1

Kişinin öz pratiği sayesinde kazandığı beceri ve kalite, döl yoluyla çocuğuna yatkınlık olarak geçer mi?

1
106 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Beceri ve kalite kavramlarının sosyal sonuçlarla ilişkili olan ve önemli sayılan belli başlı zeka ve başarıya katkıda bulunan Sorumluluk (Büyük beş faktör kuramı) gibi kişilik özelliklerine değindiğini varsayarak bu soruyu cevaplayacağım. Öncelikle psikometrisyenler tarafından genel zeka adı ile kavramlaştırılan bilişsel kabiliyeti istatistiksel olarak en sağlam temsil eden faktör psikometrik g'dir. Zeka'nın özelliklerinden, işlevinden ve kalıtsallığından daha önce bahsettiğimden dolayı uzun uzun burada da aynı cevabı yazmayacağım (Buradan daha detaylı okuyabilirsin). Özetle, psikometrik g faktörünün kendisi nerdeyse tamamı ile kalıtsaldır ve genel zekanın geniş anlamda kalıtsallığı yaklaşık yüzyılı aşan bir süredir yapılan çalışmaların nerdeyse hepsinde 0.8, yan, 80% olduğu ortaya konulmuştur. IQ yolu ile ölçülen genel zeka pozitif sosyal sonuçlar ile yakından ilişkili olmakla beraber herhangi bir mesleğin yada mesleğin içindeki farklılaşmış görevlerin bilişsel kompleksitesi ile pozitif korelasyon gösterir. IQ seviyesi bundan dolayı akademik ve mesleki çerçevelerde yaygın bir şekilde fayda sağlar ve görevin bilişsel kompleksliği arttıkça daha yüksek bir IQ'nun sağladığı fayda da bu doğrultuda artar. IQ ile iş kompleksliğine faydasının bir araştırmada birçok meslek arasında gereken bilişsel komplekslik ile IQ'nun sağladığı fayda arasındaki korelasyon 0.4 olarak bulunmuştur (Hartigan & Wigdor 1989). Meslekler arasında olmanın ötesinde ise mesleklerin içinde belirli görevlerin de bilişsel komplekslik seviyelerinde farklılık göstermelerinden dolayı bu doğrultuda da bir avantaj sağladığı söz konusudur. IQ seviyesi ile bir mesleğin içindeki farklı kabiliyet ve kapasitelerin iş performansı çerçevesinde korelasyonlarını gösteren bir şema ekliyorum (McHenry et al. 1990):

Gottfredson (1997) tarafından şema haline getirilmiştir.

Sorumluluk gibi belli başlı kişilik özellikleri ise de meslek ahlakına, çalışkanlığa ve sonuç olarak da başarıya ulaşmakta katkıda bulunurlar. Bunu dolaylı olarak gösteren önemli çalışmalardan biri Wiggins, Blackburn & Hackman (1969) tarafından yapılmıştır. Bir sınıftaki öğrencilerin sorumluluk seviyelerini Beş büyük faktör kuramı bağlamında ölçerek bunun notları ile 0.5 pozitif korelasyon gösterdiğini ortaya koymuşlardır. Jericks (1979) ise daha büyük bir örneklemde öğrencilerin sorumluluk seviyeleri ile eğitim durumlarını test ederek korelasyonu 0.56 olarak bulmuştur. Tomlinson-Keasey & Little (1990) ise üstün zekalı 1500 öğrenci üzerinde boylamasına araştırma yaparak hayatlarının ileri safhalarındaki sosyoekonomik statülerini ve iş kazanımlarını incelemişlerdir. Diğerleri kadar başarılı olamayan öğrencilerin neden başarılı olamadığını kavrayabilmek için ise de öğretmenlerin öğrencileri kişilik bazında değerlendirmelerinden faydalanarak sorumluluk bilinci ile eğitim durumunun 0.87, sosyoekonomik statü ile de 0.68 pozitif korelasyon gösterdiğini ortaya koymuşlardır.

Bunları anlatmış olmamın sebebi ise bu tür başarıya katkıda bulunan özelliklerin büyük bir derecede kalıtsal olduğunu yani genler vasıtasıyla germ hattı aktarımı sonucunda yavrulara aktarıldığını, geriye kalan kısmının da sistematik olmayan ortak olmayan (non-shared) ortam ve etkisi yetişkinlikte tamamen yok olan ortak (shared) aile ortamı tarafından şekillendirilir. Herhangi bir şekilde epigenetik bir aktarım söz konusu değildir.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku