Spontane İnsan Yanması: Oturduğunuz Yerde Durup Dururken Alev Alarak Ölmeniz Olası mı?

Spontane İnsan Yanması: Oturduğunuz Yerde Durup Dururken Alev Alarak Ölmeniz Olası mı? How Stuff Works
11 dakika
3,866 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bunaltıcı bir gün... Koltukta oturmuş, günün stresini atmaya çalışıyorsunuz. Birdenbire terlemeye başlıyorsunuz, mideniz bulanıyor, kendinizi berbat hissediyorsunuz. Normal olmayan bir şeyler var. Birkaç düğmenizi aralayıp nefes almaya çalışıyorsunuz ama nafile... Burnunuza tuhaf bir yanık kokusu gelmeye başlıyor. Olduğunuz yerde şöyle bir doğruluyorsunuz ama mutfakta yanan bir şey yok. Korkuyla etrafınıza bakınıyorsunuz ve korkunç gerçeği fark ediyorsunuz: Vücudunuzdan dumanlar çıkıyor! Sıcaklık hızla artıyor, artık dayanılmaz boyuta ulaşıyor ve siz ne olduğunu daha anlayamamışken, birden alev alıyorsunuz!

Acıyla bağırıyorsunuz ama vücut sıcaklığınız o kadar yüksek ki, hareket bile edemiyorsunuz. Bilinciniz kapanmadan önce gördüğünüz son şey, çatlayarak yarılmış derinizin altında yandığını gördüğünüz kaslarınız ve kemikleriniz...

Ne yazık ki sizin için artık çok geç. Komşularınız şüphelenip polise haber veriyorlar ve nihayet cesediniz bulunuyor. Vücudunuz tamamen küle dönmüş. Ama sadece bacaklarınızdan biri, dizinizin altında yanmadan kalmış. O bacağınızda çoraplarınız ve terliğiniz de yanmamış. Ama oturduğunuz kül olmuş. Polis, tüm incelemelere rağmen, ateşin nerede ve neden başladığını çözemiyor. İşin absürt tarafı, odada siz ve koltuğunuzdan başka hasar alan tek şey, birkaç metre ötedeki televizyon. O da sıcak nedeniyle erimiş. Tavanda ve civarınızda da is ve duman var ama bunlar haricinde ne ocakta ateş var, ne perdeler yanmış, ne de başka bir şey. Yangını başlatan kaynak da keşfedilemiyor. Siz, "spontane insan yanması" denen gizemli bir olayın son kurbanısınız.

Reklamı Kapat

Spontane İnsan Yanması ve Şüphecilik

Bu vakanın bir benzeri, 2 Temmuz 1951'de Mary Reeser isimli 67 yaşındaki Amerikalı bir kadının başına geldi.[1] Bir bacağının bir kısmı, omurgası ve kafatası hariç, bütün vücudu yanarak kül olmuş şekilde bulundu.[2] Tuhaf bir şekilde kafatası küçülmüştü - ki normalde güçlü yangınlarda yananların kafatasları şişer ve nihayet çatlayıp parçalara ayrılır.

Mary Reeser'dan arta kalanlar.
Mary Reeser'dan arta kalanlar.
The Independent

Mart 1970'te İrlanda'da 89 yaşındaki bir kadın da benzer şekilde alev alarak kül oldu; sadece iki bacağının diz altı geriye kaldı.[3] 1980'de İskoçya'da 73 yaşındaki bir adamın bütün vücudu yandı; geriye sadece kafatası ve sol bacağı kaldı ve pantolonunun bir bacağı da yanmadan kaldı.[4] 2010'da yine İrlanda'da benzer bir vaka yaşandı ve adli tıp hekimi, vakanın spontane insan yanmasından başka bir açıklaması olamayacağını ama bu tür yanmanın da bir izahı olmadığını yazdı.[5]

1700-1800'lü yıllardan bugüne kadar spontane olarak küle dönen 200 kadar kişi olduğu iddia edilmektedir.[6], [7], [8], [9] Bu vakaların ufak bir kısmı, akademik dergilerde de kendine yer bulabilmiştir.[10], [11], [12], [13] Öte yandan yapılan akademik çalışmalar, bu iddiaların geçerliliğini doğrulayamamaktadır.[14], [15]

1823 yılında yayınlanan A Treatise on Medical Jurisprudence başlıklı bir kitapta, spontane insan yanması yaşayan kişilerin ortak karakteristikleri arasında şunlar sayılmaktadır:[16], [17]

  1. Kurbanlar kronik alkoliktir.
  2. Genellikle yaşlı kadınlardır.
  3. Vücutları spontane olarak alev almamıştır ama yanmış bir nesne onlara temas etmiştir.
  4. Eller ve ayaklar genelde düşerek ayrılır.
  5. Yangın, kişinin vücudu haricinde odaya çok az zarar verir.
  6. Vücudun yanmasından geriye yağlı küller kalır ve bunlar berbat kokar.
Mary Reeser'ın yanması nedeniyle hasar gören duvarlar.
Mary Reeser'ın yanması nedeniyle hasar gören duvarlar.
Tampa Bay Times

Ortada hiçbir neden yokken, birdenbire alev alıp ölebileceğimiz fikri gerçekten oldukça ürkütücüdür. Ama eğer ki böyle bir olasılık varsa, bunun neden ve nasıl yaşandığını aydınlatmamız gerekmektedir. Ne yazık ki 1 vaka hariç bugüne kadarki tüm vakalar, yanma işleminden sonra bulunmuştur. 2017'de yaşanan o tek vakadaysa 70 yaşındaki bir adam, sokakta birdenbire alev aldı ve vücudunun %65'i yanmıştır.[18] Yani kontrollü bir ortamda yaşanan hiçbir vakaya rastlanmamıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dolayısıyla spontane alev alma haricindeki daha olası nedenler, mesela tespit edilemeyen bir ateş kaynağı, kundakçılık ve intihar gibi unsurlar, bu vakalarda kesin bir şekilde elenememektedir.[19] Bu yüzden de spontane insan yanması, şimdilik bir sahtebilim olarak görülmektedir ve vakalara şüpheci yaklaşmak gerekmektedir. Bu alanda bir tez yazmış olan Joe Nickell, Skeptical Inquirer dergisine yazdığı bir yazıda şöyle anlatmaktadır:[20]

(...) Tarihsel çalışmamızda da benzer durumlarla karşılaşmıştık. Örneğin 1744'te bir kadın kısmen “yakılmış” olarak bulundu. Bildirildiğine göre sarhoştu ve yatak odasından pamuklu bir elbise giyerek pipo içmek için ayrılmıştı. Muhtemelen elbisesi tutuştu ve yağ lekesi bildirilmesinden yola çıkarak söyleyebiliriz ki, kendi vücut yağı yanmaya yardımcı oldu. Bu olay, Bay Nolan'ınkinden [2017'deki İrlanda'daki vakadan] farklı olarak kesintisiz devam etti ve cesedin daha fazla tahrip olmasına neden oldu.

Giysiler, ateşe karşı oldukça hassas olabilir. Yün, en az yanıcı doğal elyaf iken, pamuk yüksek düzeyde yanıcıdır, kolayca alev alır ve çabuk yanar. İpek ve keten de suni ipek ve asetat gibi selüloz bazlı suni lifler kadar yanıcıdır. Gevşek dokulu kumaşlar alev alır ve daha sıkı dokuma kumaşlardan daha kolay yanar. Nolan'ın kıyafeti hakkında bilgi verilmese de, adli tabip tarafından önerilen ve eldeki tüm kanıtlara dayanarak ileri sürülen senaryo, en muhtemel olanı gibi görünüyor.

Temel gerçekler bir kez öğrenildiğinde veya makul bir şekilde varsayıldığında, insanın kendiliğinden yanması kavramı bir kez daha söndürülür. Sonsuza kadar olması gerektiği gibi...

Reklamı Kapat

Ama yine de eğlencesine, böyle bir şeyin nasıl olabileceğine bir bakalım.

Spontane İnsan Yanması Vakaları
Spontane İnsan Yanması Vakaları
McRone Institute

Spontane İnsan Yanması Nasıl Gerçekleşebilir?

Spontane insan yanması ardında yatan temel maktık şudur: İnsan vücudunda bulunan yağ doku, fazlasıyla yanabilir yapıdadır. Ola ki bu yağ tutuşacak olursa, vücudun neredeyse tamamı yanıp kül olana kadar yangına yakıt sağlayabilir. Neredeyse diyoruz, çünkü ayakların ve bazen ellerin yanmamasının nedeni, bunların genelde daha az yağ barındırmasıdır. Ama vücut bir kez yanmaya başladı mı alev devam eder; çünkü daha önce de anlattığımız gibi, ateş üçgeni devam ettikçe, yani ortamda yakıt, oksijen ve enerji bulundukça, yangın da devam etmek zorundadır. 

Vücudumuzdaki Yağlar, Gerçekten Ateşi Sürdürebilir mi?

Ama spontane insan yanmasının gerçek olabilmesi için 2 büyük soru işareti bulunmaktadır: İlki, vücudumuzdaki yağlar gerçekten kendi kendini sürdürecek bir yangına neden olabilir mi? Buna uzun bir süre şüpheyle yaklaşıldı, çünkü vücudumuzun %70'i sudur ve suyun alev alması mümkün değildir.[21], [22]

Buna rağmen, vücudumuzun yanıp yanamayacağı, yağlarımızın yangını sürdürüp sürdüremeyeceği sorusunun cevabı, ilginç bir şekilde "evet" gibi gözükmektedir. En azından domuzlarda... Birden fazla çalışmada araştırmacılar (aşağıdaki videoda bir tanesini izleyebilirsiniz), cansız bir domuzu battaniyeye sardılar ve bir sigara veya kibritle battaniyeyi ateşe verdiler. Yanan battaniye, bir süre sonra domuzun vücudunu yakmaya başladı. Yazının başında dramatize ederek anlattığımız gibi, yüksek sıcaklık nedeniyle domuzun derisi bir yerden sonra yarıldı, deri altındaki yağları ortaya çıktı ve bu yağlar tutuşarak, yangını devam ettirdi. Bu ateş, çevresine çok az zarar verdi, çünkü çok harlı bir alev oluşturamıyordu.

Reklamı Kapat

Bu yavaş yangına rağmen, ateşin yaydığı sıcaklık gerçekten de yüksektir ve kapalı bir odadaki bir televizyonu rahatlıkla eritebilir.[23] Ayrıca yapılan çalışmalarda da görüldüğü üzere, gerçekten de domuzun bacakları neredeyse hiç yanmıyordu.

Fitil Etkisi: Mum Nasıl Yanar? İnsan da Mum Gibi Yanabilir mi?

Ama görebileceğiniz gibi burada dış bir kaynak yangını başlatıyor, sonrasında vücuttaki yağlar yanme tepkimesinin devam etmesine neden olmaktadır. İşte buna, "Fitil Etkisi" (İng: "wick effect") denmektedir. Bu etkiye göre insan vücudu, adeta bir mum gibi yanabilmektedir.

Yeri gelmişken daha iyi anlayabilmeniz için mumun nasıl yandığını gözden geçirebiliriz:, bir mumda yanan şey sanki fitilin kendisiymiş gibi gözükse de aslında değildir. O fitil, emici malzemelerden yapılmaktadır. Böylece petrolden üretilen ve ağır hidrokarbon zincirlerden oluşan parafini, yani mumun kendisini emmektedir. Fitili yaktığınızda, o fitil içindeki az miktarda parafin alev alır ve ateşi başlatır. Fitildeki parafin, önce katı mumu eritir. Bu nedenle mum yanarken üzerinde ince bir sıvı tabaka oluşur. Ama mumu devam ettiren, bunların ikisi de değildir: Halihazırda üstte yanmakta olan parafinin sıcaklığıyla sıvı parafin de buharlaşır (ayrıca katı parafin de süblimleşir) ve uçarken ateşe temas edip o yanma tepkimesini sürdürür.

Mumu söndürdüğünüzdeyse sıvı parafin geri donmadan önce fitile doğru difüzyonla hareket eder ve bir sonraki yanma işlemine hazır hale gelir. Hatta mumu söndürdüğünüzde gördüğünüz o beyazımsı gri buhar, halen sıcaklık nedeniyle buharlaşan ama tutuşacak kadar da sıcak olmayan parafindir. Eğer onu ateşe verecek olursanız, alevin gaz boyunca hareket edip mumu yeniden yaktığını görebilirsiniz.

Bu da mumlarla ilgili ufak bir bilgi olsun. Ama sonuç olarak spontane insan yanmasını Fitil Etkisi'yle açıklayacaksak, vücut dışındaki bir şeyin fitili ateşlemesi gerektiğini anlamamız gerekmektedir.

İnsan, Dış Bir Ateş Kaynağı Olmadan Alev Alabilir mi?

Bu da bizi, ikinci sorumuza götürmektedir: Dış bir kaynak olmaksızın vücut kendiliğinden alev alabilir miydi? İşte şaibeli olan konu budur; ama gerçekten de potansiyel birkaç yol olabilir.

Agora Bilim Pazarı
Benim Adım: Galileo - Paylaşmanın Önemi

Bir insanın diğer insanların yanında kıymeti, bildiklerini paylaştığı zaman çoğalır.
Bu sayede keşfettiğimiz ya da öğrendiğimiz bazı bilgiler diğer insanlara da yol gösterici olur.
Sadece bilgiyi değil, elimizdekileri de diğer insanlarla ya da hayvanlarla paylaşmak hepimizin
eşit şartlara ulaşmasında ve birbirimizi sevmede etkilidir.
Dünyanın daha güzel bir yer olması kardeşçe yaşamakla mümkün olur.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Bu eserler, okuma-yazma bilen 5-8 yaş grubuna uygundur.
  3. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  4. Bu kampanya, Panama Yayıncılık tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺29.00
Benim Adım: Galileo - Paylaşmanın Önemi

Mast Hücresi Aktivasyon Sendromu Nedeniyle Spontane Yanma Hipotezi

Bunlardan biri, "mast hücresi aktivasyon sendromu" olarak bilinen immünolojik bir hastalıktır. Savunma sisteminizdeki bağ doku içinde bulunan mast hücrelerinin, normalde alerji, anafilaksi, yara iyileşmesi, damar oluşumu gibi birçok konuda önemli görevleri vardır.[24], [25], [26], [27], [28] Bu hücreler, bu görevlerini yerine getirebilmek için 200'den fazla moleküller salgılayabilirler; ancak bazı insanlarda bu hücrelerin uyarılma eşiği bozulur, abartılı miktarda molekül salgılamaya başlarlar ve Mast Hücresi Aktivasyon Sendromu oluşur.[29], [30], [31]

Mast hücrelerinin salgıladığı moleküllerden biri, norepinefrindir. Norepinefrin; kalbinizi hızlandıran, stres tepkisinde görev alan meşhur bir kimyasaldır. Norepinefrin, aynı zamanda UCP-1 isimli bir proteinin üretimini tetikler. UCP-1, vücudunuzdaki yağ dokunun yakılarak ısıya dönüşmesini hızlandıran bir moleküldür.[32], [33], [34], [35] Tesadüfe bakın ki yağ doku, aynı zamanda mast hücrelerinin bolca bulunduğu bir diğer dokudur.[36], [37], [38], [39]

Dolayısıyla mast hücresi aktivasyon sendromunu içeren senaryo şu şekilde işler: Doğru şartlar sağlanırsa, çok nadir bile olsa bazen mast hücreleri kontrolü yitirebilir, aşırı norepinefrin salgılayabilirler, bu UCP-1 üretimini artırır, bu da aşırı hızlı yağ yakımına sebep olarak, hesaplara göre vücudu 90 santigrat derece civarına çıkarabilir - ki bu da tutuşma için yeterli olacaktır.[40]

Aseton Nedeniyle Spotane Yanma Hipotezi

Benzer bir diğer moleküler mekanizma, asetondan gelmektedir:[41] Normalde insan dokularında alkol bulunmaz; ancak belli şartlar altında, insan dokularındaki triasilgliserol lipitlerinin miktarı artabilir. Bu molekül, yağ asidi zincirleri ve gliserolden oluşur. Yağ asitleri, beta-oksidasyon yoluyla enerji üretiminde alternatif bir kaynak olarak kullanılmaktadır ve bu sırada açığa asetil-koA isimli bir metabolik molekül çıkmaktadır. Bu molekül, canlıların enerji üretiminde kullandıkları Krebs Döngüsü'nü sürdürmektedir ve böylece fazladan enerji üretimi mümkün olmaktadır.

Ancak eğer hücreleriniz yeterli besine erişemezse ve aç kalırsa (ki bunun nedeni bir kronik hastalık olabileceği gibi, egzersiz yapmak bile olabilir), karaciğerdeki asetil-koA molekülleri asetoasetata dönüştürülür ve bu da dekarboksilasyon yoluyla asetona dönüşebilir. Oje çıkarmak gibi işlerden tanıyor olabileceğiniz aseton, fazlasıyla yanıcı bir maddedir. Aseton üreten yolaklara ketosis veya ketoz denir ve bunu tetikleyebilecek birden fazla yöntem vardır. Ancak bunlardan en meşhurları arasında alkolizm, yağsız diyetler, diyabet ve hatta diş çıkarma gibi süreçler bile vardır.

Bu süreç de domuz deneyleriyle doğrulanmıştır: Domuz dokuları aseton ile sıvanıp ateşe verildiğinde, sadece yarım saat içinde bütün domuz küle dönmüştür.[42] Geriye sadece bacaklar kalmıştır ve bunun nedeninin bacaklarda yeterli yağ olmaması olduğu düşünülmektedir.

Acele Kararlar Vermeyin!

Bunlar çok heyecan verici ve ilginç araştırmalardır; ancak ne yazık ki bu hipotezleri destekleyecek kadar veri henüz bulunmamaktadır. Örneğin 90 derece tutuşmayı başlatabilir; ancak vücudun bu vakalardaki gibi tamamen kül olması için sıcaklığın yüzlerce dereceye çıkması gerekmektedir.[43] Benzer şekilde, yukarıda da izah ettiğimiz gibi, vakaların çoğu kronik alkolik, sigara tüketen, kilolu ve/veya yaşlı kişilerden oluşmaktadır. Hatta spontane insan yanması fikri, 18. yüzyılda alkol içenleri ve kiloluları ayıplamak için de kullanılmıştır.[44] Yine de sağlıksız kişiler doğal nedenlerle (mesela kalp krizi veya alkol zehirlenmesi nedeniyle) ölmüş ve bu sırada çıkan bir yangın nedeniyle küle dönmüş olabilirler. Tabii bu, alevlerin neden vücutlarının bir kısmını kül etmediğini veya bulundukları odaya neden zarar vermediğini izah edememektedir.

Reklamı Kapat

Özetle, ortada bir gizem olduğu açıktır; ancak diğer olasılıkları tamamen elemeden veya spontane alev almanın nasıl olabileceğini deneysel olarak göstermeden, bilimsel bir sonuca varmamız mümkün değildir. Tabii ki bu, mistisizm ekmeği yemek isteyenleri durdurmamaktadır. Spontane insan yanmasının nedenleriyle ilgili olarak bugüne kadar cinler, periler, şeytanlar, uzaylılar, gizemli parçacıklar, lazerler ve aklınıza gelebilecek diğer birçok çılgın sebep gerekçe olarak ileri sürülmüştür.[45]

Ne yazık ki bu tür mistik iddiaları gerçekmiş gibi pazarlayanlar, her zaman yaptıkları gibi anlatılarında bazı kritik gerçekler özenle cımbızlamakta ve görmezden gelmektedir. Örneğin 1951'deki meşhur vakada "spontane olarak" yanan Mary Reeser, hem uyku hapları alıyordu hem de ağır bir sigara içiciydi. Gerçekten de yapılan FBI araştırması, spontane yanma ihtimalini resmen elemiştir.[46] Muhtemelen Reeser, uyku hapı aldıktan sonra sigara yakmıştı ve uykuya daldığında sigara ağzından düşerek kıyafetlerini tutuşturdu ve yanarak can vermesine neden oldu - ki gelini Ernestine Reeser da yangını başlatanın sigara olduğunu söylemektedir.[2] Yani bu durum, kişinin kendi kendiliğinden yanmasıyla veya uzaylı müdahalesi gibi mistik nedenlerle ilgili değildir; daha ziyade Fitil Etkisi'dir. Ne var ki bu detayları görmezden gelirseniz, mistik bir masal uydurmanız ve insanları kandırmanız da zor olmamaktadır. 

Sonuç

Spontane insan yanmasının gerçek bir olgu olup olmadığı konusunda kesin bir sonuca varmak zordur; fakat o kadar az vaka var ki ve potansiyel olarak o kadar çok sayıda alternatif bilimsel açıklama olabilir ki, bir dahaki sefere bu hikayeyi duyarsanız, işlerin o kadar da gizemli olmayabileceğini ama halen bilimsel olarak araştırmaya değer bir konu olduğunu hatırlayın. Kim bilir, belki de bilimin ışığını kullanarak bu gizemli olayı çözen, bir gün siz olacaksınız. Bir sonraki videoda görüşmek üzere, hoşçakalın.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 13
  • Korkutucu! 7
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/12/2021 10:03:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11159

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Beslenme
Sağlık Bilimleri
Maske Takmak
Çocuklar
Sosyal Mesafelendirme
Beyaz
Dilbilim
Wuhan Koronavirüsü
İklim
Hızlı
Oyun
Büyük
Yeşil
Mutasyon
Fare
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Pandemik
Çocuk
Güve
Ekonomi
Psikoloji
Tüyler
Işık
Evrim Teorisi
Canlı Cansız
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et