Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Mehmet Özdede
Mehmet Özdede
4,030 UP
Üye
0

Bilinci kanıtlamak mümkün müdür?

Karşınızdaki bir insana kendi bilincimizi nasıl kanıtlayabiliriz?
Bilinci kanıtlamak mümkün müdür?
Bilinci kanıtlamak mümkün müdür?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
1 Cevap
Cevap
Enes Buhari
Enes Buhari
3,823 UP
Felsefe Yüksek Lisans Öğrencisi

Eğer bilinç, onu deneyimlediğimiz haliyle gerçekten varsa ki eleyici materyalizm savunucuları onun var olmadığını düşünürler maddenin onu nasıl meydana getirdiğini anlamak oldukça problemli bir hale gelir. David J. Chalmers’ın isimlendirmesiyle bu problem, bilincin zor problemi (the hard problem of consciousness) olarak literatüre geçmiştir. Öte yandan, kimilerine göre, evrende bilincin ortaya çıkışını anlamadaki zorluk, natüralist varsayımlardan kaynaklanmaktadır. Zira bu anlayışlar, evrendeki her fenomenin maddi bir açıklamasının olduğunu ima eder ve böyle bir evrende ise bilincin ortaya çıkışını anlamak oldukça zordur. Oysa natüralizm yerine teistik bir varsayımdan hareket edildiğinde, evrende bilincin ortaya çıkışı bir muamma olmaktan çıkacaktır. Zira bilinçli bir varlık olan Tanrı’nın yarattığı evrende bilincin ortaya çıkışı, tümüyle maddi bir evrende bilincin kendiliğinden ortaya çıkışına kıyasla daha olasıdır.

Bilinç kanıtının (Argument from Consciousness) başlangıç noktası da burasıdır. Eğer bilincin ortaya çıkabilmesi için fiziki âlemin ötesinde bir açıklamaya ihtiyaç duyuluyorsa, o halde, fiziksel âlemin ötesinde tabiatüstü hiçbir şeyin bulunmadığını iddia eden natüralist düşünce yanlış olmalıdır. Zira iddia doğruysa, evrende en azından bir olgunun (bilincin) açıklaması için maddi âlem yeterli değildir. Bu noktadan hareketle bazı teistler, natüralizmin yanlış olduğunu ve bilincin varlığını izah edebilmek için teistik bir açıklamanın gerekli olduğunu savunurlar. En azından teizm, bu düşünürlere göre, bilinci açıklama noktasında natüralizmden daha makul bir bakış açısı sunmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Bilinç argümanının, Richard Swinburne ve Robert Merrihew Adams gibi felsefeciler tarafından öne sürülmüş diğer bir versiyonu ise zihinsel durumların çokluğundan ve bunların beyinle aralarındaki bağıntıdan (cor-relation) hareketle Tanrı’nın varlığına ulaşır. Argümana göre, beyindeki herhangi bir olayın, zihinsel bir olaya neden olabilmesi için zihinsel olayların maddeye indirgenemez yani maddeden farklı olduğu düşünüldüğünde bu ikisi arasında bir bağıntı olduğu anlamına gelmektedir.

Metafiziğin en derin sorularından biri “Neden hiçbir şey yok değil de var?” sorusudur. Bu soruyu bir başka şekilde ifade edersek: “Evren neden yok değil de vardır?” Evrenin niçin var olduğuna ilişkin nihai bir açıklama peşinde olan bu soruya pek çok farklı cevap sunulmaya çalışılmışsa da burada yalnızca ikisinden bahsetmek yeterli olacaktır: teizm ve natüralizm. Teizm, evrenin zati (personal) bir Tanrı tarafından var edildiğini iddia ederken, natüralizm ise evrenin ya da herhangi bir fenomenin var olmak için tabiat-üstü bir açıklamaya ihtiyacı olmadığını iddia eder. Natüralizmin, özellikle akademik çevrelerde, teizme karşıt olarak benimsenen hâkim paradigmayı yansıttığı söylenebilir. Ayrıca o, nihai bir açıklama sunma peşinde olması sebebiyle, tıpkı bir din gibi evrene ilişkin genel bir bakış açısı sunmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Natüralistlere göre, evrenin bir bütün olarak varlığı hakkındaki açıklama bir kaba olguyla son bulsa da evrenin içerisindeki olgulara dair bilimsel açıklamalar, tabiat kanunlarına dayalı fiziksel açıklamalar olmalıdır. Dolayısıyla evrendeki her şey, natüralist bakış açısına göre, tabiatın sınırları içerisinde yani tabiatüstü herhangi bir şeye başvurulmadan açıklanmalıdır. Her ne kadar fiziksel âlemin sınırları ve maddenin ne olduğu meseleleri tartışmalı hususlar olsa da natüralizmin, Tanrı gibi tabiat-üstü varlıklara başvurmayan açıklamaların peşinde olduğunu ifade edebiliriz.

Bilinç kanıtının devreye girdiği nokta tam da burasıdır. Eğer evrende, natüralist paradigmanın açıklama sunamayacağı yani yalnızca fiziksel süreçlere başvurarak açıklanamayacak fenomenler varsa bu durumda farklı bir paradigmanın gerekliliği ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla bilincin veya zihinsel durumların fiziksel süreçlerle açıklanamayacağı ispat edilebilirse, natüralizmin yetersizliği kanıtlanmış olacaktır. Şimdi, bilinç kanıtına geçmeden önce, bu argümanın savunucularının bilinçle ne kastettiklerine kısaca bakalım.

Bilinç kanıtındaki ‘bilinç’ ifadesinin, zihin dünyamızın öznel yönüne vurgu yaptığını ifade edebiliriz. Çağdaş zihin felsefesinde, genellikle, bilincin bu öznel yönüne işaret etmek adına ‘bilincin fenomenal durumları’ veya ‘fenomenal bilinç’ gibi ifadeler kullanılmaktadır. Fenomenal durumlar, deneyime konu olan ‘ham hisler’ (raw feelings) yani şeyleri nasıl algıladığımızın öznel hissini ifade eder. Bu gerekçeyle, elinizdeki çalışma kapsamında bilinç, zihin ya da zihinsel dünya, insanın bu öznel yönüne işaret etmek amacıyla birbirinin yerine kullanılmıştır. Öte yandan fiziksel dünya ise, herkesin gözlemine açık olan, diğer bir ifadeyle üçüncü-şahıs perspektifinden tarif edilebilen nesnel alana işaret eder. İnsanın öznel bir yönünün mevcudiyeti meselesi günümüzde tartışmalı olsa da bilincin varlığını kabul eden realist bir bakış açısından bu öznel yönün ne anlama geldiği üzerinde kısaca duralım.

İnsanın özsel olarak gayri-maddi bir ruh olduğunu ifade eden Richard Swinburne bile beden olmaksızın, diğer bireyler ve evrenle etkileşimde bulunamayan yalnız/izole varlıklar haline geleceğimizi düşünür. Yani bizler, fiziksel bedenlerimiz sayesinde evrende birtakım değişikliklere yol açar ve ondan etkileniriz.

Fakat söz konusu deneyimlerimiz olduğunda ise açıkça dışarıya yansıttığımız fiziksel etkilerden ziyade öznel dünyamız ön plana çıkar. Acılarımız, mutluluklarımız, duygularımız, hayallerimiz ve düşüncelerimiz öznel yaşantımızı oluşturur. Elbette ki öznel yaşantımızı dış dünyaya aksettiren çok sayıda davranışımız mevcuttur ama dış dünyaya yansıttıklarımız kadar yansıtmadıklarımız da bulunur. Örneğin, mutlu olduğumuz bir anda gülücükler saçabiliriz ve diğer insanlar da bizim mutlu olduğumuzu fark edebilirler. Ancak mutlu oluşumuz, yalnızca dış dünyaya aksettirdiğimiz davranıştan ibaret değildir. Mutlu oluşumuzun daha önemli olan kısmı, mutluluğun öznel hissiyatında gizlidir. Yani Thomas Nagel’ın meşhur ifade tarzıyla, “öyle olmak nasıl bir şeydir?” sorusunun karşılığı olan ve tarif edilemeyen öznel bir kısım bulunur. Örneğin, doğum gününüzde beklediğiniz ama alamadığınız bir hediyenin verdiği hüzne sahip olmanın öznel hissini yaşayabilirsiniz. Ya da bu tür özel günleri umursamayan biri olarak bu durumdan hiç etkilenmeyebilirsiniz. Dışarıdan gözlemleyen bir kimse de sizin ne hissettiğinize ilişkin yorumlar yapabilir ve hatta hislerinize ilişkin doğru bir çıkarımda da bulunabilir. Yine de yaşadığınız tecrübe, dışa aksettirdiğiniz fiziksel davranışınızdan ibaret değildir. Sizin, dışarıdan gözlemin dışında, öznel tecrübeye konu olan bir içsel yaşamınız da mevcuttur. Hatta dışarıya gülücükler saçarken kan ağlamanız ya da üzgünmüş gibi göründüğünüz bir olaya içten içe seviniyor olmanız da mümkündür.

Fakat söz konusu deneyimlerimiz olduğunda ise açıkça dışarıya yansıttığımız fiziksel etkilerden ziyade öznel dünyamız ön plana çıkar. Acılarımız, mutluluklarımız, duygularımız, hayallerimiz ve düşüncelerimiz öznel yaşantımızı oluşturur. Elbette ki öznel yaşantımızı dış dünyaya aksettiren çok sayıda davranışımız mevcuttur ama dış dünyaya yansıttıklarımız kadar yansıtmadıklarımız da bulunur. Örneğin, mutlu olduğumuz bir anda gülücükler saçabiliriz ve diğer insanlar da bizim mutlu olduğumuzu fark edebilirler. Ancak mutlu oluşumuz, yalnızca dış dünyaya aksettirdiğimiz davranıştan ibaret değildir. Mutlu oluşumuzun daha önemli olan kısmı, mutluluğun öznel hissiyatında gizlidir. Yani Thomas Nagel’ın meşhur ifade tarzıyla, “öyle olmak nasıl bir şeydir?” sorusunun karşılığı olan ve tarif edilemeyen öznel bir kısım bulunur. Örneğin, doğum gününüzde beklediğiniz ama alamadığınız bir hediyenin verdiği hüzne sahip olmanın öznel hissini yaşayabilirsiniz. Ya da bu tür özel günleri umursamayan biri olarak bu durumdan hiç etkilenmeyebilirsiniz. Dışarıdan gözlemleyen bir kimse de sizin ne hissettiğinize ilişkin yorumlar yapabilir ve hatta hislerinize ilişkin doğru bir çıkarımda da bulunabilir. Yine de yaşadığınız tecrübe, dışa aksettirdiğiniz fiziksel davranışınızdan ibaret değildir. Sizin, dışarıdan gözlemin dışında, öznel tecrübeye konu olan bir içsel yaşamınız da mevcuttur. Hatta dışarıya gülücükler saçarken kan ağlamanız ya da üzgünmüş gibi göründüğünüz bir olaya içten içe seviniyor olmanız da mümkündür.

Bu noktada bir natüralist, bilincin varlığını açıklamaya çalışmak yeri-ne onu kaba bir olgu olarak kabul etmek isteyebilir. Chalmers’ın da ifade ettiği gibi: “[B]ilincin, belirli bir fiziksel sürece eşlik ediyor oluşu, sadece fiziksel olguların hikâyesini anlatarak açıklanamayan bir olgudur. Bir an-lamda bu eşlik etme, bir kaba olgu olarak kabul edilmelidir”. Yani bir natüralist, bilincin varlığından hareketle teizmi kabul etmek yerine, onun yalnızca var olduğunu söyleyip açıklamayı burada bitirmek isteyebilir. Bilinç kanıtı savunucuları ise teistik açıklamanın, bu şekilde kaba olguya başvurmaktan daha makul olduğunu düşünürler. İmkânsız olmasa bile, maddi bir evrende bilincin kendi kendine ortaya çıkış ihtimali, onlara göre, Tanrı’nın yarattığı bir evrene nazaran oldukça düşüktür. Bu nedenle güncel bilinç kanıtları, çoğunlukla, natüralist varsayımla bilinci açıklamanın imkânsız olduğunu savunmazlar. Bunun yerine bilincin varlığının natüralizmden ziyade teizme işaret ettiğini iddia ederler. Diğer bir ifadeyle, bilincin varlığı, teistik çerçevenin natüralizme göre daha olası olduğuna işaret etmektedir.

Graham Oppy ise bu kanıta karşı, teistik cevabın natüralizmden daha iyi bir açıklama sunmadığı şeklinde bir itirazda bulunur. Ona göre, Tanrı’nın ezelden beri var olduğunu söylemek, evrende bilincin nasıl veya niçin var olduğunu anlamak için fazladan bir açıklama sunmamaktadır. McGinn’in de benzer bir itirazda bulunur ve ekler “çünkü Tanrı’nın fiillerinin, zihinleri üretmesi de eşit derecede gizemlidir”. Fakat Moreland’e göre bu itiraz, natüralizmin bilimsel açıklama yöntemi göz önünde bulundurulduğunda geçerliliğini yitirmektedir. Zira natüralist bilimin, evrendeki her fenomeni maddeyle açıklama iddiası göz önünde bulundurulduğunda, kaba bir olguya başvurmak, vaat edilen açıklamaya aykırı bir durum oluşturmaktadır. Moreland, bu durumu, J. J. C. Smart’ın ifadelerine başvurarak şöyle dile getirir; “Öyle gözüküyor ki, bilimin ilgilendiği kadarıyla evrendeki hiçbir şey, fiziksel bileşenlerin artarak karmaşıklaşan düzenlenişinden başka bir şey değildir. Yalnızca biri dışında her yerde durum böyledir: bilinç. … Ben bunun böyle olabileceğine inanamıyorum. Her şey fizik terimleriyle açıklanabilirken … duyumların istisna olarak dışarıda tutulması bana açıkça inanılmaz gözüküyor”. Bu sebeple, evrende sonradan maddenin karma-şıklaşmasına bağlı olarak ortaya çıktığı iddia edilen bilinci, natüralizmin bir kaba olgu olarak açıklama girişimi, onun temel tezine aykırı gözükmektedir. Bilinci istisnai bir durum olarak görüp onun bir kaba olgu olduğu varsayıldığında, yalnızca bir vakayı açıklamak adına, genel teoriye (natüralizm) aykırı bir yöntem izlenmiş olacaktır. Bu ise mantıkta ad hoca olarak adlandırılan, teorinin/savın açıklamakta güçlük çektiği durumlarda, sırf durumu kurtarmak adına ana teze uygun olmayan cevap geliştirme hatasına düşmek olacaktır. Buradan hareketle Moreland, teistik açıklamanın, bilinci açıklama açısından natüralizme göre daha yetkin olduğunu ifade etmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Bilinç kanıtına bir diğer itiraz ise bilincin fiziksel süreçlerle açıkla-namaz olduğu iddiasına yöneliktir. Belki de bilimin ilerlemesiyle birlikte, bilinç de açıklığa kavuşacaktır. Tıpkı geçmişte de açıklanamayacağı düşünülmüş ama daha sonra açıklığa kavuşmuş pek çok fenomen gibi. Yakın geçmişten bir örnek vermek gerekirse, bir zamanlar canlılık da bir gizem olarak görülmüş ve bunun maddi süreçlerle açıklanmasının imkânsız olduğu düşünülmüştür. Fakat daha sonrasında, canlılığın aslında o kadar da gizemli bir şey olmadığı anlaşılmıştır. Pekâlâ, aynı durumun bilinç için de geçerli olmayacağını nasıl bilebiliriz?

Chalmers’ın bu soruya cevabı, yaşam analojisinin bilince uygulanamayacağı şeklindedir. Zira yaşam, öznel deneyimlere başvurmadan, fiziksel olarak ve üçüncü-şahıs perspektifinden açıklanabilecek bir fenomendir. Diğer taraftan bilinç ise, üçüncü şahıs perspektifinden gözlemlenebilir verilerin ötesinde, birinci şahsın öznel perspektifini de kapsamaktadır. Dolayısıyla yaşam faaliyetini açıklamak için öznel deneyimlerden bahsetmek gerekmez. Oysa zihinsel yaşantıların kapsamlı bir izahını nesnel bir yolla (üçüncü-bakış perspektifinden) yapmak mümkün değildir. Acılarımızı, mutluluklarımızı, arzularımızı ve diğer zihinsel hallerimizi, bazen davranışlarımız aracılığıyla dışarıya yansıtıyor olsak da onların önemli bir kısmı özneldir. Dolayısıyla, Chalmers’a göre, bilinci açıklamak için üçüncü-şahıs perspektifi yetersizdir. Bu nedenle gelecekte de üçüncü-şahıs perspektifine dayalı bir bilim anlayışının bilinci açıklaması beklenmemelidir.[1]

Yine bilinç hakkında şu konulara da bakabilirsiniz:

https://evrimagaci.org/bilinc-nedir-7210

https://evrimagaci.org/zihin-felsefesi-bilinc-nedir-bilincin-kategorileri-ve-temel-tartismalar-nelerdir-7864

0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.