Sorulara Dön
-2
Yazılarımıza Yönelik Sorular

Bilimin temel varsayımları makalesi neden değiştirildi? Neden eskiden "bilimin metodolojisi natüralizmdir" derken şimdi deneyciliktir diyor?

2
854 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Bu soru, yüklü soru safsatasına düşüyor; dolayısıyla aslında silinmeli ama merak eden olursa diye cevaplayayım: Makalenin orijinalinde "bilimin metodolojisi natüralizmdir" demiyordu; "bilimin kalbinde yatan metodoloji (yaklaşım, yöntem) natüralizmdir" diyordu ve bundan kasıt, bilim insanlarının bilime yaklaşımıydı (buna aşağıda döneceğim). Bu cümle konuyu yeterince iyi anlatmıyor diye, konu detaylandırıldı. Makalenin özünde söylediği şey herhangi bir şekilde değişmiş değil.

Makalede yapılan düzenlemeler, natüralizm ile ilgili değil; bilime yönelik diğer yaklaşımlar (tutarlılıkçılık veya kıta felsefesi gibi) ile ilgili. Yazıya bu azınlık görüşlerin sesi de eklendi; natüralizm ile ilgili kısımda dikkate değer bir değişiklik yapılmadı. Halihazırda makalenin orijinalinde var olan maddeler genişletildi ve bilimde karşılaşabildiğimiz örneklem hatalarıyla ilgili ek bir madde eklendi. Yazıda bilimde natüralizmin yeri doğru bir şekilde temsil ediliyordu, halen doğru bir şekilde temsil ediliyor. Bu konuda felsefe editörlerimiz de hemfikir.

Kuhn'un da gösterdiği gibi bilim, sosyolojik bir olgudur ve bilim insanlarından muaf düşünülemez. Bilim insanlarının bilime yönelik tutumuna metodolojik natüralizm deniyor; dolayısıyla bilimin yönteminde, bilim insanlarının yaklaşımı gereği, natüralizm vardır. Makale de bunu söylüyordu. Ek bilgi olarak, Eğer Evren'in de doğaüstünden muaf olduğuna inanıyorsanız metafiziksel (ontolojik) natüralizm felsefesini savunuyorsunuz demektir. Tufts Üniversitesi'nden Prof. Dr. Lawrence Lerner bunu güzel bir şekilde özetliyor:

"Metodolojik natüralizm, bir 'doktrin' değildir; ama bilimsel metodun, yani doğal evreni araştırma biçimimizin temel bir bileşenidir. Eğer bir insan, doğa yasaları ve teoriler kullanılarak bilim insanları tarafından çözülmeye çalışılan problemlerin çözülemeyeceğine inanıyorsa, yani zaman zaman doğaüstü ve bilimsel olmayan prensiplere başvurulması gerektiğini düşünüyorsa, bu kişinin bilim yapmanın temel şartı olan bilimsel metodolojiye güvendiği söylenemez. Metodolojik natüralizmin 4 yüzyıl boyunca elde ettiği baş döndürücü başarıları inkâr edilemez. Diğer yandan, bir çıkmaza girdiği için, bir olguyu açıklamakta doğaüstü sebeplere başvuran bir bilim insanının, o problemin bilimsel olarak anlaşılmasını başaramayacağı kesindir."

Buna katılırsınız veya katılmazsınız; o ayrı bir felsefi tartışma (ve bilimde natüralizmin yeri, metodolojik ve ontolojik natüralizmler arasındaki bağlantı, natüralizmin tarihselliği gibi konular felsefede durmaksızın tartışılıyor; bu konular sonuçlanmış konular değiller). Burada bize düşen, modern bilimdeki genel/yaygın pozisyonu doğru bir şekilde okurlarımıza aktarmak ve bunu yapıyoruz: Modern çağda bilim insanlarının ezici çoğunluğu (metafiziksel natüralist olmayanlar, yani mesela teistler veya deistler de dahil) metodolojik natüralist iken, modern bilimin metodolojisinde natüralizmin olmadığını iddia etmek abesle iştigal etmek olur. Orijinal makalede "bilimin kalbi"nden kasıt da, o bilimi icra eden bilim insanlarının bilimi işleme ve bilime yaklaşım biçimiyle ilgiliydi. Zira bilimin "kalbi", bilimin kendisi değil, onu mümkün kılan bilim insanları ve onların oluşturduğu komünite (ve bu komünitenin günümüzdeki genel geçer yargıları). Metodoloji de bu demek zaten nihayetinde.

Şunu iyi anlamak gerek: Bilimin metodolojisi gökten zembille inen bir vahiy veya taşa kazınmış bir kutsal kural değil; bilim insanları tarafından oluşturulan, şekillendirilen ve riayet edilen bir şey. Amacı da, uluslararası düzlemde bilim insanlarını objektifliğe olabildiğince yaklaştırmak, bilim insanları arasında ortak bir zemin ve anlaşılır bir dil yaratmak, Evren'i keşif çabamız hakkında yol yordam göstermek... Dolayısıyla bilimin bir kutsal kitabı veya kurallar listesi yok; hangi yöntem bizi daha sistemli ve evrensel bir şekilde daha ileri götürüyorsa, bilimin yöntemi de ona evrimleşiyor.

Bunu tarihten görebiliyoruz: Tarihsel olarak bilimde, özellikle de bilimler daha pek ayrışmamışken ve kapsamları belirlenmemişken metodolojik natüralizm pek yoktu: natüralistler teoloji ile, teologlar natüralizmle profesyonel olarak ilgileniyorlardı ve bu nedenle Galileo veya Newton'un metinleri, günümüz makalaleri aksine, metodolojik natüralist bir doğaya sahip değil. Neden metodolojik natüralizm bilimde yer buldu kendine? Burada anlattığım nedenlerle (yukarıda Dr. Lerner'in özeti de iş görür). Bilim natüralist olmak zorunda mı? Hayır; ama yaygın perspektif bu yönde ve bunu görmezden gelemeyiz.

Ancak yazıya da eklendiği üzere, metodolojik natüralizmi takip etmeyen veya bilime bu açıdan yaklaşmayan nadir akımlar da var, şimdi yazıda onlar da temsil ediliyor. Bu eksik giderilmiş oldu ve yazıda yapılan ana değişim bu.

Bir de bilimin tarihsel gelişimi ve günümüzdeki tutumunda ampirizmin yeri daha azmış veya bilimin tek metodolojisi natüralizm üzerine dayalıymış gibi algılayanlar olmuş; böyle bir yanlış anlaşılma doğmasın diye onu da gidermeye çalıştık. Ama yazının orijinalinde zaten böyle bir iddia bulunmuyordu. Evrim Ağacı'nda eski makalelerimizi düzenli olarak elden geçirip güncelliyoruz; her biri birer "yaşayan doküman" niteliğinde bizim için. Bu da, yazıda bir hata olduğu için değil, o düzenlemelerin bir parçası olarak yapıldı. Bu konuda başka soru almayacağız.

700 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
2
Teşekkür (3)
Paylaş
2
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.

Yanlış anlaşılmaya müsait bir ifade. Bilimin yöntemi deneyciliktir. Şu anki bilim ise yöntemsel olarak doğalcıdır. (Metodolojik natüralizm) Bilime yöntemsel doğalcı denmesinin sebebi bilimin yönteminin doğalcılık olması değil, bilimin yöntemi olan deneycilikten kaynaklanıyor. Yöntemsel natüralizm, ampirik bilimsel yöntemlerle elde edilen verilerin, doğaüstüne başvurulmaksızın betimlenmesinden doğan bir ifadedir. Şu anki durumda sadece doğada olanları deneyleyebildiğimiz ve test edebildiğimiz için bilim, bu deneycilik yöntemini sadece doğada kullanabiliyor. Dolayısıyla yöntemsel olarak doğalcıdır. Eğer ki bilimin yöntemi olan deneycilikte doğa üstünü de nesnel bir şekilde deneylemeyi veya test etmeyi başarırsak artık bilim, yöntemsel doğalcı olmayacaktır.

340 görüntülenme
0
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soru yeni cevap alımına kapatılmıştır. Tekrar açılana kadar lütfen diğer soruları ziyaret ediniz.
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın