evrimsel
Popülasyon
Uçuş
Duygu
İnsanın Evrimi
Türlerin Kökeni
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir gün, belki 40 sene sonra, beni tanıyan son kişi ölecek. İşte o zaman ben gerçek anlamıyla öleceğim. Tanıdığınız herkes bir kümedir ve o kümede sizi tanıyan son kişi öldüğünde, o küme sona erer, hatıralardan silinirsiniz.”
Irvin Yalom
Geri Bildirim Gönder