Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Böceklerin Çiftleşme Ritüelleri: Hayvanlar Alemi'nin En Sık Bulunan Canlıları Nasıl Ürüyor?

Böceklerin Çiftleşme Ritüelleri: Hayvanlar Alemi'nin En Sık Bulunan Canlıları Nasıl Ürüyor? Meltem Çetin Sever
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Böceklerin dünyasına baktığımızda çiftleşmelerinin bir hayli ilginç olabileceğini görürüz. Bazı böcek türlerinin çiftleşme öncesi veya sonrası ritüelleri çok şaşırtıcı olabilir. Erkek böcekler genlerini kuşaktan kuşağa geçirme şansını yakalamak için farklı bir şeyler yapmak zorundadır. Böceklerin çoğu diğer hayvanlarda olduğu gibi birbirine temas ederek çiftleşir ve genellikle bu temas sırasında erkek böceğin genital organının dişi böceğin genital organına girmesi ile dölleme gerçekleşir ama önce çift birbirini bulmalı ve çiftleşmeyi kabul etmelidir.

Bazı böcekler eşini bulabilmek için çeşitli sesler çıkarır; bir bakıma şarkı söylerler. Örneğin erkek cırcır böcekleri, dişi cırcır böcekleri yakınlarındayken en güzel şarkılarını söylerler. Kanatlarını birbirine sürterek rezonanslı bir titreşime ayarlayıp, dişi cırcır böceklerinin onları bulmasını sağlayan yüksek ve yoğun bir ses çıkarırlar. Dişiler bu sesi, hangi erkekleri en çok arzu edeceklerini belirlemek için kullanırlar.

Erkek cırcır böceği (Gryllus). Erkek cırcır böcekleri ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarırlar ve dişileri kendilerine çekerler. İşitme organları ön bacaklarında bulunan bir uzantıdadır.
Erkek cırcır böceği (Gryllus). Erkek cırcır böcekleri ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarırlar ve dişileri kendilerine çekerler. İşitme organları ön bacaklarında bulunan bir uzantıdadır.
Bug Guide

Bazı böcekler eş ararken hediye vermeyi bir taktik olarak kullanır. Örneğin, Empididae familyasına ait olan dans sineklerinin (ya da balon sineği olarak bilinir) dişisi eşini seçmek için erkek sürüsünün içine dalar. Bu erkek sürüsündeki en güzel balonumsu ipek paketini sunan erkek, eş olacaktır. Bu paketlerin içinde genellikle dişi sinekler için bulunan yiyecekler vardır ama bazen zor durumda kalan erkek sinekler bu paketleri dişilere boş olarak takdim eder. Mormon cırcır böceklerinin erkekleri de, protein açısından zengin bir spermatofilaks üreterek dişi genitallerine bağlarlar.

Başka bir ilginç olay ise erkek kraliçe kelebeklerinin (Danaus gilippus), karın ucunda yer alan fırça benzeri uzantılar tarafından üretilen afrodizyak tozlarını müstakbel eşlerine silkelemesidir. Bu sihirli toz işe yararsa dişi yakındaki bir bitkiye konar. Erkek kelebek, dişinin hazır olduğundan emin olmak için onu bir kez daha tozlar ve eğer dişi hazırsa çiftleşme gerçekleşir.

Kraliçe kelebeği (Danaus gilippus).
Kraliçe kelebeği (Danaus gilippus).
Wikipedia

Gözlenen böcek türlerinin yaklaşık üçte birinde, erkek böceklerin eşlerini ihmal etmedikleri görülmüştür. Erkek böcekler dişilerin cinsel ilişkiden memnun kaldığından emin olmak isterler. California Üniversitesi'nde entomolog olan Penny Gullan ve Peter Cranston "The Insects: An Outline of Entomology"de şöyle diyor:

Erkek, çiftleşme sırasında dişiyi tahrik etmek için çeşitli memnun edici davranışlarda bulunur. Erkek, dişinin vücuduna ya da bacaklarına vurabilir, ısırabilir, antenlerini sallayabilir, sesler üretebilir ya da cinsel organını titreştirebilir.

Fedakarlık yapan bir başka erkek örneği de ipekotu böcekleri (İng. milkweed) olan bilinen Oncopeltus fasciatuas'lardır. Bu böceklerin çiftleşmesi dişinin öne doğru yürüyüp erkeğin geriye doğru yürümesi ile birlikte birkaç saat sürebilir.

İpekotu böceklerinin çiftleşmesi.
İpekotu böceklerinin çiftleşmesi.
Wikipedia

Bazı böceklerde ise temas gerçekleşmeden döllenme gerçekleşebilir. Örneğin, kanatsız bir böcek türü olan yay kuyruk böceğinde (İng. springtail, Collembola) böceklerinin erkekleri spermelerini yer üstünde sert bir kabukla örtülü bir paket haline getirir (spermatofor). Döllenmenin gerçekleşebilmesi için dişi böceğin bu paketi alıp üreme kanalına sokması gerekir. Bu böceklerin erkekleri dişinin paketi alması için dişiyi dansa davet eder veya sperm paketine yönelmesini sağlamaya çalışır. Eğer dişi dansı kabul ederse erkek spermataforu dişinin önüne bırakır. Dişi bu paketi kabul etmezse genellikle yer; eğer dişi yemezse erkek yer.

Yay kuyruk böceği spermatoforu
Yay kuyruk böceği spermatoforu

Erkek böcekler dişileri baştan çıkarmak için çok ilginç teknikler kullanırlar. Bunlardan en göz kamaştırıcı olanlarından biri de Lampyridae familyasından olan kanatlı ateş böcekleridir. Erkekler dişileri etkilemek için biyolüminesans (canlı bir varlığın kimyasal yolla ışık üretmesi) kullanırlar ve hatta bazı erkek kanatlı ateş böceği grubu senkronize olarak yanıp söner. Dişiler bu senkronize ışık gösterisine bakarak doğru eşi bulmaya çalışırlar.

Ateş böceği
Ateş böceği
James Jordan


Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Hadley. How Do Insects Have Sex?. (2019, Ocak 25). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: Thought Co. | Arşiv Bağlantısı
  • University of Bristol. Courtship In The Cricket World. (2012, Nisan 30). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • NCSU. Behavior. (2019, Eylül 10). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: NCSU | Arşiv Bağlantısı
  • M. Hickman. 7 Unusual Insect Courting Rituals. (2019, Eylül 10). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: MNN | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 13:43:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5395

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Ekoloji
İnsan Evrimi
Renk
Erkek
Ecza
Uzay Görevleri
Kamuflaj
Endokrin Sistemi
Stephen Hawking
Yapay Seçilim
Mitler
Doktor
Önlem
Hematoloji
Charles Darwin
Ölüm
Karanlık Madde
Enerji
Örümcek
Grip
Sosyal
Afrika
Dağılım
Maymun
Video
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir deney, bilimin doğaya sorduğu bir sorudur. Bir ölçüm ise, doğanın soruya verdiği cevaptır.”
Max Planck
Geri Bildirim Gönder