Gece Modu

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Forbes isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

NASA destekli bir araştırmaya göre Ay, milyarlarca yıl önce Dünya’ya farklı bir yüzünü gösteriyordu; ancak zaman içerisinde volkanik faaliyetler sonucu ekseninden kaydı.

NASA’ya ait diğer birkaç Ay görevi de aynı öyküyü anlatıyor: Ay’da bulunan buz yapılarını haritalandıran bilim insanları Ay’ın dönüş ekseninin yaklaşık beş derece kaydığını söyleyebiliyorlar. Gezegen Bilimi Enstitüsü’nden araştırmanın başyazarı Matthew Siegler bunu şöyle ifade ediyor: 

Ay, Dünya’ya her zaman aynı yüzünü göstermedi. Ay’ın ekseni hareket ettikçe ‘Ay’daki İnsan’ da yüzünü bize döndürdü. [Ay’daki İnsan: Dolunay olduğunda Ay diski üzerinde insan yüzünü andıran oluşum.] Deyim yerindeyse Ay, burnunu Dünya’ya çevirdi.

Eksen kaymasını keşfetmiş olan disiplinlerarası araştırma, NASA’nın Güneş Sistemini Keşif Araştırmaları Sanal Enstitüsü kapsamı dahilinde pek çok kurum çapında yürütüldü. Sözü edilen araştırma, Ay Maden Arayıcısı (Lunar Prospector), Ay Yörünge Kaşifi (Lunar Reconnaissance Orbiter-LRO), LCROSS (Lunar Crater and Observation Sensing Satellite) ve GRAIL (Gravity Recovery and Interior Laboratory) de dahil olmak üzere birkaç NASA görevinden veri toplanarak yapıldı. Çalışma Nature dergisinde yayınlandı.

Buz halindeki su, Ay üzerinde görülen sabit gölgenin (karaltının) olduğu yerlerde bulunmakta, fakat gün ışığı Ay yüzeyine çarptığında buz buharlaşmaktadır. Araştırmacılara göre buz kalıplarındaki değişimler, bir zamanlar karaltılı olan alanların üç milyar yıl önce gün yüzüne çıktığına işaret ediyordu.

İşaretlerden ilki, [alt görselde de görüldüğü gibi] Ay’ın her bir kutbunda gözlenen buz dağılımının birbiriyle alakalı gözükmesiydi. Her iki kutupta da buz, kutuptan eşit mesafede fakat tam da aksi yönlerde ayrılmıştı. Ay ekseninden saptığında hala varlığını koruyan buz ise eksenin nasıl kaymış olduğunu gösteren bir iz bırakıyordu.

O halde Ay’ın dönüşü niçin değişti? Gezegenler, sadece kütlelerinde büyük çaplı bir değişim olduğunda, eksenleri üzerinde kayarlar. Ay’da ise kütledeki bu değişim, Ay’ın sol tarafındaki Procellarum bölgesinde meydana geldi. Araştırmacılar, bu bölgenin özelliklerinin olması gereken kütle değişimi ve sapmanın yönü ile uyum gösterdiğini keşfettiler. 

Bölgedeki radyoaktif madde konsantrasyonları da Ay mantosunun bir bölümünü ısıtmış olmak için yeterli miktardadır. Bu da Ay’ın yönünü değiştirme gücüne sahip bir yoğunluk değişimine yol açmış olabilir. “Ay denizi” (mare) adıyla bilinen ve Ay’ın üzerinde görülen karaltılar, bu sıcak mantoya ait maddelerin eriyip yüzeye çıkmasıyla oluşmaktadır. Siegler bu konuyla ilgili şunları söylüyor:

Buz dağılımını açıklamak için gerekli olan kutupsal kaymanın, Ay denizinin altındaki fosilleşmiş bir manto yükseltisinin varlığıyla mükemmel bir şekilde uyum sağladığını bulduk. Diğer bir deyişle, “Ay’daki İnsan” yüzünü oluşturan koyu renkli lavları meydana getiren şey aynı zamanda Ay ekseninin hareket etmesine neden olmuştu, bu değişimin izleri de kutup buzlarında mevcut.

Belirli kraterlerde yakın dönemde ya da çok eskiden oluşmuş su buzlarını tanımlama işi, Ay üzerindeki suyun geçmişine dair bir harita çıkarmak bakımından bilim insanlarına yardımcı olacaktır. Ayrıca Ay’ın, muhtemelen, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce Dünya’nın başka bir gezegenle bir çarpışması sonucu meydana geldiği düşünülürse bu çalışmalar, Dünya’daki suyun nereden gelmiş olabileceğine dair bir ipucu verebilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Türev İçerik Kaynağı: Forbes
  • M. Anand. Dramatic Change In The Moon’s Tilt May Help Us Trace The Origin Of Water On Earth. (2016, Mart 23). Alındığı Tarih: 11 Eylül 2019. Alındığı Yer: The Conversation

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/12/2019 01:20:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4317

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir gün atomun enerjisini serbest bırakacağız, gezegenler arası yolculuklar gerçekleştireceğiz, ömrü uzatıp, kanseri ve tüberkülozu tedavi edeceğiz; ama en düşük seviyeli kişiler tarafından yönetilmiş olmanın sırrını asla çözemeyeceğiz.”
Anonim
Geri Bildirim Gönder