Sorulara Dön
5
Astronomi & Kozmoloji

Evrenin yaşı 13.8 milyar yıl iken çapı nasıl 93 milyar ışık yılı olabiliyor?

7
317 görüntülenme
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
7 Cevap

Çünkü Evren, hızlanarak genişleyen bir yapı ve 13.8 milyar yıl boyunca yol alan, yani "13.8 milyar ışık yılı" uzaktan gelen ışık, buraya gelene kadar 13.8 milyar ışık yılı mesafe kat etmedi, ondan çok daha fazla mesafe kat etti. Çünkü kat ettiği mesafe, durmadan esneyerek uzadı ve ışığın o uzayan mesafeyi de kat etmesi gerekti. Bunun miktarını hesaplayınca, Gözlenebilir Evren'in çapı (Evren'in kendisinin değil!) 93 milyar ışık yılına karşılık geliyor. Kaynaklarda bunun hesabını görebilirsiniz.

298 görüntülenme
6
Teşekkür (3)
Paylaş
6

Kaynaklar

Çok kısa kescem. Evren sekiz milyar yaşına kadar normal büyüdü. Karanlık madde ve madde kütleçekimi baskı yaptı ve evren çökme evresine girecekken karanlık enerji çıktı ve evren ışık hızından daha hızlı genişlemeye başladı ve bu 5.8 milyar yılda 93 milyar ışık yılına kadar genişledi

225 görüntülenme
4
Teşekkür (4)
Paylaş
4

Kaynaklar

  • Yazar Yok. Evren Genişlemesi Ile Ilgili Bilgi. (21 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Orijinal Soru: Evrenin çapı nasıl 93 milyar ışık yılı olabilir?

Bu soruyu sorarken, kozmoloji ile ilgili 2 temel bilgiyi gözden kaçırmış durumdasınız. Bu ikisini belirttiğimde zaten sorularınıza cevap bulacaksınız.

Birincisi, evrenin genişleme hızını ışık hızı ile bağdaştırmanız bir algı yanılgısına neden olur. Çünkü evren genişlerken bahsettiğimiz "genişleme hızı" aslında nereyi referans aldığınız ile ilgili. Bunu şöyle açıklayayım: Dünyadan Pluton'a doğru hayali bir çizgi çekelim. Ve o çizgiyi, 100 bin ışık yılı daha uzatalım. O çizginin üzerinde çok sayıda sistem ve yıldız olur. Bu çizginin üzerinde yer alıp bizden 1000 birim uzaklıkta olan bir yıldız bizden 1000 km/saniye hızla uzaklaşırken 2000 birim uzaklıkta bulunan, yani iki kat uzaklıkta bulunan bir yıldız 2000 km/saniye hızla uzaklaşır. Yani iki kat hızlı. Bu formülü, evrenin sınırlarına varan uzaklıklara uyarlarsak, bizden 13 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın bizden ışık hızının kat kat üzerinde bir hızla uzaklaştığını görürüz. Ama burada bir çelişki var değil mi? Bir cisim nasıl ışık hızından hızlı hareket eder? Cevap: O cisim, ışıktan hızlı hareket etmiyor ki. Evren genişliyor. Bir balonu şişirdiğinizde, balonun üzerinde bulunan bir toz parçası hareket mi ediyor? Hayır. O olduğu yerde duruyor. Balon şişiyor sadece. Evrenin genişleme dinamikleri, ışık hızının ortaya çıkardığı kısıtlamadan mesul değildir. Bir cisim, bizden, ışık hızının yüz katı hızla bile uzaklaşabilir. Çünkü aslında hareket eden bir şey yok.

İkincisi, evren, giderek hızlanarak genişliyor. Evren, ilk 4-5 milyar yıl boyunca, içindeki maddenin birbirine uyguladığı kütleçekimi nedeni ile "genişleme hızı yavaşlayarak" genişledi. Ancak bir aşamadan sonra, karanlık enerjinin negatif kütleçekim etkisi (yani itiş etkisi) maddenin birbirine uyguladığı kütleçekimine gelip geldi evrenin genişleme hızı artmaya başladı. Yaklaşık 8 milyar yıldır bu süreç devam ediyor ve evrenin genişleme hızı artıyor. Buna göre evrenin genişleme hızı sabit olsaydı, sizin söylediğiniz gibi evren 13,82 x 2 = 27 küsür milyar ışık yılı olurdu. Ama evren, genişleme hızı artarak genişlediği için çok daha büyük bir genişliğe ulaşmış durumda. Yukarıda söylediğim gibi, evrenin genişleme hızı, ışık hızının kısıtlayıcılığından bağımsızdır. Çünkü hiç bir şey ışık hızından hızlı gitmiyor. Herkes yerinde oturuyor ama koltuk diğer koltuklardan uzaklaşıyor. Kırmızıya kayma vs. hep bu gerçekle ilgili durumlar.

Kısaca böyle özetleyebilirim. Yoksa konu uzun. Ayrıntıya inilse bitmez. :)

2
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

Orijinal Soru: Evrenin 13.8 milyar yaşı var. Hiçbir şey ışıktan daha hızlı hareket edemiyorsa nasıl gözlemlenebilir evrenin genişliği 93 milyar ışık yılı olabiliyor?

Evren hızlanarak genişlediği için ışığın bize gelmesi daha geç oluyor, ışığın yolu uzuyor. Örneğin Bir otoyolda olduğunuzu düşünün, diyelim ki 6 saatlik yol, ama yol sürekli esniyor. Yol esnediği için mesafe, bir arabanın 6 saatte alacağı mesafeden daha fazla oluyor.

Bu soruyu Sorun Var -1 'de cevapladılar.

https://youtu.be/XoG8QYzdyrE?t=760

1
Teşekkür (2)
Paylaş
1

Kaynaklar

Orijinal Soru: Evren yaşı ve evrenin genişliği arasında neden bir farklılık var?

Büyük patlama sırasında henüz bir uzay veya boşluk olgusu yoktu. Büyük patlamada evren kendi üzerine genişlediğinden ve ilk patlama sürecinin şiddetinden dolayı genişleme hızı ilk 1. saniye için yaklaşık 200 milyon ışık yılı olmuştur.

Işık hızı sınırı henüz bir evren oluşmadığından ve kendi üzerinde gerçekleştiğinden dolayı (ışık hızı sınırı bizim evrenimizin içinde geçerlidir) çok rahat aşılmıştır. Bu da evrenin ışık hızı sınırına takılmadan nasıl bugünkü büyüklüğüne ulaştığını açıklar. Zaman ise uzaya bağlı olduğundan bu süreçte genleşmiş, bizim için geçen 14 milyar yıl evren için 90 milyar ışık yılına tekabül etmiştir. Evrenin yaşı hesaplanırken bu süre rölativite denklemleri ile bizim zamanımız için geçmesi gereken süre olarak yeniden hesaplanabilir.

Söz konusu mekanizmayı anlamak için "Kozmik Enflasyon Teorisi" konusunda araştırma yapabilirsiniz.

1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Orijinal Soru: Evren yaşı ve evrenin genişliği arasında neden bir farklılık var?

Merhabalar

Öncelikle büyük patlamanın ne demek olduğuna bir göz atalım.

Büyük Patlama (Big Bang) teorisi, evrenin nasıl oluştuğuna dair en önemli açıklamadır. En basit haliyle, içerisinde bulunduğumuz evrenin ilk başta küçük bir tekillikten ibaret olduğunu, sonrasında bugünkü haline gelene kadar kainatın 13,8 milyar yıldır genişlediğini bize göstermektedir.

Günümüzde, gökbilimciler mevcut teknolojiler yardımı ile evrenin başlangıcına geri dönemediklerinden dolayı, büyük patlama teorisi hakkında sahip olduğumuz bilgilerin çoğu matematiksel formüller ve modellere dayanmaktadır. Ancak, gökbilimciler, evrende oluşan genişlemenin “yankısını” mikro dalga arka planı olarak bilinen doğal bir olay sayesinde görebilirler.

Gökbilimciler topluluğunun büyük bir çoğunluğu bu teoriyi kabul ederken, Büyük patlama ‘nın yanı sıra sonsuz genişleme ya da salınımlı evren gibi alternatif açıklamaları savunan teorisyenlerde vardır.

Evrenin genişlemesi hakkında da çok bilinen bir yanlışı düzeltelim.Evren bir yandan büyürken diğer yandan sabit kalmaz.Her yandan büyür.Kendi yaşının 2 katı olması bu yüzden beklenen bir durumdur.Peki neden çok daha büyük ?

Bunun nedeni evrenin genişlemesi hız kavramıyla açıklanamayacak bir olgu oluşundan ötürü gelmektedir.

Algısal olarak baktığınızda, evrenin genişlemesi bir hız gibi görünebilir. Fakat evrenin genişleme hızı derken, aslında bildiğimiz hız kavramından söz etmeyiz. Hız dediğimiz şey, bir noktadan diğer bir noktaya ne kadar sürede gidildiğinin bir ölçütüdür. Halbuki evren bir hareket yapmamaktır, sadece genişlemektedir ve bu genişleme bir noktadan değil, her noktadan gerçekleşir. Dolayısıyla bir noktada göreceğiniz genişleme hızı, bir diğer noktada göreceğinizden farklı olacaktır.

Hızı genellikle km s-1 birimiyle ifade ederiz. Bu tanım, bir cismin bir saniyede kaç kilometre ilerlediğini bize söyler. Fakat evrenin genişlemesi söz konusu olduğunda bu birim km s-1 Mpc-1‘dir. Yani bir megaparsek (Mpc) (3.26 milyon ışık yılı) uzaklıktaki bir cismin bir saniyede kaç kilometre ilerlediğini bize söyler. Aramızdaki evren genişlediği için, bizden bir Mpc uzaklıktaki bir cisim, hiçbir hareketi olmasa dahi sırf aradaki evrenin genişlemesinden ötürü, bizden yaklaşık 70 km s-1 hızla uzaklaşır. Eğer 2 Mpc uzaklığa bakarsanız bu değer 140 km s-1, 3 Mpc uzaklığa bakarsanız 210 km s-1 olur. En nihayetinde bu değerin bir noktada ışık hızına ulaşacağı açıktır. (Bu durum özel göreliliği ihlal etmez, çünkü söz konusu olan cismin kendi öz hızı değildir, sadece aradaki evrenin genişlemesinden kaynaklanan ötelenmedir. )

İşin özü evrenin genişlemesi ve hız kavramları karşılaştırılabilir değildir.

(Bu yazı çeşitli kaynaklardan alıntıdır ve kendi düşüncelerimi de yansıtmaktadır.Kaynaklar ve referanslar kısmından yazıların tam halini bulabilirsiniz.)

Referanslar

1. P. Coles & F. Lucchin, Cosmology

2. Leonard Susskind, Stanford University, Cosmology Lectures

3. P. Francis & B. Schmidt, Austuralian National University, Cosmology Lectures, ANU-ASTRO4X: Astrophysics: Cosmology.

1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Orijinal Soru: Evren yaşı ve evrenin genişliği arasında neden bir farklılık var?

Merhaba öncelikle evet böyle düşündüğümüzde bir mantık hatası var ama evrenin genişleme hızı sabit olmadığı ve daha da hızlandığı için gözleme bilir evrende 90 milyar ışık yılı vardır

Umarım anlata bilmişimdir:-)

0
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
İlgili Yazılarımız
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın