Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Emre Gizdeş
Emre Gizdeş
61K UP
Üye
11

Ödüllü Soru Nasıl oluyor da Y kromozomu Adem'i ve mitokondriyal Havva günümüzdeki tüm insanların ortak atası olabiliyor?

Onlar kendi döneminin tek erkek/kadını değil. Kendileriyle aynı dönemde yaşamış binlercesi var. Günümüze yaklaştıkça soy ağaçları genişleyip, dallanıp budaklanıyor da. Tamam,o dönemdeki herkesin üremesi ve soyunun günümüze kadar ulaşması beklenemez ama diğer o kadar bireyden başka hiçbirinin günümüze ulaşan bir soy çıkaramamasını nasıl açıklıyoruz?
2,194 görüntülenme
Cevap Ver 500 UP
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
  • Ödül
Tüm Reklamları Kapat
8 Cevap

Bunu anlamak için incelemeniz gereken tek grafik bu:

Bu görselde her bir sıra 1 insan nesline karşılık geliyor. Ne kadar aşağıya inerseniz, günümüze o kadar yaklaşıyorsunuz. Daha üst sıralardaysa daha eski nesiller var. Yani en alt satırda, bugünkü 8 küsür milyar insan temsil ediliyor.

Şimdi o en alt satırdaki kadınların atalarını, neredeyse her zaman anneden evlada aktarılan mitokondriyal DNA ile takip edin. Anneleri, annelerinin anneleri, annelerinin annelerinin anneleri... diye gidecek. Tabii ki nesiller boyunca geri gittiğimizde, "soy hattı çökmesi" dediğimiz olay nedeniyle bunların ataları giderek ortaklaşacak. Bu şekilde yeterince geriye giderseniz, şu anda yaşayan bütün kadınların ortak annesi olan tek 1 kadına ulaşacaksınız (grafikte, en üst sırada, soldan 4. kadın). Buna, mitokondriyal Havva (mtHavva) diyoruz:

Tüm Reklamları Kapat

Burada 2 kritik nokta var:

  1. Dikkat ederseniz bugün yaşayan bütün kadınların ortak atası o tepedeki kadın. Ama aynı zamanda bugün yaşamayan bazı kadınların da ortak atası (mesela tam ortada, işaretlemeyi es geçtiğim bir kadın var ve onun yavrusu olmadığı için günümüze kadar ulaşamamış; ama aynı ata, onun da atası). Yani mtHavva veya Y-Ademi sadece bugün yaşamakta olan bütün kadınların değil, aynı zamanda bugün yaşamayan bazı kadınların da atası (hepsinin değil!).
  2. O sondaki "hepsinin değil" vurgusunun sebebi, bizi ikinci önemli farkındalığa götürüyor: mtHavva, kendi döneminde yaşamış tek kadın da değil! Eğer grafiği incelerseniz, diğer kadınların da farklı süreler boyunca devam eden soy hatları var; ama kritik nokta şu: Bunların hiçbiri günümüze kadar ulaşabilmiş değil (eğer ulaşsaydı, grafiktekine "bugünkü tüm kadınların atası" diyemezdik ve o diğerlerinin de atalarını kapsayacak şekilde, daha da geriye gitmemiz ve daha eski ama ortak bir ata bulmamız gerekirdi).
mtHavva döneminde yaşamış diğer kadınların HİÇBİRİNİN soyu günümüze kadar ulaşamıyor. (En soldaki dalın 1 neslini unutmuşum, o bir sonraki pembe nesle kadar gitmesi gerekiyordu, özür.)
mtHavva döneminde yaşamış diğer kadınların HİÇBİRİNİN soyu günümüze kadar ulaşamıyor. (En soldaki dalın 1 neslini unutmuşum, o bir sonraki pembe nesle kadar gitmesi gerekiyordu, özür.)

Muhtemelen anlamakta zorlandığınız kritik noktaysa şu: Diğer kadınların soy hattı neden günümüze kadar ulaşamadı? Ama bu, nedenselliği yanlış yönde kuruyor: "O kadınlarda bir problem vardı da onlarınki günümüze kadar ulaşamadı." değil. Bugünkü (veya herhangi bir zaman dilimindeki) bütün kadınların soy hattını geriye takip ettiğinizde, mutlaka bir mtHavva'ya ulaşacaksınız ve ne olursa olsun o, bugünkü bütün kadınların atası olacak ama döneminde yaşamış diğer kadınlar günümüze kadar ulaşamamış olacak.

Bakın, şöyle hipotetik bir senaryo çizelim: Diyelim ki yukarıda verdiğim son görselde, en sağdaki turuncu soy hattı da günümüze kadar ulaşmış olsun:

Bu durumda, önceki mtHavva'mız boşa çıkmış oldu. Ama bu, bu yeni konfigürasyonda bir mtHavva bulunamayacağı anlamına gelmiyor. Tek yapmamız gereken, daha da geriye gitmek:

Tüm Reklamları Kapat

Bakın, yine bugün yaşayan bütün kadınların ortak atası olan bir mtHavva bulduk. Her zaman bulacağız. Çünkü soy hatları kesintisiz bir şekilde ilk canlıya kadar gidiyor. Ha, alttaki genişlik ne kadar fazlaysa, mtHavva'yı bulmak için genellikle zamanda da o kadar geriye gitmek gerekiyor (bu, ensest miktarına bağlı olarak değişebilir). Tıpkı daha uzak akraba olan türlerin de illaki bir ortak atası olması, ama bunu bulmak için daha eski canlılara gitmemiz gerektiği gibi. Ama canlılık kesintisiz olduğu müddetçe her zaman bir ortak ata bulunuyor.

Ve o bulduğumuz yeni mtHavva'nın da zamanında bir dolu başka kadın var. Onların da soy hatları var. Ama hiçbirinin soy hattı günümüze kadar gelemez, çünkü zaten her seferinde mtHavva'yı "soy hattı bugüne kadar ulaşabilen son kadın" olarak kurguluyoruz. Nedenselliği tersten kurmak dediğim buydu. mtHavva'yı bu şekilde bulduğumuz sürece, tanım gereği o dönemki diğer kadınların soyu günümüze kadar ulaşamaz.

Tüm bunların aynısı erkekler için de geçerli (mtDNA değil de, sadece erkekten erkeğe aktarılan Y kromozomu üzerinden takip edildiği için buna "Y Kromozomu Ademi" diyoruz). Ancak Y Kromozomu üzerinden takip ettiğimiz ortak ata, yukarıdaki görseldeki mtHavva'nın eşi olan erkek değil. Tamamen başka bir zamanda yaşamış olan, tamamen alakasız bir erkek. Dolayısıyla mtHavva ile Y-Ademi kesinlikle birbirinin eşi değildi. Ve ne ilk kadın ve erkeklerdi ne de dönemlerindeki tek kadın ve erkeklerdi.

147 görüntülenme
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
28
2
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Mustafa İğraç
Lise öğrencisiyim

Y kromozomal Adem ve mitokondriyal Havva, modern insanlardaki Y kromozomu ve mitokondriyal DNA'nın en son ortak ataları olarak bilinirler. Bir soyun günümüze kadar devam edebilmesi, o soya ait bireylerin hayatta kalıp üremeye devam etmesine bağlıdır. Zaman içinde hastalıklar, doğal afetler, savaşlar ve diğer pek çok faktör, bazı soyların sona ermesine neden olurken, diğer soylar hayatta kalmayı başarır. Bu süreçte, bazı bireylerin genetik materyali sonraki nesillerde daha baskın hale gelir. Genetik sürüklenme adı verilen bir süreçte, popülasyon içindeki gen frekansları rastgele değişir. Bu durum, bazı soyların sona ermesine neden olabilir. Şişe boynu etkisi olarak bilinen başka bir süreçte ise, popülasyonun büyük bir kısmı yok olur ve sadece küçük bir kısmı hayatta kalır. Bu durumda, hayatta kalan bireylerin genetik materyali, sonraki nesillerde baskın hale gelir.

Y kromozomal Adem ve mitokondriyal Havva, modern insanların Y kromozomları ve mitokondriyal DNA'ları için en son ortak atalar olarak belirlenirler çünkü onların genetik materyali, günümüze kadar kesintisiz bir şekilde aktarılmıştır. Diğer birçok bireyin soyları ise zaman içinde çeşitli nedenlerle sonlanmıştır. Bu, genetik çeşitliliğin ve soy ağaçlarının karmaşıklığının bir sonucudur. Yani, bu iki birey, soyları günümüze kadar devam eden tek insanlar değildi, ancak onların genetik izleri günümüze ulaşmayı başardı.

Tüm Reklamları Kapat

112 görüntülenme

Kaynaklar

  1. A. Hesser. Cooking For Mr. Latte: A Food Lover's Courtship, With Recipes. ISBN: 9780393051964.
  2. B. Sykes. The Seven Daughters Of Eve: The Science That Reveals Our Genetic Ancestry. ISBN: 9780393323146.
  3. S. Wells. The Journey Of Man: A Genetic Odyssey. ISBN: 9780812971460.
15
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Gülay Öztürk
Bu tür şeyler ile yakından ilgilenirim.

Bilimde ilk insan diye bir kavram yoktur. İlk insan kavramı dini inançlarda mevcuttur. Dini olarak cevap vereyim. Adem ve Havva yaratıldıklarında doğan bütün çocuklar ikiz doğmuştur. Birbirinin ikizi ile evlenemiyorlardı. Onun yerine doğan başka kardeşleri ile evleniyorlardı ve çocuk yapıyorlardı. Dini inançların çoğuna göre bu durum geçerli. Bizden yani homo sapiens'den başka türlerin gelmemesinin bir çok belli başlı sebepleri var. Mesela Neanderthaller'den örnek vereyim. Mızrak gibi sadece yakıncıl silahlar yapabildikleri için soyları tükendiği düşünülüyor. Her türün soyu tükenmesinin bir sebebi var anlatmak istediğim. Bizim hayatta kalma sebebimizi Profesör Stringer şöyle açıklıyor,

"Daha iyi ilişkiler kuruyorduk, sosyal gruplarımız daha büyüktü ve bilgiyi daha iyi koruyorduk. Her şeyi o bilgi üzerine inşa ettik."

[1]

Tüm Reklamları Kapat

Kaynaklar

  1. Pallab Ghosh. Neanderthallerin Soyu Neden Tükendi? Köklerini Modern Insanların Ataları Mı Kuruttu?. (13 Şubat 2022). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2024. Alındığı Yer: BBC News | Arşiv Bağlantısı
9
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Seray Aşkın
mimarlık öğrencisiyim

İnsanların 200 bin yıl önce Doğu Afrika'da "insanlığın beşiği" olarak tanımlanan tek bir noktadan dünyaya yayıldığı fikri yeni bir araştırmaya göre artık geçerli değil.

Kuzey Afrika'da bulunan beş yeni Homo Sapiens (modern insan) fosili, ilk insanların tahmin edilenden 100 bin yıl önce ortaya çıktığını gösteriyor.

Yeni bulgulara göre insanların evrimi Afrika kıtasının çeşitli noktalarından eşzamanlı olarak gerçekleşti.

Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanlarının bu son araştırması, Nature dergisinde yayınlandı.

Almanya'daki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nden (MPI) Prof. Jean-Jacques Hublin, bu keşfin insanlığın ortaya çıkışına dair ders kitaplarının baştan yazılmasına yol açacağını söylüyor:

"İnsanların Afrika'da bir 'cennet bahçesinden' hızlıca yayıldığı düşüncesinin doğru olmadığını gördük. Bizim görüşümüz insanların Afrika kıtası çapında zamana yayılan bir evrim geçirdiği yönünde. Eğer bir cennet bahçesinden bahsedeceksek bu bütün Afrika olmalı."

Kaynaklar

  1. BBC News Türkçe. İlk Insan Tahmin Edilenden 100 Bin Yıl Önce Fas'ta Bulundu - Bbc News Türkçe. (8 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2024. Alındığı Yer: BBC News Türkçe | Arşiv Bağlantısı
5
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Muhammed Bünyamin Seyidoğlu
bu sadece bir yanıt

Y kromozomu Adem ve mitokondriyal Havva'nın günümüzdeki tüm insanların ortak atası olarak kabul edilmesi, ilk bakışta kafa karıştırıcı olabilir. Bunu anlamak için, bu terimlerin ne anlama geldiğine ve ne tür varsayımlara dayandığına bakalım:

Y Kromozomu Adem:

Bilim insanları, günümüzdeki tüm erkeklerin Y kromozomlarının ortak bir atadan, "Y kromozomu Adem"den türediğini bulmuşlardır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu, tüm erkeklerin Y kromozomlarının zamanla kopyalanarak ve nadiren mutasyona uğrayarak nesilden nesile aktarıldığı anlamına gelir.

Bu ortak ata, muhtemelen ilk modern insan erkeklerden biriydi, ancak kesinlikle tek erkek değildi.

Mitokondriyal Havva:

Mitokondriyal DNA, annelerden çocuklara aktarılan DNA'dır.

Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanları, günümüzdeki tüm insanların mitokondriyal DNA'sının ortak bir atadan, "mitokondriyal Havva"dan türediğini bulmuşlardır.

Bu, tüm insanların mitokondriyal DNA'sının zamanla kopyalanarak ve nadiren mutasyona uğrayarak nesilden nesile aktarıldığı anlamına gelir.

Bu ortak ata, muhtemelen ilk modern insan kadınlardan biriydi, ancak kesinlikle tek kadın değildi.

Neden Sadece Onlar?

Y kromozomu Adem ve mitokondriyal Havva'nın günümüze kadar gelen tek atalar olduğu anlamına gelmez.

O dönemde yaşayan birçok insan soyundan gelenlere sahipti, ancak bunların hepsi günümüze kadar ulaşamadı.

Bunun birkaç sebebi olabilir:

Erken ölüm: Soylarının devam etmeden önce birçok insan genç yaşta hayatını kaybetmiş olabilir.

Kazalar: Doğal afetler veya diğer kazalar, bir soyu tamamen yok edebilir.

Savaşlar: Savaşlar, belirli bir grubun insanlarının soyunu yok edebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Çocuk sahibi olamama: Bazı insanlar üreme yeteneğine sahip olmayabilir veya çocukları hayatta kalamayabilir.

Tesadüf: Genetik varyasyonlar ve rastgele olaylar, bazı soyların diğerlerinden daha fazla hayatta kalma şansına sahip olmasına neden olabilir.

Özetle:

Tüm Reklamları Kapat

Y kromozomu Adem ve mitokondriyal Havva, günümüzdeki tüm insanların ataları arasında en eski ortak atalardır.

Bu, onların o dönemde yaşayan tek insanlar olduğu anlamına gelmez, ancak soy hatları günümüze kadar ulaşan tek kişilerdir.

Diğer insanların soylarının yok olması, erken ölüm, kazalar, savaşlar, üreme problemleri ve tesadüf gibi çeşitli faktörlerden kaynaklanmış olabilir.

Bu bulgular, insanlığın erken tarihi ve popülasyon genetiği hakkında bize değerli bilgiler sunmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Not: Bu alandaki araştırmalar hala devam etmektedir ve yeni bulgular ortaya çıkabilir.

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close