Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
2
Puan Ver

Homo habilis, homo erectus gibi türler neden bizim atamız sayılıyorken neandertaller sayılmıyor? Ata olanın kim olduğu nasıl tespit ediliyor?

Ata türle torun tür aynı zamanda yaşayamaz mı?

1
1,937 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba,

Aslında temelde hiçbir türe direkt olarak atamız diyebilir miyiz emin değilim. Daha önce hiç keşfetmediğimiz, farklı bir tür olarak sınıflandırabileceğimiz fakat Homo habilis'le aynı dönemde yaşamış olan bir tür keşfetme ihtimalimiz her gün var. Bu yeni tür zamanla bizim atamız olmaya daha yakın kabul edilebilir. Bu gibi durumlarda, ben şahsen, "atalarımız" demek yerine "insan evrimi çizgisindeki/ağacındaki" türler demeyi tercih ediyorum, doğru bilgiye daha da yakınlaşmak adına. Ama tabii ki bu dönemde yaşamış insan türlerinden (Homo genusu) biri veya birine ait bir popülasyon bizim atamızdı.

Soruya dönecek olursak, ata olanın kim olduğunu tespit etmek için birçok şeyi göz önünde bulundurmamız gerekir. Bunlardan insan evrimi çalışmalarında sıklıkla kullanılanlardan bazıları:

  • Morfoloji,
  • (Mümkünse) DNA verisi,
  • Türün ortaya çıktığı ve yaşadığı zaman,
  • (Bazı durumlarda) yaşamış oldukları yer.

Homo habilis ve Homo erectus için atamız olmaya aday diyebiliyoruz. Çünkü zamansal olarak buna uygunlar, Homo sapiens ortaya çıkmadan çok daha önce ortaya çıktılar (unutmamak gerekir, Homo erectus'un Homo sapiens ortaya çıktıktan sonra da yeryüzünde olmaya devam ettiğine dair kanıtlar var, fakat burda önemli olan ortaya çıkış zamanları). Morfolojilerine gelirsek, her ne kadar Homo sapiens'te görülmeyen bazı özelliklere sahip olsalar da, aynı dönemlerdeki diğer türlere kıyasla bizlerde bulunan özelliklerin az veya çok bazılarına sahipler. Durumu daha iyi anlatmak için aşağıya bir görsel ekledim. Homo habilis ve dolayısıyla Homo erectus'la ortak ataya sahip olan fakat insan evrimi ağacının dışına çıkmış olan Paranthropus genusu üyesi olan Paranthropus boisei türünün 2,4 ila 1,4 milyon yıl öncesinde yaşamış olduğu için zamansal olarak modern insanların "atası" olmaya müsaitken, morfolojik olarak oldukça farklı olduğunu görebiliyoruz.

Australopithecus africanus, Paranthropus boisei, Homo habilis karşılaştırılması.
Australopithecus africanus, Paranthropus boisei, Homo habilis karşılaştırılması.
Peter S. Ungar et al, 2011

Homo habilis ve daha sonra yaşamış olan Homo erectus türleri "insanın atası" olmaya, morfolojileri, yaşadıkları zaman, yaşadıkları coğrafi bölge gibi özellikleriyle, elimizdeki bütün diğer fosil türlerden daha önemli adaylar.

Neandertallere gelirsek, öncelikle ortaya çıkış dönemlerimiz birbirine çok yakın. Modern insanlar 300-350 bin yıl önce Afrika'da, Neandertaller 350-450 bin yıl önce Avrupa'da (ya da Avrasya'da) ortaya çıktılar. Morfoloji açısından iki tür de "ortak atasal özellikler" barındırırken, bir yandan da kendilerine özgü özellikler de taşıyorlar (Burda önemli bir nokta; "türe özgü özelliklerin" tarihsel olarak daha sonra gelen bir türde görülmesi de atasallıkla ilgili önemli göstergelerden, ya da günümüzde git gide daha fazla veri elde ettiğimiz bir konu olan tarih öncesi çiftleşmelerle ilgili göstergelerden.). Bunun yanında Neandertallerle ilgili, önemli miktarda genetik veriye de sahibiz. Bu genetik veriler, Neandertallerle modern insanların yaklaşık 700 bin yıl önce birbirlerinden ayrılan iki evrimsel dala mensup olduklarını gösteriyor. Yani hem morfoloji, hem DNA verisi, hem yaşadıkları yer ve zaman bu iki türün kuzen türler olduklarını gösteriyor.

Ek olarak daha önce Evrimi Ağacı için yazmış olduğum, bulunan fosillerin atalarımız olup olmadığına dair bir yazıyı da kaynak olarak ekliyorum. Durumu daha iyi anlamak için yararlı olabilir.

Umarım cevabım faydalı olmuştur!

İyi günler.

1,371 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
4

Kaynaklar

  • Yazar Yok. İnsan Evrimi Hattındaki Bütün Fosiller Atalarımız Mı?. (19 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Matematik bilmemek, Evren'i anlamak önünde çok büyük bir engeldir.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol