Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
5

Bilim ne kadar güvenilir?

Bir zamanlar insanlar yeryüzünün dümdüz olduğuna inanıyorlardı. 'taki galileo cikipta dünya yuvarlaktır diyene kadar. Maddenin en küçük yapıtaşı atom denilmişti ve bölünemez deniliyordu herkeste buna inanıyordu. Newton kanunları vardi. Ki hala liselerde okutuluyor sanirim. Örnekler çoğaltılabilir. Bugün icin dünyanın düz olmadığını, atomun bölunebildigini vs. Biliyoruz. Peki sorum şu bilim ne kadar güvenilir?

2
193 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla (4)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Merhaba bilimin güvenilirliğinden şüphe ederken büyük ihtimalle bilmeden, kullandığınız örneklerin bilim felsefesinde yeri olan çok meşhur bir argümanı desteklemek için verilen örnekler olduğunu belirtmekten mutluluk duyarım.

Bilmeden kullandığınız bu argümanın ismi Karamsar Meta İndüksiyon Argümanıdır.Hem epistemik görelilik taraftarı postmodern düşünürler hem de bilimsel anti-realist bilim felsefecileri tarafından oldukça geliştirilerek bilimsel realistlere karşı kullanılmıştır .

Kısaca tarihte güvenilir görülen şu şu kuramlar terk edildi , şimdiki kurumlarımızın geçerli olduğunu ne biliyoruz ?

Tarzı bir argümandır.

Bu konu üzerinde sayfalarca yazabilirim ama vaktim yok. O yüzden kısaca bilimsel realistlerin bu argümana verdiği cevabı özetleyeceğim.

Bu cevabın ismi Yapısal Realizim Argümanıdır.

Kısaca: Evet bir zamanların gözde teorileri terk edildi ama.

Sonra gelip çürüttüğü teorinin yerini alan her teori için bilim tarihinde şu gözlemleri yaparız.

1) Yeni teorimiz önceki teorinin açıkladığı olguları açıkladığı gibi onun açıklayamadığı olguları da açıkladı . Önceki teorimiz yeni teorimizin kaba bir öncülü oldu . Örneğin Newton teorisi uzaydaki ağır bir kütle olan dünyanın beni çektiğini betimliyor, bana ağaçtan düşen elmanın ivmesini hesaplama gücü veriyordu ama dünya beni nasıl oluyor da çekiyor bunu açıklayamıyordu.Sonra Enistein geldi , ağır cisimlerin uzay-zamanı büktüğünü ispatladı , bu şekilde gerilmiş bir çarşafın üzerine konulan bir top gibi ağır cisimler uzay zamanı büküyor ve etrafındaki cisimleri içine çekiyordu . Görüldüğü gibi Enistein, Newtonu doğruladı ve onun üstüne çıktı.

2 )Yeni gelen teori önceki teoriye göre daha hassas ve ince hesaplar yapma yeteneği verdi bize. Mesela Newton'un kütle çekim yasası bize bir cismin davranışını on milyonda bir hassasiyetle hesaplama yeteneği verirken ,Enistein'in kuramı aynı olguyu yüz tirilyonda bir hassasiyet ile hesaplama gücü verdi . ( kaynakçaya bakınız )

3) Bir önceki teoriden çok daha güçlü deneysel verilere dayandı yeni teorimiz. Örneğin Aristotales bütün gözlemlerini çıplak gözle yaparken Galileo bir teleskop sahibi idi o yüzden Aristotalese göre çok daha güçlü empirik verilere haiz idi.

Kısaca bu durum bize şunu gösteriyor ki bir hakikat var ve biz her adımda o hakikate bir adım daha yaklaşıyoruz.Teorilerin tarihsel gelişimi bize bunu gösteriyor.

Eğer bu konulara meraklı iseniz çok kıymetli felsefecimiz Tamer Ertangil tarafından yazılan "Biri Bilim Masaldır Mı Dedi?"isimli güzel eseri öneririm. Bilim karşıtı pek çok argümana pratik cevaplar içeren , kolayca herkes tarafından anlaşılabilir, sade dili olan, kısa , öz özet bir eser.Fiyatı da çok ama çok uygun.

https://www.idefix.com/Kitap/Biri-Bilim-Masaldir-mi-Dedi/Tamer-Ertangil/Felsefe/Felsefe-Bilimi/urunno=0000000584951

523 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
9
Teşekkür (10)
Paylaş
9

Kaynaklar

Şu kesin: Diğer bilgi edinme yollarından daha güvenilir. Bilim değişmesine rağmen ona güvenmeyeceğiz, tam tersine değiştiği için ona güveneceğiz. Çünkü bilim değişmese şu anda sahip olduğumuz hiçbir şeye sahip olamazdık. Bir düşünün Newton'un sınırlı bilgisiyle kalsaydık bunca ilerleme yaşayabilir miydik? Tabii ki hayır. Aslında bu durum, yeni araştırmalar sonucunda elde ettiğimiz verilerin, eski verilerle birleşmesi sonucunda, gerçeğe çok daha yakın bir hikaye anlatmaya başlamasıdır.

Örneğin Newton'un açıklamaları makro düzey için yeterince isabetliydi sadece onu ilerlettik, isabet oranını ve kapsamını arttırdık, bu olguyu daha net anladık.

Bir diğer örnek ise atom. Atom bölünemez sanılıyordu, bölündü ama atomun var olduğu gerçeği değişmedi. Negatif ve pozitif yükler bulundu, o gerçek değişmedi ama üzümlü kek gibi olmadığını anladık. Çekirdekte nötr ve pozitif yüklerin olduğu ve elektronların dolaştığı bulundu, yine negatif ve pozitif yüklerin olduğu değişmedi. Daha sonra belirli yörüngelerde değil orbitallerde bazı olasılıklara bağlı olduğunu öğrendik ama önceden öğrendiğimiz atomun olduğu, negatif, pozitif yükler, elekronlar ve dolaştığı gibi bilgiler değişmedi. Bilim dogmatik olsa belki de atomun var olduğunu bilecektik ama atom olgusunu daha iyi anlayamayacaktık. Asla bu kadar ilerleme yaşayamayacaktık.

Bilimden başka hangi yöntem kendi hatasını düzeltecek kadar cesur olabilir ki? İşte bunun için bilim diğer bilgi edinme yollarından daha güvenilir.

128 görüntülenme
2
Teşekkür (4)
Paylaş
2

Kaynaklar

  • Ç. M. Bakırcı. Sürekli Değişiyorsa, Bilime Neden Güvenmeliyiz?. (15 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 17 Şubat 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Soru Sor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Rahatlıkla söyleyebilirim ki hiç kimse kuantum mekaniğini anlamamaktadır.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku