Sorularla Kuş Gözlemciliği: Kuş Gözlemi Nasıl Yapılır? Nelere Dikkat Edilmeli? Kimler Kuş Gözlemcisi Olabilir?

Sorularla Kuş Gözlemciliği: Kuş Gözlemi Nasıl Yapılır? Nelere Dikkat Edilmeli? Kimler Kuş Gözlemcisi Olabilir?
Mavi baştankara (Cyanistes caeruleus)
Furkan Eren
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
1,619 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Kuşların doğal ortamda yaptığı tüm yaşamsal aktiviteleri izleme uğraşına kuş gözlemi ve bunu gerçekleştiren kişiye de kuş gözlemcisi denmektedir. Bu yaşamsal aktiviteleri avlanma, beslenme ve üreme faaliyetleri olarak sıralayabiliriz.

Dürbün İle Kuş Gözlemi
Dürbün İle Kuş Gözlemi
Furkan Eren

Kimler Kuş Gözlemcisi Olabilir?

Kuş gözlemcisi olmak için her hangi bir ön koşul bulunmamaktadır. Hangi yaşta olursanız olun, hangi iş unvanına sahip olursanız olun, ekonomik düzeyiniz fark etmeksizin, kuş gözlemcisi olabilirsiniz. Yani 7'den 70'e herkes kuş gözlemi yapabilir.

Kuş Gözlemi Yapmak İçin Neler Gereklidir?

Kuş gözlemi yapmak için başta kuş gözlemi yapmaya karar vermiş kişi veya kişiler gerekmektedir. Tek önkoşulu bu olduğu için gerisini halletmek çok daha kolay. Başlangıç olarak not defteri ve kalem edinmekle bu işe başlayabilirsiniz. Gün içerisinde serçe, ispinoz, karga, güvercin ve leylek gibi en çok görülen türler ile gözleme başlamak çok faydalı olacaktır.

Reklamı Kapat

Başlangıç kısmını hallettikten sonra, bir dürbün almak oldukça faydalı olur. Dürbünün özelliklerinin başlangıç aşamasında hayati bir önemi olmasa da azami ölçüde gözleme yatkın olması oldukça önemli. Dürbün ile kuş gözleminin büyük bir kısmı halledilse de destekleyici ekipmanlar ile daha fazla tür inceleme imkanı yakalayabilirsiniz.

Dürbün dışında başlıca ekipman teleskoptur. Teleskop ile su kuşlarını rahatlıkla gözlemleyebilirsiniz. Genellikle sabit üç ayak üzerinde geniş alanı kontrol etme imkanından dolayı oldukça büyük bir avantaj sağlayacaktır.

Sarıasma Eurasian (Oriolus oriolus)
Sarıasma Eurasian (Oriolus oriolus)
Furkan Eren

Kuş Gözleminin Faydaları Nelerdir?

  • Kuş türlerinin tanınması ve korunması
  • Kuş alanlarının korunmaya alınması
  • Soyu tehlikeye giren kuş türlerinin belirlenmesi
  • Yerel ekonomik katkı
  • Kuş turizminin oluşması
  • İnsanlara doğa ile yaşamayı öğretmesi ve aşılaması

Kuş Türlerini Nasıl Öğrenebiliriz?

Kuş gözleminin en önemli safhalarından birisi de gördüğümüz veya görebileceğimiz kuş türlerini bilmektir. Özellikle yeni başlayan kişiler kuş türleri ile ilgili yerli ve yabancı sitelerden kuşların belli başlı özelliklerini öğrenmekle başlayabilirler. Gördüğünüz kuş türünün çok dikkat çeken bir özelliği olabilir. Mesela kızıl bir gerdana sahipse ''kızıl gerdanlı kuş türü'' ya da masmavi bir renge sahipse ''mavi renkli kuş'' şeklinde araştırmalar yapmak kuş türünü bulmanıza nispeten faydalı olacaktır.

Bunun yanı sıra forum siteleri de internet kaynakları arasında en etkili yöntemlerden birisidir. Türün çekilen fotoğrafı üzerinden tanım yapamadığımız taktirde forumları kullanan gözlemciler tür konusunda yardımcı olabilirler. Eğer türle alakalı gözlem sırasında edindikleri tecrübeleri yorumlara eklerlerse özellikle ve özellikle hem yeni başlayanlar için hem de kertik atan gözlemci için çok faydalı olacaktır.

Bu alanda yazılmış birçok tanım kitabı mevcuttur ve sıkça tercih edilmektedir. Özellikle görsel içermesi ve tanımak için hemen hemen gerekli tüm bilgileri içerdiği için bu kitaplardan edinmek oldukça faydalı olacaktır. Bu kitaplar, gördüğümüz türlerle alakalı farklı bilgiler edinmemize ve gözlem anında gördüğümüz kuş türlerinin hangi tür olduğunu tahmin etme aşamasında birçok türü elememize ve en yakın türü bulmamızı sağlayacaktır. Zaten zaman ilerledikçe kitap veya herhangi bir kaynak olmadan gördüğünüz türlerin çok büyük bir kısmını tanımlayabileceksiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Eğer bu işe daha sağlam bir şekilde girmek isterseniz, burada detaylarını izah ettiğimiz Collins Bird Guide uygulamasını indirebilirsiniz.

Gözlem Defterine Neler Yazmalıyız?

Gözlem defterine ilk olarak lokasyon (yer) ve tarih girmeliyiz. Bu iki bilgi belirtildikten sonra, gördüğümüz tüm türleri rahatlıkla girebiliriz.

Kuş türlerini girerken en çok dikkat etmemiz gereken hususlardan bir tanesi, şüpheli kayıtları belirtmektir. Böylece en doğru sonuçları alabiliriz. Örneğin aralık ayında görülen bir sarıasma (Oriolus oriolus) oldukça şüpheli bir kayıt olacaktır. Çünkü yazları konaklayan bir türdür.

Ek olarak kuşlar ile ilgili önemli olduğunu düşündüğünüz bilgileri girebilirsiniz. Örneğin kur davranışında yaptığı hareketler ya da yuvasını inşa ederken gagasını nasıl kullandığını not edebiliriz.

Reklamı Kapat

Gözlem Defterinin Örnek Bir Sayfası
Gözlem Defterinin Örnek Bir Sayfası
Furkan Eren

Yukarıdaki kuş gözlem notlarında yıldız ile işaretlenmiş olan türler kertik türleri, (X) işareti eklenmiş ağaçkakan ise tür kaydının şüpheli olduğunu göstermektedir. Şüpheli tür demek, türün tam olarak netleşmediğini ifade etmektedir. Bu şekildeki tür işaretleri kişiden kişiye göre değişebilir. Önemli olan gözlemi tutan gözlemcinin kendine has ya da daha sonradan baktığında anlayabileceği şekilde doldurulmalıdır.

Hangi Alanlarda Kuş Gözlemi Yapılabilir?

Deniz, göl, akarsu ve dere gibi sulak alanlarda, ormanlık ve ağaçlık alanlarda, park ve bahçelerde hatta evlerin balkonlarında bile kuş gözlemi yapmak mümkündür.

Bartın Çayı, Ötücü kuşların görülebilmesi için güzel bir alan
Bartın Çayı, Ötücü kuşların görülebilmesi için güzel bir alan
Furkan Eren

Gözlem Sırasında Nasıl Davranılmalı?

Kuş gözlemi yapıldığı esnada bulunulan ortam davranışlar üzerinde oldukça etkilidir. Deniz kenarında uzakta bulunan kıyı kuşları için kimi zaman yaptığınınız hareketler çok önem arz etmese de ormanlarda, deltalarda yani kuşlarla yakın temas kurabildiğimiz alanlarda mümkün olabildiğince sessiz olmalıyız. Hem kuşları rahatsız etmemek için hem de olabildiğince fazla sayıda kuş görebilmek için oldukça önemlidir.

Hangi Zamanlarda Kuş Gözlemi Yapılmalıdır?

Kuş gözlemi yapmanın herhangi bir zamanı bulunmamaktadır. Dört mevsim ve günün her saatinde kuş gözlemi yapılabilir. Her mevsimde, yüzlerce tür görebilme imkanımız vardır. Fakat tüm kuşları yıl boyunca göremediğimizden dolayı hangi mevsimde görülebildiklerini bilmek gözlemde fayda sağlayacaktır. Kış konuklarını kış, yaz konuklarını da yaz aylarında, yerli türlerimizi ise tüm yıl boyunca görebiliriz. Bu bilgiler eşliğinde ne zaman gözlem yapacağımıza karar vermek en doğru yöntem olacaktır.

Reklamı Kapat

Furkan Eren
Furkan Eren
Bataklık çintesi (Emberiza schoeniclus)

Kertik Atmak Nedir?

Kuş gözlemciliğinde en çok kullanılan terimlerden birisi "kertik atmak"tır. Bir kuş gözlemcisi daha önce hiç görmediği bir türü gördüğünde "Kertik attım." ifadesini kullanmaktadır. Bu cümle, kuş türleri listesine yeni bir tür eklediği anlamına gelmektedir.

Kuş Gözlemcisi, Bir Sene İçerisinde Kaç Tür Görebilir?

Bir kuş gözlemcisi senede 50 tür görebileceği gibi 300 türde görebilir. Bu sayı tamamen kuş gözlemcisinin hangi seviyede olduğuna ve ne kadar çok kuş gözlemi yaptığına bağlıdır. Örneğin onlarca ili gezip sadece 100 tür görebilen bir kuş gözlemcisi olabileceği gibi yalnızca 1 ilde gözlem yapıp 200 kuş türü görebilen gözlemci de olabilir.

Gözlem Defterine Tür Girme
Gözlem Defterine Tür Girme
Furkan Eren

Ülkemizde Kaç Kuş Türü Bulunmaktadır?

Türkiye'de 2020 yılı kasım ayı itibariyle 486 kuş türü bulunmaktadır. Yıl içerisinde 400'ün biraz üzerinde kuş türü her yıl ülkemizde görülebilmektedir. Rastlantısal türlerle birlikte, hemen hemen her sene tür sayımız 1 ya da 2 artarak devam etmektedir. Ülkemizdeki kuş gözlemcileri yıllar içinde kuş türü sayımızın 550'ye yaklaşacağını tahmin etmektedirler.

Kuş Gözlemcilerine Tavsiyeler

Kuş gözlemcilerine verebileceğimiz en önemli tavsiye gözlem sayısını olabildiğince yüksek tutmak olacaktır. Ne kadar çok alanda ne kadar fazla kuş gözlemi yaparsak ülkemizin kuş çeşitliği hakkında bilgi edinmemize o kadar fayda sağlamış oluruz.

Bugün İngiltere ve Amerika'da milyonlarca kuş gözlemcisi bulunurken ülkemizdeki sayı yalnızca birkaç bin ile sınırlıdır. Hatta aktif kuş gözlemcisi sayısı bunun çok daha altındadır. Bu yüzden kuş gözlemini çevremizdeki kişilere aşılamamız oldukça önemli. Kuş gözleminde illa ki farklı illere gideceksiniz diye bir zorunluluk yok. Aynı alanda onlarca gözlem yaparak da katkıda bulunmanız mümkün. Yerel alanların tanınması için bu da oldukça önemlidir. Gözlemci sayısı arttıkça ülkemizde farklı gözlem potansiyeli olan alan sayısı artmaktadır. Yani kısacası evinizin balkonundan gözlem yapmayı asla küçümsemeyin.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2021 00:32:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9573

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Deri
Aşı
Astrobiyoloji
Ateş
Modern
Stres
Ecza
Karadelik
Maske Takmak
Haber
Koku
Sinir Hücresi
İnternet
Uydu
Kuyruk
Sağlık Personeli
Irk
İklim Değişimi
Beyaz
Manyetik
Covıd-19
Bilim İnsanı
Örümcek
Orman
Evrim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et