Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Anonim
Anonim Üye
14

Kuyruksuz maymun türü olduğumuz gibi balık türü olduğumuzu söyleyebilir miyiz?

Kuyruksuz maymunlardan evrimleştiğimiz için kuyruksuz maymun türüysek balıklardan evrimleştiğimiz için de aynı zamanda bir balık türü müyüz?
880 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap

Güzel soru! Evet, söyleyebiliriz. Hatta sadece biz değil, karalarda yaşayan bütün omurgalı hayvanlar teknik olarak fazlasıyla evrimleşmiş balıklardan ibaretler...

Ancak bunu genelde duymama nedeniniz, insanlar gibi türlerin günümüzdeki (modern) Balıklar Sınıfı altında kategorize edilemeyecek kadar farklılaşmış olmaları... Daha ziyade, balıkların da dahil olduğu Gerçek Çeneliler altındayız; ancak orijinal Gerçek Çenelilerin hepsi balıktı. Dolayısıyla halen Gerçek Çeneli olan insanlar (ve diğer tüm karasal omurgalılar) da "fazlasıyla evrimleşmiş birer balık" oluyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Böyle deyince kulağa komik veya tuhaf geliyor ama gerçekten de olan bu. Tabii:

  • Bu durum sadece insanlara özgü bir şey değil. Karasal omurgalıların hepsi aşırı evrimleşmiş balıklardan ibaretler.
  • Bu durum, insanın ataları arasında sadece balıklara özgü bir durum değil (ki siz de sorunuzda maymun/primat örneğini vermişsiniz, o da doğru). İnsanlar aynı zamanda çok evrimleşmiş bir amfibi, çok evrimleşmiş bir sürüngen, çok evrimleşmiş bir kemirgen olarak da tarif edilebilir. Keza tabii ki filler, goriller, kangurular ve aslanlar da öyle... Balıklar Sınıfı karasal omurgalılar için o kadar antik bir ata ki, o kadar eskiye gittiğinizde aynı zamanda o kadar fazla sayıda soy hattının birleştiği yerlere gidiyorsunuz ki, "balıklar" olarak tabir ettiğiniz grup artık sadece kefal ve sazandan ibaret olmuyor. :)
  • Hiçbir modern karasal omurgalı (dolayısıyla hiçbir insan), hiçbir modern balık türünden (örneğin alabalıktan) evrimleşmedi.

Bunu daha iyi anlamak için, karalarda yaşayan herhangi bir türü alıp, taksonomisini çok ama çok gerilere kadar takip edebilirsiniz. İnsan üzerinden sorduğunuz için, insan taksonomisini ele alalım:

Tüm Reklamları Kapat

  • Tip: Canlılık (Biota)
  • Süper Alan (Superdomain): Arkeler ve Ökaryotlar (Neomura)
  • Alan: Ökarya (Eukarya)
  • Klad: Amipler, Hayvanlar, Mantarlar (Unikonta)
  • Klad: Arkadan Kamçılılar, Hayvanlar ve Mantarlar (Opisthokonta)
  • Klad: Hayvanlar ve Tek Hücreli Yakın Akrabaları (Holozoa)
  • Alem: Hayvanlar (Animalia)
  • Alt Alem: Gerçek Dokulular (Eumetazoa)
  • Klad: Çift Yanlı Simetrikler (Bilateria)
  • Üst Şube: İkincil Ağızlılar (Deuterostomia)
  • Şube/Filum: Kordalılar (Chordata)
  • Alt Şube: Omurgalılar (Vertebrata)
  • İnfra Şube (Infraphylum): Gerçekçeneliler (Gnathostomata)
  • Üst Sınıf: Dört Üyeliler (Tetrapoda)
  • Sınıf: Memeliler (Mammalia)
  • Alt Sınıf: Doğuran Memeliler (Theriiformes)
  • İnfra Sınıf (Infraclass): Plasentalı Memeliler / Eteneliler (Eutheria / Placentalia)
  • Üst Takım (Superorder): Kemiriciler, Tavşanımsılar, Sivri Sincapçıkgiller, Primatlar, Abalı Memeliler (Euarchontoglires)
  • Takım: Primatlar / İri Beyinli Yüksek Memeliler (Primata)
  • Alt Takım: Kuru Burunlu Primatlar (Haplorrhini)
  • İnfra Takım (Infraorder): Maymunlar (Simiiformes / Simians)
  • Geçiş Takımı (Parvorder): Eski Dünya Maymunları ve Kuyruksuz Maymunlar (Catarrhini)
  • Üst Familya: Kuyruksuz Maymunlar / İnsansılar (Hominoidea / Apes)
  • Aile/Familya: Büyük Kuyruksuz Maymunlar (Hominidae / Great Apes)
  • Alt Familya: İnsanlar, Şempanzeler, Goriller ve Ataları (Homininae)
  • Oymak/Tribü: İnsanlar, Şempanzeler ve Ataları (Hominini)
  • Alt Oymak: İnsanlar ve Ataları (Hominina)
  • Cins: İnsan (Homo)
  • Tür: Anatomik Olarak Modern İnsanlar / Bilge İnsanlar (Homo sapiens)

Burada "balıklar" olarak göreceğimiz seviye, İnfra Şube seviyesinde karşımıza çıkan "gerçek çeneliler". Balıklar içerisinde yaşanan bu dallanma sonucunda, eskiden gerçek çenelere sahip olmayan balık türlerinden, çenelere sahip balıklar evrimleşti. Bu çeneli balıklardan ayrılan bir soy hattının (375 milyon yıl önce) karalara çıkması sonucunda bütün karasal omurgalılar evrimleşiyor.

Tabii o sürece dair çok fazla detay biliyoruz ama burada detaylarına girmeyeceğim. Sadece şunu anlamak önemli: Yeterince geriye gittiğinizde, insan ve diğer bütün karasal omurgalıların atalarının önce sürüngen olarak nitelediğimiz canlılar, sonra amfibi olarak nitelediğimiz canlılar, sonra balıklar olduğunu görüyoruz. Daha da geriye gidebilirsiniz! Ta bakterilere kadar... Bu durumda bütün çok hücreli canlılar, fazlasıyla evrimleşmiş bakteriler (veya daha spesifik olarak arkeler) olarak görülebilirler.

Yani sadece insanlar fazlasıyla evrimleşmiş balık olmakla kalmıyorlar; atlar da fazlasıyla evrimleşmiş balıklar. Dinozorlar da fazlasıyla evrimleşmiş balıklar(dı). Kuşlar da fazlasıyla evrimleşmiş balıklar. Fareler de fazlasıyla evrimleşmiş balıklar. Bütün karasal omurgalılar fazlasıyla evrimleşmiş balıklar. İnsan da karasal bir omurgalı olduğu için, insan da fazlasıyla evrimleşmiş bir balık. O nedenle embriyolojik dönemde gelişirken, boynunuzda solungaçlara dönüşecek yarıklar beliriyor; ama sonradan genomumuzdaki farklı genlerin okunmasıyla bu yarıklar solungaç yerine ses kutusu gibi karasal omurgalılara özgü organlara dönüşüyor.

Bazı Notlar

Yukarıdaki taksonomik hiyerarşide, en altta türümüz var. Üstündeki her bir seviye, insanın daha eski atasal gruplarına işaret ediyor. Burada dikkat edilmesi gereken bir gerçek şu: Her bir alt grup, üst grubun üyelerinden evrimleşti; ancak o üst grup içerisinde bize gelecek soy hattından başka soy hatları da var. En basitinden, insanlar Kuyruksuz Maymunlar içindeki bir soy hattından evrimleştiler ama mesela şempanze ve goriller de Kuyruksuz Maymunlar içindeki başka (ve kimi durumda ortak) soy hatlarından evrimleştiler.

Ayrıca bu hiyerarşide insanlar bir önceki gruptan evrimleşmekle kalmıyor, aynı zamanda o gruba bizzat üyeler. Tabii her katmanda insan haricinde de türler var ama bu hiyerarşi sadece insana giden dala odaklanıyor, diğer kuzenleri görmezden geliyor.

Örneğin, dediğim gibi, soruda "balıklar" olarak bahsettiğiniz nokta, bu hiyerarşide "İnfra Şube" seviyesi. Ama istediğiniz kadar geriye gidebilirsiniz. En tepede Canlılık var ve ondan öncesi de kimyasal evrim yoluyla cansızlıktan canlılığın evrimi (yani abiyogenez). Oradan da Büyük Patlama'ya kadar geri gidebilirsiniz. Ondan öncesinde Kozmik Enflasyon Teorisi gibi daha hipotetik teoriler devreye giriyor. Ondan öncesiniyse bilmiyoruz.

Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
40
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Ufuk Derin
Öğrenci-Okur

Bu soruda aslında hatalı bir algı var. Maymun türünden evrimleştiğimiz için kuyruksuz maymun türü değiliz. Kuyruksuz maymun taksonunun kriterlerini karşıladığımız için bir kuyruksuz maymun türüyüz. Bu yüzden balıklardan evrimleştiğimiz için balık türü olmuyoruz. "Balık ataları olan bir kuyruksuz maymun türü" oluyoruz.

Balık veya kuyruksuz maymun gibi büyük taksonlardan anlaması zor olabilir o yüzden küçükten gidelim. Homo erectus bizim atamız olan bir tür. Bu türün belli kriterleri var. "Homo erectus şu şu şu özelliklere sahiptir." diyerek onu diğerlerinden ayıran kriterler belirleniyor. Geçmişe gidelim. Homo erectus popülasyonu evrimleşmeye devam ederken görüyoruz. Evrimleşmeye devam ederken yavaş yavaş o türün özelliklerinin değiştiğini ama hala koyduğumuz kriterlerin değişmediğini gördüğümüzde tür hala aynı türdür. Ancak homo erectus popülasyonu bazı çevresel etkenler sebebi ile bölünür ve o farklı popülasyonlar farklı çevresel şartlarda evrimleşmeye devam ederse belli bir süre sonra koyduğumuz bazı kriterlerin değiştiğini görürüz. Bunu gördüğümüzde "Türleşme yaşanmıştır." deyip yeni tür adı ile birlikte yeni kriterleri tespit ederiz. Bu yeni türe homo sapiens dedik ve şu şu şu özelliklere sahiptir diyerek belirledik. Sadece türler için değil cinsler, familyalar, takımlar, sınıflar... Bütün taksonlar için kriterler belirlenir. Türümüz homo erectus'tan homo sapiens'e evrimleşse de hala homo cinsi için kriterleri sağlıyoruz. İleride uzun bir evrimsel süreç sonunda homo sapiens türü de farklı evrimsel süreçlerden geçip çok farklılaştığında homo cinsinin kriterlerini sağlamamaya başladığında artık homo'dan başka bir cins ismi verilecek ve cins düzeyinde bir evrimsel değişim gerçekleşmiş olacak.

Tüm Reklamları Kapat

Geçmişte balık atalarımız vardı. Ama evrimsel süreçte atalarımız çok uzun bir evrimsel süreçten geçerek balıkların evrimsel dalından ayrıldı, o kriterleri sağlamamaya başladı. Sonra sürüngen atalarımız vardı. Atalarımız onlardan da ayrıldı. Memeliler evrimleşti. Şu anki evrimsel sürecimizde hala memeli taksonunun kriterlerini sağlıyoruz. Ancak memeliler de evrimleşmeye devam ettiği için kendi içinde ayrışıyor. Biz de bu ayrışmada kuyruksuz maymunların kriterlerini sağlıyoruz. Yaklaşık 45 milyon yıldır kuyruksuz maymunlar içerisindeyiz o yüzden. Büyük taksonların kriterleri geniş olduğu için çok uzun süreler o taksonda kalıyoruz. Örneğin çok çok uzun zaman sonra çok çok değiştiğimizde artık kuyruksuz maymun taksonunun kriterlerini karşılamamaya başlayacağız ve bırakın türü, cinsi üst familya düzeyinde bir evrimsel değişim olmuş olacak.

Yani sözün kısası evrimsel sürecimizde balık atalarımızdan ayrıldık ve o taksonun özelliklerini artık taşımadığımız için balık değiliz ama hala kuyruksuz maymunlar taksonunun kriterlerini sağladığımız için şu anda kuyruksuz maymun türüyüz.

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
11
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close