Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Eren Kaya
Üye
1

Doğru, insanın bulunduğu yere göre değişir mi?

2,224 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Ersals Krononot
Ersals Krononot
238K UP
Krononot⁸

Doğru yanlış, iyi kötü, güzel çirkin gibi rölatif deneyimlenen olgular, tamamen insan kognisyon üretimi yapay değerlerdir. İnsan kendi faydası merkezli düşündüğü için, bu odakta iyi kötü doğru yanlış güzel çirkin tanımlamalarına ihtiyaç duydu. İşlevsel ve anlam için önemli tabii ki bu kavramlar. Ancak bir yere kadar.

En çarpıcı ve geçerli örnek ile bakarsak, avcı toplayıcı bireylerde, gasp eden, başka topluluklardaki bireylere tecavüz eden, çalan genler aktarıldı. Mağarasında sakin oturanlar elendi. Ya da yaşamda kalmayla ilgili tehdit altında olan kişinin eylemleri, sıradan zamandaki halindeki kriterler ile değerlendirilebilir mi... Eğitim düzeyine bağlı bile kişinin yaklaşım biçimi ve faaliyetlerinde otomatik öngörüler oluşur ve bu hiyerarşiye uygun beklentiler oluştururuz.

Tüm Reklamları Kapat

Sosyal doğru yanlışları şartlar belirler. Kişinin bireysel doğru yanlışlarını da yaşam şekli ve şartlar etkiler ve değiştirir sürekli olarak. Aynı birey dürtüleri arttığında farklı, tatmin iken farklı davranış biçimlerine girer.

Değerler anlamında doğru yanlışları da daha çok kültür gelenek belirliyor. Zamana ve bilinç gelişimine göre onlar da değişiyor. Bir zamanlar kölelik yasal ve doğru iken, artık yasak ve yanlış.

590 görüntülenme
4
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Merve Arıcıbaşı
PhD Veterinary Sciences

Kavramlar biraz karışmış: iyi (right) ve kötü (wrong) ahlak yasaları ile belirlenir (Ahlak felsefesi). Doğru (true) ve yanlış (false) pozitif bilim ve rasyonel düşünme ile belirlenir (pozitivizm, bilim felsefesi).

Gerçeklik (reality) ve doğruluk/hakikat (thruth) ise neoklasik felsefe, rasyonalizm gibi felsefelerde karşımıza çıkar. Doğuruluk (hakikat) ve gerçeklik arasında da şöyle bir fark gözlenir: gerçek zihnimize bağlı olmadan da varolan, doğruluk ise gerçekliğin zihnimizdeki algıyla uyumlu biçimde vardığı yargıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Doğru değişir. Pozitif bilimlerde yapılan deneylerde örneğin suyun kaynama noktası 1 Atmosfer basınçta 100 C derece doğruyken Atmosfer basıncının azaldığı yerde kaynama noktası 100 C derece olduğu doğru değildir .. gibi.

Ahlaki veya etik açıdan doğru olan (right) da toplumun ahlak kuralları veya yaşanılan zamanın değer yargılarına göre değişir. Örneğin savaşta toplumun erkeklerin çoğunu kaybettiği dönemde bir erkeğin birden fazla kadınla evlenmesini o zamanın ahlak kuralları doğru bulurken bugünün ahlak kuralları bir erkeğin birden fazla kadınla evlenmesini yanlış (wrong) olarak kabul eder.

Doğruluk / hakikat da değişebilir. Kişinin bilgisi, tecrübesi, algısı zamanla değişeceğinden gerçekliği algılaması da değişiklik gösterebilir. Misal günümüzde post-truth olarak nitelendirilen dönemde politik liderlerin aleni yalanları kalabalık kitleler tarafından hakikat/doğruluk olarak görülüp kabul edilmektedir. Ya da fiziksel bir örnek. Kuantum fiziği bir gerçektir. Kuantumun varlığı deneylerle doğrulanmıştır. Ama bizim bedensel algılarımızla uyum göstermediğinden doğruluğunu idrak edemeyiz, yani hakikat diyemiyoruz.

258 görüntülenme
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close