Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sosyal Zeka Hipotezi: Sosyal Beceri, Zeki Hayvanların Evriminin Anahtarı Olabilir!

Sosyal Zeka Hipotezi: Sosyal Beceri, Zeki Hayvanların Evriminin Anahtarı Olabilir! WallpaperUp
4 dakika
1,696
Evrim Ağacı Akademi: Sosyoloji Yazı Dizisi

Bu yazı, Sosyoloji yazı dizisinin 13. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Sosyal Davranış Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Araçları kullanıyor olmak insanları, yunusları veya kargaları daha zeki yapmaz. Aksine, başkaları ile yaşamanın yarattığı stres ve zorlanma, dostunu düşmanını tanıma, kimin seni kandırdığını veya arkadaş olmak istediğini hesaplama gibi özellikler sosyal canlıların bilişsel becerilerinin gelişmesini sağlar.

Bu, 1966'dan beri var olan sosyal zeka hipotezinin özüdür. Ancak, kimin bitlerinin ayıklanması gerektiğini hatırlamak aslında diğer zihinsel yetenekleri geliştirmez mi? Örneğin, içinde bir sürü et bulunan kilitli bir kutunun nasıl açılacağını bulmak gibi... Dört etobur (iki tanesi sosyal ve iki tanesi yalnız tür) üzerinde yapılan yeni araştırma, gerçekten de sosyal becerinin zekaya etki ettiğini ortaya koyuyor. St. Andrews Üniversitesi'nde evrimsel psikolog olan ve bu araştırmaya katılmayan Richard Byrne şunları söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Önemli bir meseleyi ele alıp, basit ama orijinal bir yolla test ettiler. Sonuçlar ortada: Sosyal bir etobur olmanın bilişsel yararı, sosyal olmakla ilgisi olmayan zihinsel bir kabiliyete aktarılıyor.

Diğer bazı araştırmacılar sonuçların net olmadığını düşünüyor, fakat etçil 39 tür üzerinde karşılaştırmalı çalışma yapan ve tersi bir sonuca ulaşan, Laramie'deki Wyoming Üniversitesi'nden zoolog Sarah Benson-Amram şöyle diyor:

Zekanın nasıl bir evrim geçirdiğini anlamak için araştırmamızda önemli ve değerli bir adım atıldı; ancak tüm çalışmalar gibi bu da daha büyük bir yapbozun parçası.

Bilim insanları, insan beyninin evrimini açıklamak için sosyal zeka hipotezini geliştirdiler. Çoğu sosyal türün (şempanze türünden yaban arılarına kadar) büyük beyinleri olduğunu, bilişsel açıdan daha gelişkin olduklarını ve zekalarını test etmek için tasarlanmış deneylerde usta olduklarını keşfettiler. Fakat bazı araştırmacılar, başka bir faktör olan zorlu çevre koşullarının da bilişsel evrimi tetikleyebileceğini savunuyor. Eğer böyleyse, karşılaştıkları ekolojik zorluklar sayesinde sosyal olmayan türler de iri beyinli ve akıllı olabilir. Çalışmanın yapıldığı Florida'daki Miami Üniversitesi'nde davranış ekolojisti ve araştırmanın baş yazarı olan Natalia Borrego şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Etçillerin bu iki hipotezin test edilmesinde iyi bir yol sunduklarını düşünüyorum.

Natalia Borrego ve Miami Üniversitesi'nden meslektaşı olan Michael Gaines üzerinde çalıştıkları türlerin birbiriyle ilgisi olduğunu ancak sosyal açıdan farklı olduğunu belirtiyorlar, ayrıca hepsi de etçil. Benekli sırtlanlar (Crocuta crocuta) primatlarınınkine benzeyen hiyerarşik topluluklara sahiplerken ve aslanlar (Panthera leo) sosyal eşitliğe sahip 21 kadar üyeyle birlikte yaşarken; kaplanlar (P. dicle) ve leoparlar (P. pardus) dişilerinin genç olduğu veya çiftleşmek için tanıştıkları zamanlar dışında daha yalnız yaşamlarını sürdürüyorlar. Dört tür de aynı zorluktaki yaşam ortamlarında yaygın olarak dağılmış avlarının peşinde ve esnek av stratejilerine ihtiyaç duyuyor. Ancak leopar ve kaplanlar yalnız avlanırken, aslanlar ve sırtlanlar av süresince kendi türleriyle işbirliği yapıyor.

Borrego, bu etçillerden herhangi birinin daha önce hiç karşılaşmadığı bir sorunun çözülmesinde hangisinin daha iyi olduğunu bulmak için bir kutu geliştirdi; bu kutu yalnızca dış taraftan 180 ° açı ile çekilen bir ip ile açılabilen, dikdörtgen şeklinde polimer bir kutu. Borrego ipi bir yaylı sürgüye bağladı. Kutuya çiğ etler yerleştirdi ve kutunun kenarlarına delikler açtı; böylece ödül hem görülebiliyor hem de koklanabiliyordu.

Borrego bu kutuları Mayıs 2012 ile Mayıs 2015 yılları arasında dört türün de içinde olduğu Florida ve Güney Afrika'daki yabani hayvanların yaşadığı alanlarına, parklara ve hayvanat bahçelerine yerleştirdi. Sırtlanların dışındaki her hayvan tek başına ve 10 dakikalık üç deneme yaptı. Sırtlanların olduğu yerlerdeki kısıtlamalar nedeniyle, bire dört hayvan aynı anda test edildi. Etçillerin motive olmasını sağlamak için hiçbiri deneyden 24 saat önce beslenmedi. Kutuyu açmak için ağızlarını veya pençelerini kullanacaklardı. Borrego'ya göre pek çok hayvan yeni maddeleri tehlikeli buluyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaklaşacaklarından bile emin değildim.

Borrego bu yöntemle 48 hayvanı test etti ve deneydeki sosyal hayvanların (sırtlan ve aslanların) en başarılı hayvanlar olduğunu keşfetti. 9 sırtlandan 8’i, 21 aslandan 16'sı ipi doğru şekilde çekti ve eti ele geçirdi; oysa 11 leopardın 6’sı ve 7 kaplanın sadece 2’si bunu yaptı. Aslanlar ayrıca en fazla gezen, kazan, ısıran, pençeleyen ve iten türdü. Araştırma ekibi, gözlemlerini Animal Behaviour’da yayınladı. Borrego deneye dair şunları söylüyor:

 Bu sosyal biliş gerektiren bir görev değil. Bununla birlikte, sosyal türün daha iyi olduğunu ve genel olarak bilinci güçlendiren şeyin sosyal olma konusunda bir şeyler olduğunu gösteriyor.

Diğer araştırmacılar da bu konuda hemfikir olmalarına karşın şunu ekliyorlar; Kuzey Carolina Durham'daki Duke Üniversitesi'nde karşılaştırmalı bir psikolog olan Evan MacLean:

Bu çalışmada sosyallik ile başarı arasında güzel bir bağlantı buldular.

Ancak MacLean, bir bulmaca kutusunu açma yeteneğinin aslında ne tür bir biliş türünü sergilediğini merak ediyor:

Deneme ve yanılma ile öğrenme, içgörü, ya da sadece merak ya da yeni nesnelere ilgi göstermeyi yansıtıyor olabilir.

Bulmaca kutusunun avcı-av görevindeki hayvanların test edilmesini görmek isteyen Atlanta'daki Emory Üniversitesi'nden primatolog Frans de Waal'a göre deney etoburlarla ‘’ekolojik açıdan alakalı değil’’ idi. Ama yine de Waal düşüncelerini şöyle ifade ediyor:

Bu iyi bir adım ve etobur hayvanların zekasına yeni bir yaklaşım oldu; çok uzun süredir ihmal ettiğimiz bir gruptu.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Sosyoloji Yazı Dizisi

Bu yazı, Sosyoloji yazı dizisinin 13. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Sosyal Davranış Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/03/2024 03:01:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5261

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Sars
Atom
İngiltere
Egzersiz
Kilometre
Aşılar
Sinek
Böcek
Renk
Yaşamın Başlangıcı
Sinir Sistemi
Bellek
Hayvanlar Alemi
Vaka
Isı
İnsan Türü
İklim Değişimi
Örümcek
Maske
Antikor
Elektromanyetik
Dil
Komplo
Öğrenme Teorileri
Nötron Yıldızı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Hastalıklar Ne Zaman Bitecek?
Hastalıklar Ne Zaman Bitecek?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
*Dıştan* Yanmalı Sterling Motoru Nasıl Çalışıyor?
*Dıştan* Yanmalı Sterling Motoru Nasıl Çalışıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
V. Morell, et al. Sosyal Zeka Hipotezi: Sosyal Beceri, Zeki Hayvanların Evriminin Anahtarı Olabilir!. (19 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 5 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5261
Morell, V., Sever, M. Ç., Öztürk, O. (2017, November 19). Sosyal Zeka Hipotezi: Sosyal Beceri, Zeki Hayvanların Evriminin Anahtarı Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved March 05, 2024. from https://evrimagaci.org/s/5261
V. Morell, et al. “Sosyal Zeka Hipotezi: Sosyal Beceri, Zeki Hayvanların Evriminin Anahtarı Olabilir!.” Edited by Osman Öztürk. Translated by Meltem Çetin Sever, Evrim Ağacı, 19 Nov. 2017, https://evrimagaci.org/s/5261.
Morell, Virginia. Sever, Meltem Çetin. Öztürk, Osman. “Sosyal Zeka Hipotezi: Sosyal Beceri, Zeki Hayvanların Evriminin Anahtarı Olabilir!.” Edited by Osman Öztürk. Translated by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, November 19, 2017. https://evrimagaci.org/s/5261.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close