Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
0
Hayatta kalmak için güçlü uyumsuz olamaz mıyız?
Darwin'in "Güçlü olan değil, uyumlu olan yaşar."sözünü sosyal, ekonomik vs.hayata uygularsak zalim, kötü , haksız vs.ama güçlü olanlara hayatta kalmak veya iyi standartlara sahip olmak için yalakalık yapmak,boyun eğmek zorunda kalmaz mıyız?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Bu Reklamı Kapat
Cevap

Hayır.

Sorunuzun kısa teknik cevabı: Verdiğiniz davranışlar "evrimsel olarak sabit stratejiler" değil.

Kısa basitleştirilmiş cevabı: "Sözünü ettiğiniz davranışların popülasyon genelinde uyum başarısını arttıracağı varsayımınız hatalı."

Bu Reklamı Kapat

3 nedenle:

  1. "Güçlü uyumsuz" ne demek tam bilmiyorum; ancak "En güçlü hayatta kalır." sözünün "güç" ile bir alakası yok. Doğrusu, "En uyumlu hayatta kalır." Yani konunun uyumluluk ile ilgisi var. Uyumluluk (uyum başarısı) da hayatta kalma ve üreme başarısının bir ölçüsü. Eğer saydığınız davranışlar hayatta kalma ve üreme şansını artırıyorsa, evet, olabilir.
  2. Biyolojik bir sürecin uyumlu/avantajlı olması, onun insan medeniyetinin sosyal bileşenlerine olduğu gibi (aynen) yapıştırılması gerektiği anlamına gelmiyor (aksini iddia etmeye "doğaya başvurma safsatası" diyoruz). Biyoloji ile sosyolojiyi karıştırmamalısınız.
  3. Saydığınız şeyler doğada da her koşulda uyum başarısını artırmıyor.

İlkini büyük oranda es geçiyorum, zaten açıklamada sözün doğrusunu vermişsiniz. Soru hatalıdır belki de ama yine de vurgulamış olalım.

İkincisini de çok derinlemesine incelemeyeceğim (daha önce birçok konuda yaptım); ancak basitçe hatırlatmak gerekirse, doğada türler birbirini gırtlaklıyor diye insanların da birbirini gırtlaklaması gerekmiyor. Doğada olan şey, insan toplumları için "iyi" olmak zorunda değil. "Gerçek" ile "iyi"yi (veya "arzulanan"ı) karıştırmamak gerekiyor. İnsanın yaptığı birçok şey de doğada yok ama sosyal yaşantımız için son derece arzulanır şeyler (mesela doğada "hastane" diye bir şey yok). Yani dediğiniz şeyler evrimsel olarak avantajlı olsaydı bile bu, onlara toplumumuzda izin vermemiz gerektiğini garanti etmezdi.

Bu Reklamı Kapat

Ama daha önemlisi, saydığınız şeyler sadece kısıtlı olarak avantaja neden oluyor. Bunu çalışan saha, Oyun Teorisi. Saydığınız davranışların her biri, belli bir "oyun"daki tutumlara karşılık geliyor. Burada tüm detaylarını anlatamayacağım (Oyun Teorisi'ni baştan sona okumanız gerekiyor). Ama bu teori çerçevesinde yaptığımız çok basit bir analizle, bir popülasyon içindeki bütün bireylerin art niyetli, hırsız, yalaka, vs. olması hâlinde, bu şekilde olmayan popülasyonlara karşı ayakta kalamadığını görüyoruz. Bu davranışların hangi şartlarda, hangi frekanslarda (yani "görülme sıklıklarında") evrimsel olarak dengeli stratejiler olduğunu tespit etmek mümkün ve çoğu durumda saydığınız türden davranışlar düşük oranlarda olduğunda popülasyon hayatta kalabiliyor.

Bundan sosyolojik dersler çıkarmak mümkün: Eğer saydığınız türden davranışlar popülasyonun normu hâline gelirse, o toplumun çökmeye başladığını görüyoruz. Ama en dengeli toplumlarda bile, bu tür az sıklıkta (ama yine de büyük popülasyonlar içinde çok sayıda) bireyin olması popülasyonu bozmuyor. Keşke hiç olmasa tabii ama Oyun Teorisi zaten bize neyin dengeli olduğunu öngörme imkânı veriyor.

En en basitinden şöyle düşünün: Eğer popülasyon içinde herkes "güçsüz ama yalaka" ise, yalakalar kime yalakalık yapıyor? Eğer herkes hırsızsa, hırsızlar kimden çalıyor? Herkes boyun eğiyorsa, kime boyun eğiyorlar? Bu yine ekstrem bir durum, illâ %99.99'unun hırsız olması gerekmiyor sistemin çökmesi için.

Dediğim gibi, bunların farkında olmamız lazım ama belli konularda karar alırken her zaman kendimize sormamız lazım: "Bu kararı salt bir biyolojik indirgemecilikle mi alıyoruz (yani "doğada var, öyleyse toplumda da olmalı" mı diyoruz), yoksa medeniyetimize yakışır ideallerle uyumlu, rasyonel olarak desteklenebilir nedenlerle mi alıyoruz?"

126 görüntülenme
8
  • Raporla
Cevap
Ufuk Derin
Ufuk Derin Öğrenci-Okur

Öncelikle bu söz Darwin'e ait olmasa da doğal seçilimi kabaca özetlemeye çalışan bir söz. Uyum sağlamak derken burada uyumdan kasıt bir çevrede (ya da çevresel değişimde) hayatta kalma veya üreme başarısının diğerlerine kıyasla daha çok olması. Uyum başarısı da bunu ölçerken kullanılan bir terim. Eğer güçlü olmak sizin diğerlerine kıyasla daha çok hayatta kalıp daha çok üremenizi sağlıyorsa burada uyum güçlü olmaktır. Zeki olmak daha kolay hayatta kalma ve üreme başarınızı diğerlerine göre daha yüksek kılıyorsa bu çevrede uyumlu özellik budur. Hayatta kalmak için güçlü oluyorsanız ve güçlü olmak hayatta kalmanıza diğer eylemlere kıyasla daha çok yardım ediyorsa "uyumlu" davranış budur. Daha farklı şekillerde çabalayıp kendi çevresel koşullarınızı değiştirip "uyumlu" davranışı değiştirmek size kalmış.

114 görüntülenme
7
  • Raporla
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et