Sorulara Dön
1
Evrim & Abiyogenez

Gözlerin varlığından yola çıkarak ulaşılan ortak ata var mı?

Ne zamana tarihleniyor?

1
331 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Gözlerin oluşumunun, farklı taksonlarda farklı kökenleri olduğundan dolayı günümüzde gözlere sahip farklı taksonlardaki canlıların gözlerinin kökenleri farklıdır, ancak gözlerin oluşumundan daha önce oluşan, ışığı algılayan yapıların kökenlerinde, mevcut olan bütün hayvanlardaki gözlerin ortak kökeni bulunabilir.

Hayvanlarda ışığın algılanmasının evrimi

Hayvanlarda görmenin temeli olan ışığı algılamayı sağlayan organlarda bulunan ortak yapı olan “opsin” ilk olarak Eumetazoa’larda (755-711 milyon yıl önce) bulunan melatonin ve opsin genlerinin atasal geninin duplikasyonundan köken almıştır. 711 milyon yıl öce ile 700 milyon yıl önce arası kök Neuralia (Cnidaria, Bilateria ve Ctenophora’dan oluşan klad) taksonunda şimdi mevcut olan opsin proteinleri paralelindeki yapılar oluşmaya başlamıştır. (R. Feuda et al.) G proteinine bağlı reseptör (GPCR) süper ailesine ait yedi transmembran proteinleri olan opsin proteinleri Neuralian’ların ayrışmasından sonra çeşitlenmiştir.

Bilateria’larda opsin, rabdomerik (r), siliyer (c) ve Go/RGR (go-coupled plus retinochrome, retinal G protein-coupled receptor) olarak üç sınıfa ayrılmıştır. (R. Feuda et al.)

Omurgasızlarda, eklembacaklılardan yumuşakçalara kadar en yaygun olarak bulunan fotoreseptörler rabdomeriktir ve omurgalıların siliyer fotoreseptörlerinde bulundurdukları c-opsin fotopigmentiyle yakından ilişkili yapıya sahiplerdir. (A. Morshedian)

Göz yapısının evrimi

Işığı algılayan fotoreseptörlerin küme oluşturmasıyla meydana gelen göz lekeleri (eyespots) 40’dan fazla kez konvergent olarak farklı hayvan gruplarında evrimleşmiştir. (M. Land) Bilateria’ların son ortak atası kısıtlı bir ışık algısına denk gelen göz lekelerine sahiptir. (R. Feuda et al.)

Gözlerin konumunu belirleyen gen olan Pax6 geni bütün hayvanlarda ortaktır. (M. Yoshida et al.)

Bilateria'larda Protochordate’larda 580-550 milyon yıl önce siliyer fotoreseptörler ve siliyer opsinler evrimleşmeye devam etmiştir. 550-530 milyon yıl önce diencephalon’un göz bölgesi alanı yana doğru genişleyerek göz vezikülleri oluşturmuştur. (S.Collin)

Gözleri olan en ilkel Metazoa canlıları omurgalıların c-opsin’i ile uzaktan ilintili yapısı olan opsinleri içeren fotoroseptörleri olan Cnidaria'lardır. (G. Fain)

Bilinen ilk göz 550-600 milyon yıl önce Kambriyen’den önce evrimleşen, eklembacaklılar şubesinden bir trilobit türü Olenellus fowleri’e aittir. (S. Collin)

Bugün bilinen göz tiplerinin çoğu, hızda ve zırhta artışla paralel olarak Kambriyen Dönemi'nde 530 milyon yıl önce oluşmuştur. (M. Land, D. Nilsson)

Sonuç olarak, gözlerin oluşumunun kökeni Neuralia'larda opsinlerin çeşitlenmesinin de dahil olduğu, fotoreseptör kümelenmelerin farklı kladlarda farklı olarak gelişme gösterip konvergent olarak benzer yapılar olan gözleri oluştuması sebebiyle gözlere sahip olan hayvanların tamamı için işlevsel olan gözlerin tek bir kökeni yoktur. İnsanların atalarından geriye doğru gidildiğinde varılan ilk gözlerin oluşumu Bilateria atalarında Kambriyen Dönemi’nde evrimleşmiştir.

208 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
8
Teşekkür (6)
Paylaş
8

Kaynaklar

  • R. Feuda, et al. (2012). Metazoan Opsin Evolution Reveals A Simple Route To Animal Vision. PNAS, sf: 6. doi: 10.1073/pnas.1204609109. | Arşiv Bağlantısı
  • G. Fain, et al. (2010). Phototransduction And The Evolution Of Photoreceptors. NIH, sf: 23. doi: 10.1016%2Fj.cub.2009.12.006. | Arşiv Bağlantısı
  • S. Collin, et al. (2008). Evolution Of The Vertebrate Eye: Opsins, Photoreceptors, Retina And Eye Cup. Nature, sf: 17. doi: 10.1038/nrn2283. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Land, et al. (2021). Animal Eyes. ISBN: 978–0–19–958114–6. Yayınevi: Oxford Academic. sf: 291.
  • A. Morshedian, et al. (2016). The Evolution Of Rod Photoreceptors. The Royal Society Publishing, sf: 8. doi: 10.1098/rstb.2016.0074. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Yoshida, et al. (2014). Cephalopod Eye Evolution Was Modulated By The Acquisition Of Pax-6 Splicing Variants. Nature, sf: 6. doi: 10.1038%2Fsrep04256. | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın