Sorulara Dön
0
Genel ve Kategorisiz

Aşk sadece insana özgü müdür ve neden evrimleşmiştir?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Aşkın ne olduğu pek de net olmadığı için hayvanlarda var mı yok mu söylemek zor. Ben size aşkın tanımını ve kabaca dinamiklerini anlatayım, insandan başka canlılarda da var mı siz karar verin.

Önce şunu söyleyelim: Aşk, öyle insanların söylediği gibi tanımlanamaz, çok engin, çok muhteşem, çok anlaşılmaz, çok devasa bir olgu falan değil. Aşk çok basit bir şey. Accayip basit ve anlaşılır bir olgu. Tamamen de evrimsel. Sanıldığının aksine gizemli hiç bir yanı da yok aslında.

Aşk, insanın, kendi geniyle birleştirmeye uygun gördüğü geni fark ettiği anda duyduğu mutluluk ve coşku halidir. Tanımı bu kadar basit.

Burada iki kilit nokta var. Birincisi: "uygun gördüğü". Tüm bu romantik şairlerin, romancıların, müzisyenlerin aşkın tanımlanamayacağı ya da ne kadar da engin ve sınırsız bir şey olduğunu falan iddia etmelerinin temelinde, kişilerin kime neden aşık oldukları sorusunun değişkenliği var. Burada bir netlik yok ve zaten olamaz, olmamalı da. Çünkü değişken. Herkesin uygun gördüğü gen farklı.

Peki aşka neden ihtiyacımız var? İşin evrimsel açıklaması ne? Şöyle anlatalım:

Normalde doğada, yavrular, temel hayati gereklilikleri karşılayabilecek kadar olgunlaştıktan sonra doğarlar. Yani doğada annelerin hamilelik süresi, yavrunun temel gereksinimlerini kendi başına karşılayabileceği olgunluğa ulaşana kadar sürer. Doğada henüz doğan bir yavru yardım almadan nefes alıp verir, zorlanarak da olsa hareket eder, yiyebilir, su içebilir, belirli bir ölçüde düşmanlardan kaçıp gizlenebilir vs. Yani o an anne yanında olmasa dahi hayatta kalma şansı yüksektir ya da en azından vardır.

Ama insanda böyle değil. İnsan yavrusu, bu bahsettiğim olgunluğa ulaşana kadar anne karnında kalacak olsa, kadının hamilelik süresinin yaklaşık 21 ay olması gerekiyor. Ama gerçekte bu süre 9 ay 10 gün. Neden? Çünkü insan, beyni vücuduna göre en büyük canlı. Hamilelikte annenin enerjisinin büyük çoğunluğu çocuğun karmaşık beynini oluşturmaya harcanıyor. Yer yüzündeki hiç bir canlı doğduğunda vücudunun uzunluğunun 1/3'ünü kafası oluşturmaz ama insanda böyle. Yeni doğmuş bir bebeğin beyni, yetişkin bir insanın beyninden çok da küçük değildir ve hayat boyu çok da fazla büyümez, diğer organlara oranla. İşte eğer bebek, hayati yeterliliğe kadar rahimde kalsa anne, iyice büyüyen kafayı çıkaramıyor. Kadının rahim yolunun genişliği bunun için yetersiz. Bebeğin kafasını çıkarabileceği son büyüklüğe kadar büyütüyor içinde, artık son sınırda da çıkarıyor. Bu süre de işte 9 ay 10 güne denk geliyor. Ve zor bir süreç insanın hamileliği. Doğadaki bir çok anne, hamileliğin son günlerine kadar normal hayati faaliyetlerini sürdürebiliyor. İnsan da bu da farklı. Annenin işi zor. İnsan hamileliği zorlayıcı. Bundan dolayı hamile olan bir kadın da korunmak, beslenmek zorunda.

Bunun faturası da şu ki bebek, fiziksel olarak çok ama çok zayıf bir canlı. En kaba ifadeyle yalnız bırak, kesin ölür. Birkaç saatte ölür. Kendi başına nefes alıp vermek dışında hiç bir ihtiyacını karşılayamaz.

Peki bunun faturası ne? Anne, bebeğe uzun süre bakmak zorunda. Bu nedenle anne ve bebekte, tıpkı hamilelikteki gibi korunmalı ve beslenmeli, doğal düşmanlardan korunaklı bir yuvada olmalı. Çünkü bebeğine bakarken yuvasını ve bebeğini bırakıp avlanamaz ve doğal düşmanlarla mücadele edemez, iklim şartlarına karşı da dayanımsızdır vs. İşte tüm bu gereklilikler, bir yuva ve bir eş-baba figürünü kaçınılmaz kılıyor. İnsanın bir çocuk yapabilmesi için, anne ve babanın uzun süreli bir iş birliği yapması gerekiyor. Bu nedenle de insan, partnerini, diğer başka bir çok türe göre daha özenle seçmek durumunda.

İşte bu evrimsel nedenle insanın seçeceği partner, hayli özellikli olmak zorunda ve insan partnerini seçerken çok fazla özelliği dikkate almak zorunda. Bu gereklilik de seçimi zorlaştırıyor. İnsan, evlenmeden önce çok fazla aday görüyor, çok fazla adayla muhattap oluyor ama hiç birini evlenmek için uygun görmüyor çünkü birçok özellik bir arada olmak zorunda. Bu da çok düşük bir olasılık. İşte tanımdaki "coşku", ikinci kilit noktayı temsil ediyor. Düşük bir olasılığı tutturmuş olma sevinci "aşk" oluyor. Normal bir hoşlanma, beğenme, sevme halinden daha yüksek bir duygulanma durumu. Bir çeşit yılbaşı piyangosunu kazanmak gibi. En yüksek özellikteki kişinin tekrarının olması da zor. Bu nedenle insanın aşık olduğu kişiyi kaybetmesi çok üzücü ve sarsıcı oluyor.

Kabaca böyle... Peki insan partnerini neye göre seçiyor? "Uygun görme" kıstasları neler? Bu başka bir sorunun konusu.

Kabul Edilen Cevap
2
Teşekkür (1)
Paylaş
2
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın