Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Evren ve dünya'nın kütlesi artar veya azalır mı?

Dünya'mıza düşen gök taşları, dünya'mızda meydana gelen doğumlar ve ölümler, dünya'nın dışarıya yolladığı roketler ve bunun gibi şeyler dünya'nın kütlesini değiştirir mi? Evren genişledikçe kütlede bir değişim olur mu? Enerji korunum yasası burada devreye mi girer?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

İyi günler,

Dünyanın kütlesinden başlayalım. Verdiğiniz göktaşı örneği güzel bir başlangıç olur. Bildiğimiz üzre tüm maddeler kütleye sahiptir. Tabiki buna gök taşları da dahil. Dünyaya bir gök taşı düştüğünde kendi kütlesi elbette dünyaya eklenecek ve kütleyi arttıracaktır. Doğum ölüm gibi konulara gelelim. Bunu örneklendirmek için size bina örneği vereceğim. Dünyanın kütlesi 'M' olsun ve bu dünyaya bir apartman yapalım bunun kütlesi ise 'm' olsun. Dünyanın yeni kütlesi 'M+m' değil yine 'M' olacaktır çünkü bina için gerekli tüm malzemeler yine dünyadan kullanıldı. Doğumlar ve ölümler de böyledir. Bir bebek ilk başta yumurtanın sperm ile döllenmesiyle oluşan bir zigottur. Bundan sonraki süreçte hücre mitoz ile çoğalacak bir bedene dönüşecek sonra bu beden doğacak ve büyüyecektir. Bu bizde kütlenin artmış olabileceği algısını oluşturabilir. Ancak tüm bu bölünmeler büyüme ve oluşumlar yine dünyadaki var olan kütleden elde edildiği için dünya kütlesi yine sabittir. Kişi öldüğünde saprofitler bu bedenleri ayrıştırarak dünya kütlesini tekrar dünyaya aktarır. Kütlesel olarak bir dengedir bu. Uzaya gönderdiğimiz araçlara gelince. Biz bu araçları sonuç olarak dünyadaki elementlerden ürettiğimiz için dünya dışına gönderdiğimiz bir araç dünyaya tekrar dönmezse eğer 'Dünya kütlesi azalmıştır' deriz. Şimdi olaya farklı bir açıdan bakalım. Bakacağımız bu açı sayesinde evrenin kütlesi hakkında yorum yapabileceğiz. Atomların yaptığı ışımalardan bahsedeceğiz bu sefer. Bilindiği üzere ısı 3 ayrı yolla transfer edilir. Bunlar: İletim, konveksiyon ve ışımadır. Işımaya odaklanacağımız için bir örnek verelim: Elektrikli ısıtıcılar verilen elektriği yüksek dirençli teller vasıtasıyla ışığa dönüştürür. Atomlar kendilerine gelen bu yüksek enerjiyi ışıma yaparak üzerlerinden atarlar ve o çok bildiğimiz turuncu sıcak görüntü oluşur. Ancak atomların ışıma yapması için onlara dışardan enerji vermeniz şart değildir. Atomlar dış etkiye maruz değilken bile ışık saçarlar. En bilindik sekilde bu saçılanların birisi kızılötesi dir. Tüm atomlar enerjiye sahiptir ki direkt enerjiden oluşurlar. Bu enerji sürekli olarak atılır. İşte bundan sonra işler enteresanlaşır. Atomlar ışık saçtıkça kütlelerinde kayıplar yaşanır. Bu farklı dalga boyları için farklı kütle kaybıdır. Mesela radyoaktif olarak bildiklerimiz kararsız yapıları sebebiyle kütleyi en 'hızlı' kaybedenlerdir. Kütle kayıplarını yarılama ömürlerine göre ölçeriz ve bu olay binlerce yıldan başlayıp milyonları bulabilir. Yani hızlı dediğimiz olay bile bizim için epey yavaştır. Şimdi tüm atomların ışıma yaparak kütlelerini kaybettiklerini biliyoruz ve evrende tüm atomlardan sayamayacağımız kadar çok barındırdığına göre evrenin sürekli olarak kütle kaybettiğini söylebiliriz. Tabiki dünya ve tüm gezegenler ve yıldızlarda bu küçük kütle kaybına dahiller. Özetle kütlelerin sürekli olarak oluştuğunu ve sürekli olarakta kaybolduğunu söyleriz. Enerji ise hiçbir zaman değişmez ve görüldüğü üzere şekil değiştirmekle yetinir.

(Sicim teorisine göre madde sicim denen enerji paketlerinden oluşmuştur)

107 görüntülenme
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
2
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Timsahlar kolaydır. Seni öldürmeye ve yemeye çalışırlar. Asıl zor olan insanlardır. Bazıları önce arkadaşınmış gibi davranırlar...”
Steve Irwin