Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
4
Puan Ver

Dinlerin evrimimiz üzerinde etkisi nedir? Etkisi var ise olumlu mudur olumsuz mu?

1
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip (2)
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Avcı-toplayıcılıkta (200-300 bin yıl) ölüler gömme, birtakım ritüeller ve ilk sanat çalışmaları ortaya çıktı. Din de kabilenin ötesinde güç sahibi değildi. Sonra daha geniş gruplar, yerleşimler (bkz. Göbeklitepe) şekillendi ve kültür alışverişi arttı. Bu sefer şehir devletlerinin tanrıları (bizde en meşhuru Efes'teki Artemis herhalde), o şehirlerin gücünü temsil etti ve giderek kurumsal hale geldiler. Gene tarım, savaş ve ticaret ekonomiye hakimdi. Daha sonra, bu yerel tanrılar, Grek panteonu ve buna dayalı Roma tanrıları olarak bir araya geldiler, bir hiyerarşi kurdular. Hindistan ve Çin'de ise daha doğaya yakın tanrılar ve paganizm veya tanrısız inançlar hakim oldu. Avrupa'daki hızlı siyasi gelişmeler, Roma'nın imparatorluğa dönüşmesi, tek tanrılı kurguları daha işlevli hale getirdi. Tabii gene de mesela Museviler'in tanrısı tam olarak "tek tanrı" değil, "esas tanrı" olarak tekelini ilan etti; unutmamalı. Dinler, doğayla muhatap olma ve yaşam-ölüm sürekliliğine bir hikaye ekleme ihtiyacından, birer siyaset aracına dönüştüler. Malum, ortada henüz uluslar, milliyetçilik, sınıflar vs. yok.

Dinin kendisi şu işe yaramıştır, olmasaydı şu olmazdı, demek zor. Avrupa ve Çin, benzer aşamalardan geçtiler. Avrupa siyasi (ve dini) olarak daha bölünmüştü, bu da kısa vadede felaketler getirirken, uzun vadede feodalizm ve yağmacılık üzerinden hızlı bir birikim yapmalarını sağladı. O birikim, toplumsal çatışmalar sonrasında biraz daha halkın refahına, sağlığına ve eğitimine harcandı. Çin, siyasi birliğini daha erken sağladı, ancak bu bir vadede genişlemenin durmasına da neden oldu. Din açısından ikisi çok farklı şeylere inansa da, benzer koşullarda benzer gelişmeler ve icatlar yapıldığı görülüyor (genelde savaş, inşaat ve tarım alanında en azından). Benzer bir soruyu savaş için de sorabiliriz ve cevap çok farklı olmazdı... yıkım, yapım, siyasi birlik, ortak kimlik gibi faktörler, tarihsel gelişmeleri hızlandırıyor. Dinler de bunların birer yansıması ve kısmen de katalizörü oluyorlar. Organize dinler hem bilimle çatıştılar, hem açtıkları okullarla, yaptıkları misyonerlik işleriyle, bir anlamda bilginin yayılmasına, kendi muhaliflerinin eğitimine katkıda bulundular. Ki, hemen hemen her büyük kurum için de bu söylenebilir (askeriye, bürokrasi, şirketler vs.)

Modern dünyada dinin olumlu veya olumsuz fazla bir etkisi kalmadı. Genelde otoriter rejimlerin ve popülist hareketilerin söyleminde yer alıyor. Aşı karşıtlığı gibi hareketler, dindarlığın yaygın olduğu yerlerde yaygınlaşıyorlar, ama ikisi de birer sonuç, sebep değil. Bir faydası, sosyal devletin olmadığı veya yeterince etki edemediği yerlerde insanlara psikolojik rahatlama ve bir araya gelme imkanı/vesilesi sağlaması olabilir hala. Toplumsal evrim, henüz modernleşmeye uyum sağlamış değil ve ruhsal problemler, depresyon vs. artışda. Din veya genel olarak "aşkın" bir düşünceye/varlığa inanç, hikayelerle yaşamaya alışkın insanlar için evrensel bir ihtiyaç gibi duruyor. Bu konuda modernizmin/kapitalizmin tüketim çılgınlığı ve sosyal medya dışında fazla yaygınlaşmış bir çözümü yok henüz.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
İlgili Yazılarımız
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayır, bilimimiz bir illüzyon değildir. İllüzyon olan, bize bilimin veremeyeceğini bir başka yerde bulabileceğimizi sanmaktır.”
Sigmund Freud
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol