Eğer biz teleskoplardan sadece gelen ışıkla ilgili özellikleri ölçebiliyorsak bir ışığın ne kadar kızıla kaydığını nereden bilebiliriz ki? Sonuçta bize zaten kızıla kaymış olarak geliyor. Başka bir veriye hakim olmaksızın bu kayışın dozu nereden bilinebilir?
Daha önce okuduğum bir kitaptan aklımda kalanlar olarak yazıyorum bunları: Hatırladığıma göre doppler etkisinin ölçülebilmesi için bir gök cisminin bir süre boyunca hangi ışık boyunu yansıttığı izleniyordu. Eğer cisim kırmızılaşıyorsa bu, ondan gelen ışık dalgalarının gittikçe daha az enerji taşıdığını ve o cismin her an gittikçe uzaklaştığını ifade ediyordu. Yani cismin kırmızının hangi dalga boyunda ışık yansıttığının bir süre boyunca belirlenmesi ile cismin hangi hızla uzaklaştığı anlaşılabiliyordu. Tek yapılması gereken ışığın dalga boyunun ölçülmesiydi.[2]
Kaynaklar
C. Sagan. (1997). Kozmos - Evrenin Ve Yaşamın Sırları. ISBN: 9789752107830. Yayınevi: Altın Kitaplar.
Kırmızıya kayma demek, ışığın kırmızı olması anlamına gelmiyor. Işık maddesel bir ortamdan geçerken, bu ortamdaki madde tarafından belirli dalga boyları soğurulur. Örneğin belirli bir dalgaboyunda belirli bir düşüş gözlersiniz. Bunlara soğurma çizgileri diyoruz (spektrumda öyle göründüğü için). Her madde için bu bir parmak izi gibi belli. Işığın kırmızıya kayması durumunda, tüm soğurma çizgileri o yönde kayıyor. Dolayısıyla parmak izinin olması gereken noktadan ne kadar kaydığını doğrudan görmüş oluyoruz.
Mesela Güneş'ten gelen ışığın spektral soğurma çizgileri böyle:
Burada farklı renklerde siyah çizgiler görüyorsunuz. O çizgiler, soğurulan fotonlara karşılık geliyor: Kırmızı ve mavideki koyu çizgiler hidrojen atomları tarafından emilimden kaynaklanıyor. Sarı renkteki koyu çizgi sodyum atomlarından kaynaklanıyor. Yeşildeki koyu çizgiler magnezyum ve demir atomlarından kaynaklanıyor. Mor renkteki koyu çizgiler hidrojen, demir, kalsiyum ve potasyum atomlarından kaynaklanıyor. Bu, her zaman bu şekilde oluyor.
Tüm Reklamları Kapat
Şimdi, üstte Güneş'ten gelen (yani yukarıdaki görselin aynısı), alttaysa 20 yoğun galaksi kümesinden oluşan BAS 11 diye bir süperkümeden gelen ışığı görelim:
Alttaki çizgilerin hepsinin kırmızının olduğu tarafa doğru kaydığını görüyor musunuz? İşte "kırmızıya kayma" denen şey o, yoksa ışığın kendisinin kırmızı olması demek değil. Mesela bu örnekte, ışığın frekansındaki kayma yaklaşık %7 dolaylarında. Bu da BAS 11'in bizden ışık hızının yaklaşık %7'si kadar bir hızla uzaklaştığı anlamına geliyor.
235 görüntülenme
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
8
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.