Merhabalar. Çok severek izlediğim Chernobyl dizisinde çok merak ettiğim ama hiçbir yerde cevaba ulaşamadığım bir merakım var. Diziyi izleyenler bilirler sıkça kullanılan bir replik var, özeti şöyle:
RMBK reaktörü patlamaz.
Merak ettiğim şey dizide birçok kişinin neden bir RMBK reaktörünün patlayacağına olasılık bile vermemesi?
Bu dizide eksik aktarılan konulardan biri. RBMK reaktörlerinin tasarımı aşırı aceleye getirilmişti ve dizide de bahsedilen "boşluk katsayısı" ("void coefficient") olayının soğutma suyunun buhara dönüşmesi arttıkça bir noktaya kadar arttığını, sonra azaldığını hesaplamışlardı. Ama bu (hesap) doğru değil. Buharlaşma arttıkça katsayı da artmaya devam ediyor. Eğer yanlış bir şekilde katsayının bir noktadan sonra düşmeye başladığına inanırsanız, reaktörünüzün basınç artmaya devam etse bile patlamayacağını sanabilirsiniz. Dizide kastedilen de bu.
RBMK reaktörlerini tasarlarken soğutucu yoğunluğuya reaktivite arasındaki ilişkinin 1 gibi olduğu sanılıyordu; halbuki 2 gibiydi (patlamanın ana sebeplerinden biri de buydu). Sonraki tasarımlarda bu ilişki 3 gibi olacak şekilde düzeltildi.
Bir de şöyle bir şey var: O dönem nükleer bombalarla nükleer reaktörler çok sık kıyaslandığı için, "RBMK reaktörleri patlamaz." derken kastedilen "Bir nükleer reaktör, bir atom bombası gibi patlamaz." iddiası - ki bu doğru. Ama tabii ki bir nükleer reaktörün içindeki su buharı aşırı sıcak ve yüksek basınçlı olduğu için, doğru şekilde kontrol altında tutulmazsa elbette bir çeşit patlamaya neden olabilir; bunu mühendisler de biliyorlardı.
Dizide bu açıdan belki de bir "Titanic havası" verilmiş olabilir: "Titanic batmaz." derken kastedilen, "Bu gemi öylesine sağlam inşa edildi ki, makul nedenlerle batması imkansız." idi. Ama böylesine büyük bir iddia açısından son derece kıytırık bir neden olan "buzdağı çarpması" nedeniyle battı. Aynı şey Çernobil'de geçerli: Mühendisler, sistemin içine bir dolu güvenlik mekanizması eklendiğini biliyorlardı; o nedenle reaktörün kıytırık nedenlerle patlamayacağına inanıyorlardı.
Tüm Reklamları Kapat
447 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
31
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.