Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

TARDIS (Tardigrades in Space) projesi, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından sağlanan Biopan-6 araştırma platformundaki projelerden biri olmakla beraber Rus FOTON-M3 misyonunun bir parçasıdır. Proje kapsamında, özel olarak seçilen tardigradlar uzaya gönderilmişlerdir. Tardigrades In Space veya “TARDIS” adındaki bu proje tardigradların sahip oldukları kriptobiyotik* formları sayesinde uzay boşluğunda hayatta kalıp kalamayacaklarını gözlemlemeyi amaçlayan ilk araştırma projesidir. (*Kriptobiyoz: Bir canlının yaşamasının en zor olduğu ortamlarda donup kalarak tüm yaşamsal faaliyetlerini durdurması.)

Tardigrada şubesi içerisinden TARDIS projesine özel olarak belli türler seçilmiştir. Bu türler şunlardır: Richtersius koronifer, Milnesium tardigradum, Echiniscus testudo, Ramazzottius oberhaeuseri. Bu türlerin ortak bir özelliği bulunmaktadır, o da desikasyona oldukça toleranslı olmalarıdır. Çalışmaya dahil edilen tüm tardigrada numuneleri kuru, yani anhidrobiyotik durumdadır. Bu formda tutulmalarının sebebi, direnç göstermesine yardımcı olan metabolik fonksiyonları harekete geçirmek ve tüm türleri kriptobiyotik formda tutarak çalışma sonuçlarını etkileyebilecek parametreleri en aza indirmektir.

Proje kapsamında bu türler iki farklı teste tabi tutulmaktadır. Birinci testte tardigradlar oldukça sert koşullar olan uzay boşluğuna (vakum) ve direkt güneş ışınlarına (UV) maruz bırakılmaktadır. TARDIS deneyinin ikinci testinde ise tardigradlar sadece uzay boşluğuna maruz bırakılacaktır. Geçmişte, biyologlar tarafından tardigradların gerçek uzayda yapılacak yolculuktan sonra hayatta kalma şansı olan birkaç hayvandan biri olabileceği düşüncesi öne sürülmüştür. Sonunda bu düşüncenin doğru olup olmadığı TARDIS projesi ile netlik kazanacaktı.

Projenin amaçlarını daha biyolojik düzeyde şöyle açıklayabiliriz: Birincisi, canlı hücrelerin uzay koşullarının potansiyel çok stresli etkisine nasıl tepki vereceğini ortaya çıkarmaktı. İkincisi, zarar verici olan uzay parametrelerine dayanabilen organizmaların günümüzde öngörülen alanlarda yapılması planlanan daha kalıcı insan kurumları için gerekli olacak uzay ekosistemlerinin nasıl üretileceğine dair önemli bilgi kaynakları sağlamaktı. 

Uzaya gönderildikten sonra tekrar Dünya'ya dönen tardigrad örnekleri üzerinde onların hayatta kalma becerisini, üreme potansiyelini ve DNA hasarını ölçen analizler yapılmıştır.
Uzaya gönderildikten sonra tekrar Dünya'ya dönen tardigrad örnekleri üzerinde onların hayatta kalma becerisini, üreme potansiyelini ve DNA hasarını ölçen analizler yapılmıştır.
Eye Of Science/Spl/Solent

Tardigradların Dünya’ya Dönüşü ve Sonuçları

Tekrar Dünya'ya dönen tardigrad örnekleri üzerinde onların hayatta kalma becerisini, üreme potansiyelini ve DNA hasarını ölçümlemek amacıyla analizler yapılmıştır.

Aslında tardigradların çoğu ikinci test olan uzay boşluğundan sağ çıktı. Hatta tardigradlardan birkaçı hem vakumlu uzay boşluğuna hem de güneş ışınlarına maruz bırakıldıktan sonra hayatta kalan ilk hayvanlar oldu ki bu, bir hayvan türü için oldukça zor bir test olarak görülmekteydi.

Uzay boşluğu ve kozmik radyasyon, onların hayatta kalmasını ve üremesini etkilemedi. Ancak bu Milnesium tardigradum ve Richtersius coronifer adlı tardigrad türleri için geçerli bir söylemdi.

Bazı örnekler uzay vakumuna ve kozmik radyasyona ek olarak güneş ışığına (UV-radyasyon) maruz bırakıldı. Güneş ışınlarına maruz bırakılan testte UV-A ve UV-B'nin (280-400 nm) birleşik etkisi arasında ayrım yapmak için iki farklı optik filtre kullanıldı. Açıktır ki, UV-radyasyonu tardigradlar için de zor bir testti. Zorlu bir işlem olduğunu teste maruz kalan hayvanların birkaçının hayatta kalmış olmasından rahatlıkla anlayabiliriz. 

Ama türlerden biri olan Milnesium tardigradum diğer türlere nazaran UV-A’ya ve UV-B'ye daha iyi bir direnç sergiledi. Maruz kalanların yaklaşık %12'sinin yumurta üretimi Dünya'da kalan kontrol gruplarında yer alan tardigradlardan daha düşük olmasına rağmen iyileşmeyi başardı. Ayrıca, tam UV yelpazesine maruz kalan birkaç örnek (Richtersius coronifer) kriptobiyotik formundan uyandı ve vücutlarını yeniden şekillendirmeye çalıştı, ancak başarısız oldu ve birkaç gün sonra öldü.

Elde edilen sonuçlar ve yapılan analizler ile tardigradlar, en dayanıklı hayvan unvanına erişmekle beraber bilim dünyası adına yeni veriler ve bilgiler edinilmesine katkıda bulundu.

Kaynaklar ve İleri Okuma
  • K. Ingemar Jönsson. Space Tardigrades Stood The Test!. (2008, Ekim 29). Alındığı Tarih: 09 Ocak 2009. Alındığı Yer: blogger

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder