Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Snapchat Beden Algısı Bozukluğu: Snapchat ve Instagram Filtreleri, İnsan Psikolojisini Nasıl Etkiliyor?

Snapchat Beden Algısı Bozukluğu: Snapchat ve Instagram Filtreleri, İnsan Psikolojisini Nasıl Etkiliyor?
1. Snapchat filtresi uygulanmamış bir özçekim 2. Aynı kişinin filtreli özçekimi
David C. Mabrie, M.D. - Facial Plastic Surgeon/Injector
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Günümüzde çokça kullanılan Snapchat ve Instagram isimli sosyal medya uygulamalarında bir sürü değişik ve güzellik algılarımızla oynayan filtre mevcut. Örneğin, insanlar Snapchat’te ağızlarını açarak dil çıkaran bir köpek rolüne bürünürken, Instagram’daki filtreler sayesinde de adı duyulmuş internet fenomenlerine ve öbür ünlü isimlere benzeyebiliyorlar.[3]

İlk ortaya çıktıklarında dikkate değer bir tehdit unsuru olmayan bu filtreler, şimdilerde genellikle ergenlik çağındaki insanları ve küçük yaştaki çocukları çok fazla etkilemeye başladı. Norm haline gelmiş bu filtrelerin yarattığı algı bozukluğu, bazen fenomen insanların paylaşımlarından da kaynaklanmakta. Genellikle Z kuşağına (1996-2012 yılları arasında doğmuş bireyler) ya da bir diğer adıyla internet kuşağına mensup bireyler, fenomen insanların Instagram veya öbür sosyal medya hesaplarındaki paylaştıkları filtreli fotoğraf ve videolarından etkilenerek, aynı filtrelerle bazı çekimler yapabiliyorlar. Fakat bir yaş grubu belirtmek yanıltıcı olabilir; zira yetişkin insanlar da bu filtrelerin etkisi altına girmiş bulunmakta.

Çeşitli Snapchat Filtreleri
Çeşitli Snapchat Filtreleri
Onedio

Bir köpeğe benzemek ya da tek boynuzlu at olmak dışında milyonlarca çeşit özçekim filtresi bu sosyal medya mecralarında mevcut. Yüz incelten, bedeni olduğundan daha zayıf veya daha kilolu gösteren, suratı pürüzsüzleştirerek gözenekleri ve kırışıklıkları kapatan, göz rengini değiştiren filtreler ve daha fazlası...

Photoshop gibi fotomanipülasyon uygulamalarının sınırları dışında kalan bu eğlenceli filtreler, insanlar tarafından çok fazla ilgi görmekte. Bu nedenle de Instagram ve Snapchat’in yapım ekibi daha çok filtre yaratarak topladıkları ilginin daha fazlasını çekmeye çalışıyorlar.

1.Bir Snapchat Kullanıcısının Doğal Hali 2. Aynı Kullanıcının Filtreli Özçekimi
1.Bir Snapchat Kullanıcısının Doğal Hali 2. Aynı Kullanıcının Filtreli Özçekimi
Everyday Health

İlk bakışta sorun yaratmayan ve insanların eğlence anlayışına yatkın bu filtreler artık plastik cerrahlar, psikologlar, psikiyatrlar ve diyetisyenler tarafından kötülenmeye başlandı. İngiliz kozmetik doktoru Tijion Esho, bu filtreler yüzünden ortaya çıkan ruhsal bozukluğa "Snapchat Şekil Algısı Bozukluğu (İng: "Snapchat Dysmorphia") adını verdi.[1] Bu sorun, bir çeşit "beden algısı bozukluğu" olarak görülüyor ve obsesif kompulsif spektrum hastalıkları arasında değerlendiriliyor.[2]

JAMA dergisinde, Snapchat gibi filtre özelliği sunan sosyal medya uygulamaları ve Facetune gibi gerçekçi olmayan değişimlere yol açan fotomanipülasyon programlarının, insanlara ‘mükemmeliyetçi’ bakış açısını baskıladığı yazılıyor. Yani bu tarz fotoğraf düzenleme ve sosyal medya uygulamaları, insanlara belli bir güzellik algıdayatmaktadır. Bir başka deyişle, "Snapchat ve Instagram filtreleri asıl güzelliği ortaya koyarken doğal görünüşün bir önemi yoktur ve ‘doğal güzellik’ kavramı bir anlama sahip değildir." iddiası, insanlara bir silah gibi doğrultulmuş durumda.[1]

Beden Algı Bozukluğuna Yol Açabilen Bazı Sosyal Medya Mecraları
Beden Algı Bozukluğuna Yol Açabilen Bazı Sosyal Medya Mecraları
The Independent

Boston Üniversitesi Kozmetik ve Lazer Merkezi’nin yöneticisi olan Doktor Neelam Vashi, bu filtrelerin insanları zihinsel olarak çok yanlış bir biçimde etkilediğini vurgulayarak, hastalarının kendisinden onları Snapchat ya da Instagram filtreli hallerine benzetmesini istediklerini dile getirmekte. Ve yalnız da değil: Birçok plastik cerrah, artık hastalarının ellerinde benzemek istedikleri ünlü fotoğrafları ile değil de kendi filtreli özçekim fotoğrafları ile geldiklerini dile getiriyorlar.

Birleşik Krallık’ta günlük olarak yayınlanan internet gazetesi The Independent’ın bir haberine göre her 50 kişiden 1’i bu ruhsal bozukluğa sahip ve estetik ve plastik cerrahi uzmanından filtreli fotoğraflarındaki halinin tıpa tıp aynısını ortaya çıkartmasını beklemekte.[1]

Elbette bu olguyu henüz resmi bir "algı bozukluğu" olarak ilan etmek için henüz biraz erken olabilir.[4] Fakat uzmanların da dikkat çektiği üzere, bu filtrelerin yarattığı sahte güzellik algısının, insanların plastik cerrahi tercihlerini etkileme ihtimali büyük bir problem yaratabilir. 2018 itibariyle, Snapchat veya Instagram gibi kurumları, kendilerine sahte bir algı vermekle suçlayan hiçbir plastik cerrahi hastası bulunmuyor; ancak zaman geçtikçe ve bu problem büyüdükçe, bu tür yasal sorunlar da görmeyi bekleyebiliriz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu Algı Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilebilir?

Eğer bu sorun bu şekilde devam edecek olursa, giderek artan sayıda gençte beden algı bozukluğu görmek kaçınılmaz olacaktır. Bu filtrelerin popülerliğini tetikleyen ana unsurun "sosyal medya fenomenleri" olduğunu düşünecek olursak, bu fenomenleri filtreli paylaşım yapmak yerine doğal hallerini paylaşmaya teşvik etmekte fayda var. Bu kişilerin, aslında bedende bulunan çatlakların, kırışıklıkların, sivilcelerin ve öbür lekelerin bir kusur olmadığını ve herkeste bulunabildiğini göstermesi, bu algı bozukluğunun önüne geçebilir.

Snapchat’in Popüler Filtresiyle Özçekimini Paylaşmış Bir Kaç Ünlü: 1. Hailee Steinfield, 2. Amy Jackson, 3. Ashley Tisdale
Snapchat’in Popüler Filtresiyle Özçekimini Paylaşmış Bir Kaç Ünlü: 1. Hailee Steinfield, 2. Amy Jackson, 3. Ashley Tisdale
Antiscoopwhoop

Ünlü insanların paylaşımları bir yana, sıradan kullanıcılar da filtreli fotoğraf ve video paylaşımlarını azaltarak veya tamamen durdurabiliriz; böylece bu gerçekçi olmayan güzellik standartlarının yayılmasının önüne geçilebilir ve başta gençler olmak üzere diğer kullanıcılar da bu yanıltıcı beden imgelerine maruz kalmamış olur.

Bir diğer yandan, Doktor Vashi, Snapchat algı bozukluğundan muzdarip olan bireylerin bilişsel davranışçı terapi ile bu ruhsal hastalığı yenebileceğini savunmaktadır. Bilişsel davranışçı terapi, insana fayda sağlamayan düşünce ve inançlara odaklanarak bunları değiştirmeye çalışan bir psikososyal müdaheledir.[1]

Icahn Tıp Okulu’nda yardımcı doçent doktor olan Talia Wiesel ise sosyal medya uygulamalarının kendisini psikolojik olarak olumsuz etkilendiğini düşünen ve bu nedenlerle plastik cerrahi isteyen insanlara, bu uygulamaları kullanmaya bir süre ara vermelerini önermekte. Aynı zamanda, Doktor Talia bu filtreleri henüz hiç kullanmamış olan bireylere hiç göz atmamalarını da söylemekte.[2] Bu noktada, plastik cerrahların da kendi etik kurallarını gözden geçirmeleri ve hangi durumlarda bu tür ameliyetları reddetmeleri gerektiğini net bir şekilde belirlemeleri önerilebilir.[4]

Son olarak, sosyal medya firmaları da bu tür beden imgesini çarpıtıcı filtreleri pekiştirmek yerine, doğal beden imgelerini yansıtan unsurları öne çıkarabilir veya filtrelerin algıyı bozmayacak biçimde olmadığını garanti etmeye uğraşabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 20
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • İnanılmaz 5
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Üzücü! 4
  • Korkutucu! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/10/2020 11:36:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9361

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Obstetrik
Beslenme Davranışı
Uçuş
Örümcek
Gelişim
Balıkçılık
Malzeme
İnsan Türü
Bilgisayar
Taksonomi
Göğüs
Doktor
Kültür
Tarih
Gazetecilik
Retrovirüs
Göğüs Hastalığı
Psikoloji
Sinirbilim
Hamilelik
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Mühendislik
Öğrenme Teorileri
Charles Darwin
Doğa Yasaları
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Maymun soyundan gelen atalarım olduğu için değil, elindeki zenginlikleri gerçeği karartmak için kullanan bir insanla akraba olduğum için utanıyorum.”
Thomas Huxley
Geri Bildirim Gönder