Sorulara Dön
0
Yazılarımıza Yönelik Sorular

Mantık safsataları yazı dizisinin bu yazısındaki i maddesini daha detaylı açıklar mısınız?

Mantık safsataları yazı dizisinin bu yazısındaki i maddesini daha detaylı açıklar mısınız?
1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Delil olmadan öne sürülen bir argümanı reddedebilirsiniz. Örneğin tartışma konusu "Ruh var mıdır?" olsun. Siz, ruhun hiçbir bilimsel kanıtı olmadığı olduğundan ruha inanmadığınızı ve inanmaya da gerek olmadığını savundunuz. Evet, hiçbir kanıtı olmasa da ruh olabilir değil mi? Belki de bizim hatamızdır, biz göremiyoruzdur ama aslında vardır belki, neden olmasın? Yani gözlemleyemiyoruz diye kesin olarak ruh yok diyemeyiz ama kesin olarak ruh var da diyemeyiz. Ama hiçbir kanıtı da yoksa inanmayabilirim. Bunu biraz daha abartılı örneklerle daha iyi anlayacaksınız.

Şimdiki konumuz "Diş perisi var mıdır?" olsun. Diş perisine dair hiçbir kanıt, gözlem, veri, iz bile bulamadık. Bu, onun olmadığını düşünmek için yeterince iyi bir sebep. Yani ben "Hiçbir gözlem, deney, bulgu, iz bile olmayan bir diş perisi ile aslında hiç var olmayan bir diş perisi arasında ne fark var, buna inanmak için bir sebebim de yok. O yüzden diş perisinin var olduğuna inanmıyorum." diyebilirim. Yine evet, belki de gerçekten vardır ama biz gözlemleyemiyoruzdur. Diş perisi için bile böyle olabilir. Ama var olduğuna dair hiçbir kanıt yoksa kanıt gelene kadar bu konuyu yok sayabilirim.

Hiçbir kanıt olmasa bile bu, o şeyin var olmadığını göstermez. Belki de gerçekten vardır ama biz gözlemleyemiyoruzdur. Ama bu "belki"den yola çıkarak "Bak, gördün mü kanıt olmasa bile belki de biz gözlemleyememişizdir dedin. Yani demek ki var." da diyemezsiniz. Çünkü var olduğunu da göstermez ki. Yani olay şundan ibaret: Bir şey ile ilgili kanıt yoksa bu, o şeyin var olduğunu da var olmadığını da kesin olarak göstermiyor ama kanıt yoksa ve inanmaya da ihtiyacım yoksa o şeyi yok sayabilirim. Kesin olarak yok da var da demem ama tıpkı diş perisini çoğunluğun yok sayması gibi yok sayabilirim.

Negatif kanıtlama ise birazcık farklı bir konu olabilir. Bazı özel durumlarda bu yapılabilir. Örneğin gezegenlerin kütleçekimi bizi şöyle etkiler diye bir iddia ortaya atıldığında bunun kanıtı olmadığı için yok sayabilirim de ayrıca etki etmediğini kontrollü deneyler yaparak gösterebilirim de. Bu yukarıda bahsettiğimden biraz daha farklı ve özel bir durum. Tabii ki "bizim göremediğimiz, gözlemleyemediğimiz başka kuvvetler var" dese bunu hiçbir kanıt olmadığı için reddedebilirim. Ama "Bizim gözlemleyebildiğimiz kuvvetlerden şu kuvvet, şöyle bir etki yapar." derse iki durumu da yapabilirim. İster kanıtı olmadığı için reddederim, ister bakalım gerçekten böyle mi diye bilimsel deneyler yaparım. O etkiyi bulursam kanıtlamış olurum, etki olmadığını ortaya koymuşsam bu hipotezi çürütmüş olurum.

Kaynaklar kısmında bununla ilgili birkaç içerik ve önceden cevapladığım bir soruyu koyuyorum, göz atabilirsiniz.

2
Teşekkür (3)
Paylaş
2

Kaynaklar

  • Ç. M. Bakırcı. Cehalete Başvurma Mantık Hatası (Argumentatum Ad Ignorantiam) Ve İspat Yükü (Burden Of Proof). (27 Ağustos 2011). Alındığı Tarih: 05 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • Ç. M. Bakırcı. Boş Hipotez, Din Ve Bilim: Bilim, Neden Tanrısal (İlahi) Açıklamaları Reddeder?. (26 Şubat 2018). Alındığı Tarih: 05 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • U. Derin. Bir Şeyin Kanıtlanmamış Olması, Insanlar Tarafından Görünmeyen Bilinmeyen Olması Onun Yokluğunu Ispatlar Mı?. (23 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 05 Haziran 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı S&C | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın