Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Böceklerin dünyasına baktığımızda çiftleşmelerinin bir hayli ilginç olabileceğini görürüz. Bazı böcek türlerinin çiftleşme öncesi veya sonrası ritüelleri çok şaşırtıcı olabilir. Erkek böcekler genlerini kuşaktan kuşağa geçirme şansını yakalamak için farklı bir şeyler yapmak zorundadır. Böceklerin çoğu diğer hayvanlarda olduğu gibi birbirine temas ederek çiftleşir ve genellikle bu temas sırasında erkek böceğin genital organının dişi böceğin genital organına girmesi ile dölleme gerçekleşir ama önce çift birbirini bulmalı ve çiftleşmeyi kabul etmelidir.

Bazı böcekler eşini bulabilmek için çeşitli sesler çıkarır; bir bakıma şarkı söylerler. Örneğin erkek cırcır böcekleri, dişi cırcır böcekleri yakınlarındayken en güzel şarkılarını söylerler. Kanatlarını birbirine sürterek rezonanslı bir titreşime ayarlayıp, dişi cırcır böceklerinin onları bulmasını sağlayan yüksek ve yoğun bir ses çıkarırlar. Dişiler bu sesi, hangi erkekleri en çok arzu edeceklerini belirlemek için kullanırlar.

Erkek cırcır böceği (Gryllus). Erkek cırcır böcekleri ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarırlar ve dişileri kendilerine çekerler. İşitme organları ön bacaklarında bulunan bir uzantıdadır.
Erkek cırcır böceği (Gryllus). Erkek cırcır böcekleri ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarırlar ve dişileri kendilerine çekerler. İşitme organları ön bacaklarında bulunan bir uzantıdadır.
Bug Guide

Bazı böcekler eş ararken hediye vermeyi bir taktik olarak kullanır. Örneğin, Empididae familyasına ait olan dans sineklerinin (ya da balon sineği olarak bilinir) dişisi eşini seçmek için erkek sürüsünün içine dalar. Bu erkek sürüsündeki en güzel balonumsu ipek paketini sunan erkek, eş olacaktır. Bu paketlerin içinde genellikle dişi sinekler için bulunan yiyecekler vardır ama bazen zor durumda kalan erkek sinekler bu paketleri dişilere boş olarak takdim eder. Mormon cırcır böceklerinin erkekleri de, protein açısından zengin bir spermatofilaks üreterek dişi genitallerine bağlarlar.

Başka bir ilginç olay ise erkek kraliçe kelebeklerinin (Danaus gilippus), karın ucunda yer alan fırça benzeri uzantılar tarafından üretilen afrodizyak tozlarını müstakbel eşlerine silkelemesidir. Bu sihirli toz işe yararsa dişi yakındaki bir bitkiye konar. Erkek kelebek, dişinin hazır olduğundan emin olmak için onu bir kez daha tozlar ve eğer dişi hazırsa çiftleşme gerçekleşir.

Kraliçe kelebeği (Danaus gilippus).
Kraliçe kelebeği (Danaus gilippus).
Wikipedia

Gözlenen böcek türlerinin yaklaşık üçte birinde, erkek böceklerin eşlerini ihmal etmedikleri görülmüştür. Erkek böcekler dişilerin cinsel ilişkiden memnun kaldığından emin olmak isterler. California Üniversitesi'nde entomolog olan Penny Gullan ve Peter Cranston "The Insects: An Outline of Entomology"de şöyle diyor:

Erkek, çiftleşme sırasında dişiyi tahrik etmek için çeşitli memnun edici davranışlarda bulunur. Erkek, dişinin vücuduna ya da bacaklarına vurabilir, ısırabilir, antenlerini sallayabilir, sesler üretebilir ya da cinsel organını titreştirebilir.

Fedakarlık yapan bir başka erkek örneği de ipekotu böcekleri (İng. milkweed) olan bilinen Oncopeltus fasciatuas'lardır. Bu böceklerin çiftleşmesi dişinin öne doğru yürüyüp erkeğin geriye doğru yürümesi ile birlikte birkaç saat sürebilir.

İpekotu böceklerinin çiftleşmesi.
İpekotu böceklerinin çiftleşmesi.
Wikipedia

Bazı böceklerde ise temas gerçekleşmeden döllenme gerçekleşebilir. Örneğin, kanatsız bir böcek türü olan yay kuyruk böceğinde (İng. springtail, Collembola) böceklerinin erkekleri spermelerini yer üstünde sert bir kabukla örtülü bir paket haline getirir (spermatofor). Döllenmenin gerçekleşebilmesi için dişi böceğin bu paketi alıp üreme kanalına sokması gerekir. Bu böceklerin erkekleri dişinin paketi alması için dişiyi dansa davet eder veya sperm paketine yönelmesini sağlamaya çalışır. Eğer dişi dansı kabul ederse erkek spermataforu dişinin önüne bırakır. Dişi bu paketi kabul etmezse genellikle yer; eğer dişi yemezse erkek yer.

Yay kuyruk böceği spermatoforu
Yay kuyruk böceği spermatoforu

Erkek böcekler dişileri baştan çıkarmak için çok ilginç teknikler kullanırlar. Bunlardan en göz kamaştırıcı olanlarından biri de Lampyridae familyasından olan kanatlı ateş böcekleridir. Erkekler dişileri etkilemek için biyolüminesans (canlı bir varlığın kimyasal yolla ışık üretmesi) kullanırlar ve hatta bazı erkek kanatlı ateş böceği grubu senkronize olarak yanıp söner. Dişiler bu senkronize ışık gösterisine bakarak doğru eşi bulmaya çalışırlar.

Ateş böceği
Ateş böceği
James Jordan


Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Hadley. How Do Insects Have Sex?. (2019, Ocak 25). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: Thought Co.
  • University of Bristol. Courtship In The Cricket World. (2012, Nisan 30). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: Science Daily
  • NCSU. Behavior. (2019, Eylül 10). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: NCSU
  • M. Hickman. 7 Unusual Insect Courting Rituals. (2019, Eylül 10). Alındığı Tarih: 10 Eylül 2019. Alındığı Yer: MNN

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/11/2019 02:03:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5395

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar, eğer anlamadıkları şeylerden söz edecek olursanız, sizin deli olduğunuzu düşünürler.”
Elvis Presley
Geri Bildirim Gönder