Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Şempanzeler Yasal Olarak "Birey" (Gerçek Kişi) Olarak Kabul Edilebilir mi? Bir Mahkeme, Cevabın "Hayır" Olduğuna Kanaat Getirdi!

Şempanzeler Yasal Olarak "Birey" (Gerçek Kişi) Olarak Kabul Edilebilir mi? Bir Mahkeme, Cevabın "Hayır" Olduğuna Kanaat Getirdi!
8 dakika
7,507
  • Etoloji
  • Hayvan Hakları
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 8 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Mülk mü, birey mi? ABD'de açılan bazı davalar, şempanzeleri özgürleştirebilir.

2 Aralık 2013 sabahı İnsan-Dışı Haklar Projesi (İHP) New York Yüce Mahkemesi yargıçlarından birinin şempanzeleri birer birey olarak kabul edilmesi ve tutsaklıktan kurtarılması girişiminde bulunmasını resmi olarak talep etti. Bu hafta içerisinde konuyla ilgili olarak açılan 3 davadan ilki bu. Davanın hedefinde Stony Brook Üniversitesi'nde bulunan 2 şempanze ile özel bir mülkte bulunan 2 şempanze bulunuyor. Bu davalar, koordineli bir şekilde açılarak ABD'nin birçok yerinde şempanzelere "yasal olarak birey" statüsü vermeyi hedefliyor. Malibu, Kaliforniya'da bulunan Pepperdine Üniversitesi'nde hukuk profesörü olan ve İHP'yi desteklediği bilinen Richart Cupp şunları söylüyor:

Bu Reklamı Kapat

Eğer ki İHP bu girişiminde başarılı olursa, hayvanların "mülk" olarak tanımlandığı yasalarda yeni bir devir açılabilir ve diğer bölgelere de bu davalar sıçrayabilir. Ancak eğer ki başarısız olurlarsa bu, hareketlerinin onlarca adım geriye gitmesine neden olur. Kısaca, ateşle oynuyorlar.

Aslında bunun yasalaşması çabaları 2007 yılında hayvan hakları avukatı Steven Wise'ın İHP'yi kurmasından beri sürüyor. Kurum içerisinde 60 civarında avukat, bilim insanı ve politika uzmanı yer alıyor. Bu kurumun iddiası, yüksek beyin fonksiyonlarına sahip şempanzeler ve yunuslar gibi hayvanların, kendilerinin bir kafes içerisinde hapsedildiğini (hayvanat bahçesi de, araştırma laboratuvarı da olsa) fark edebilecek düzeyde olduğu ve bunun "kölelik" ile eşdeğer olduğu yönünde. Wise şunları söylüyor:

Onlara uyguladıklarımız tam bir işkence, bunun durması gerekiyor. Tüm yasalarımız, bunun sona ermesinin yollarından birinin, yasalarımızın onları birer gerçek kişi olarak geçmesi olduğunu söylüyor.

İHP, son 5 senedir en uygun olacak yasal stratejileri araştırmakla uğraşıyor. Bunun sonucunda ise New York mahkemelerinde bir hafta içerisinde 3 ayrı dava açtılar.

Bu Reklamı Kapat

(...)

Davaların sonucu ne olursa olsun, İHP diğer eyaletlerde de, özellikle şempanzelerin özgürleşmesine yönelik dava süreçlerini başlatmayı hedefliyor. Wise şunları söylüyor:

Goriller, orangutanlar, filler, balinalar, yunuslar - bu tür bilişsel fonksiyonlara sahip olan tüm hayvanların özgürlüğü için dava açılabilmelidir. Bu ilk davaların sonucu ne olursa olsun, diğer dosyalara, diğer eyaletlere ve diğer tür hayvanlara geçeceğiz. Önümüzdeki 10 ila 20 yıl içerisinde, konuyla ilgili açabildiğimiz kadar dava açacağız.

Öte yandan Washington D.C.'de yer alan Ulusal Biyomedikal Araştırma Merkezi'nin başkanı Frankie Trull şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şempanzeler, hem davranışsal araştırmalar için, hem de hepatit C gibi hastalıkların aşılarının geliştirilmesi açısından çok önemlidir. İnsanlar gibi, hayvanlara da bu tür yasal haklar atamak, araştırma cemiyeti için kaotik olacaktır.

Stony Brook Üniversitesi'nden Susan Larson da, şempanzelerle yapılan çalışmaların, insanların iki ayak üzerinde yürümesinin evriminin araştırılmasında çok büyük önemi olduğunu söylüyor. Konuyla ilgili şunları aktarıyor:

Bu dava karşısında şoke oldum ve çok üzüldüm. Şempanzelerimiz 3 odalı bir alanda yaşamaktalar, her bir oda bir yatak odası büyüklüğündedir. Ayrıca dördüncü bir odada diledikleri gibi tırmanabilirler, asılabilirler, merdivenler arasında zıplayabilirler, ağaç kütükleri üzerinde oynayabilirler. Bu hayvanlar üzerinde yaptığım her şeyi, kendime de uyguladım. Hayvan hakları savunucularının bu hayvanların kötüye kullanılmasını istemediklerini anlıyorum, ancak onları yok etmeden de yapılabilecek çalışmalara engel oluyorlar.

Larson ve diğerlerinin araştırmalarına darbe vuracak olan tek şey İHP'nin girişimleri değil: Ulusal Sağlık Enstitüleri de (NIH), ellerinde bulunan 360 şempanzenin 50'sini özgür bırakacaklarını, geri kalanını da aşamalı olarak serbest bırakacaklarını ilan ettiler. Benzer şekilde Amerikan Balık ve Vahşiyaşam Servisi de, gözetim altında tutulan şempanzelerin "soyu tehdit altında" olarak ilan edilmesini talep etti ve eğer doğrudan şempanzelerin yüksek faydasına değilse, üzerlerinde yapılacak hiçbir deneyin onaylanmaması gerektiğini iddia etti. Larson konuyla ilgili şöyle diyor:

Çok yakın bir gelecekte, bu tür çalışmalar imkansız olacak. Bu kişiler, etkili bir biçimde araştırmalarımızı sonlandırmaktalar.

Öte yandan Illinois eyaletindeki Chicago'da bulunan Lincoln Hayvanat Bahçesi'ndeki Lester E. Fisher İnsansı Maymunların Korunması ve Araştırılması Merkezi başkanı Stephen Ross, bu iki taraf arasında bir uzlaşmanın olup olamayacağını merak ediyor. Hayatının 20 yılını şempanzeleri inceleyerek geçiren Ross, NIH'in de yeni politikasının belirlenmesinde (şempanzelerin serbest bırakılmasında) önemli bir rol oynadı. Yaptığı çalışmalarla şempanzelerin mülk olarak sahiplenilmesine engel oldu ve invazif çalışmaların önüne geçti. Konuyla ilgili şunları söylüyor:

Hayvanat bahçeleri ve üniversitelerde bulunan şempanzeler geniş alanlarda yaşayabilmelidir. Dışarıya diledikleri gibi çıkabilmelidirler ve en az 7 bireyden oluşan gruplar halinde yaşamalıdırlar. Bunları mümkün kılmak için onlara gerçek kişilik vermemiz şart değil. Sanırım İHP ile ortak bir felsefeye sahibiz. Şempanzeler için daha iyi bir dünya istiyoruz. Ancak bunu nasıl yapacağımızla ilgili olarak aynı fikirde değiliz.

Şempanze Tommy'nin Bir İnsan Gibi ''Gerçek Kişi'' Sayılması İçin Mahkeme Toplandı!

New York'ta görülen bir dava, şempanzelerin insanlar gibi "gerçek kişi" sayılması konusunun mahkeme tarafından ele alınmasına neden oldu. Uzmanlar, bunun türünün tek örneği bir dava olduğunu belirtiyorlar.

9 Ekim 2014'te, orta seviyeli bir temyiz mahkemesi, bir insanın sahip olduğu ve "karanlık, külüstür bir zindanda" yaşadığı söylenen 26 yaşındaki şempanze Tommy'nin haklarının ihlal edildiği yönündeki davaya baktı. Yargıç kararının 4-6 haftadan önce açıklanmayacağı söyleniyor.

Bu Reklamı Kapat

Tommy'nin avukatı Steven Wise, maymunun yasa dışı bir şekilde hapis tutulduğunu ve Florida'daki bir maymun sığınağına gönderilme hakkına sahip olması gerektiğini söylüyor. Bu davanın kazanılması halinde, şempanzelerin tıpkı insanlar gibi gerçek kişi haklarına sahip olmalarını sağlayacak takip davaları açılabilir ve kısa sürede şempanzeler, insanlarla benzer yasal haklara sahip olabilir! Hatta bu yönde yasal olarak açılacak bir "çatlak", kısa sürede büyüyerek filleri, yunusları, orkaları ve insan olmayan diğer primatları kapsayacak şekilde genişleyebilir. 

Tommy'nin sahibi Patrick Lavery ise, Amerikan mahkemelerinde çok nadir görülen bir hamle yaparak, savunma hakkını kullanmak istemedi. Benzer şekilde, geride bıraktığımız haftada gazetecilere hiçbir yorum yapmadı. Ancak edinilen duyumlara göre, kendisine 2013 yılında Tommy için dava ikamesi gönderildiğinde şöyle bir açıklama yaptı:

Külüstür bir zindan dediğiniz, 100.000 dolarlık, son model bir merkez ve şempanze Tommy zaten 3 senedir bir maymun sığınağına gönderilmek üzere listede bekliyor.

Aralık 2014'te de benzer bir mahkeme, yine Wise tarafından savunulan Kiko isimli şempanzenin davasına bakacak. Eyalet yargıçları aslen iki davayı da reddettiler; ancak Wise'a temyize gitmesi için gerekli kayıtları hazırlama iznini de verdiler. Wise'ın şu anda takip ettiği yöntem, insanlar için, özellikle de haksız yere hapse atılan mahkumlar için takip edilen yasal yolları içeriyor. Böylece, sırf bu dava süreci bile, şempanzelerin insanlarla ortak bir yasal süreç izlemesi bakımından bir ilk anlamına geliyor.

"Eğer şempanzelerin bilinçleri varsa, eğer onlar soyutlamalar yapabiliyorlarsa, bugüne kadar 'insan hakları' olarak tanımlanmış şeylere de sahip olamazlar mı? Onu öldürmenin cinayet sayılması için, şempanzenin ne kadar zeki olması gerekir? Misyonerlerin onu dine davet etmeye layık görmeleri için başka ne gibi nitelikler göstermesi istenmektedir?"  Carl Sagan
"Eğer şempanzelerin bilinçleri varsa, eğer onlar soyutlamalar yapabiliyorlarsa, bugüne kadar 'insan hakları' olarak tanımlanmış şeylere de sahip olamazlar mı? Onu öldürmenin cinayet sayılması için, şempanzenin ne kadar zeki olması gerekir? Misyonerlerin onu dine davet etmeye layık görmeleri için başka ne gibi nitelikler göstermesi istenmektedir?" Carl Sagan

Mahkeme, Şempanzelerin İnsan Haklarına Sahip Olamayacağı Kararına Vardı!

New York'taki mahkeme, konu hakkında karara vardı: Şempanze, gerçek bir kişi olarak kabul edilemez. Sebep olarak ise, kuyruksuz maymun ne kadar yüce veya zeki olursa olsun, topluma, bir insanın insani hakları sayesinde katkı sağladığı gibi katkı sağlayamaz. Bu da, şempanzelerin insan haklarından muaf olmaları için yeterli bir sebeptir.

Bu Reklamı Kapat

"Gerçek kişi" kavramının şempanzeleri de kapsayacak şekilde genişletilmesini reddeden bu karar, mahkemede görev alan 5 kişilik bir jüri tarafından alındı. Kararda, her ne kadar şempanzeler kendi başlarına davranabilecek kadar otonom hayvanlar olsalar da, "vücut özgürlüğü" gibi insan haklarını garantileyen topluluk anlaşmalarında taraf olmadıklarına yer verildi.

Mahkeme, şempanzelerin insanlarla birçok ortak noktaya sahip olduğunu, dolayısıyla bir masa ya da sandalye gibi bir nesne olarak görülemeyeceklerini tanıyor olsa da, insan harici kuyruksuz maymunların topluma herhangi bir katılımda bulunmayacaklarının ve davranışlarından doğacak yasal yükümlülüklerle yüzleşemeyeceklerinin altı çizildi.

Şempanze Tommy ile 3 diğer şempanzenin avukatı olan hayvan hakları savunucusu Steven Wise, konu hakkında bir açıklama yapmak istemediğini, çünkü davayı New York'un en üst mahkemesine temyiz edeceklerini söyledi. Buna karşılık Tommy'nin sahibi olan ve davalı konumunda bulunan Patrick Lavery, konuyla ilgili birçok açıklama yaptı. Şu şekilde toparlayacak olursak:

Şempanzelere insan hakları tanınmasını son derece saçma buluyorum. Tommy'nin burada harika bir evi var. Bir televizyonu, birden fazla odası ve dışarıda bulunabileceği büyük bir kafesi var. Daha önce barınaklarda hiç böyle imkanları olmamıştı. O burada mutlu. Çok fazla seviliyor ve çok iyi bir bakım görüyor. İddia edilenin aksine, burada yasadığı bir şekilde tutulmuyor. Her türlü federal ve eyalet yasalarına uygun bir şekilde tutuluyor. Anladığım kadarıyla bu avukat şempanzeleri kurtardıktan sonra fillerin peşine falan düşecek. Listesinde birçok tür var. Ancak onları kurtardığında, bir barınağa kapatılacaklar. Özgür olmayacaklar. Bir hayvanın vahşi yaşamdan kopartılmasıyla, ev ortamında insanlar tarafından büyütülüp, yakından ilgilenilmesi ve bakılması apayrı şeylerdir. Avukatın söylediğinin ve benzetmeye çalıştığının aksine, Tommy bir köle değil. Eğer bir köle, onu besleyecek, onun arkasını temizleyecek ve bu tür şeyleri yapacak birine sahip olmak demekse bilmem. Ama bana kalırsa köleliğin tanımı bu değil.

Öte yandan Richard Dawkins'in Bencil Gen kitabındaki satırları da akla geliyor:

İnsansı duyguları bir amipten daha fazla olmayan insan fetüsü, yetişkin bir şempanzeye gösterilenden çok daha ileri bir saygı ve yasal koruma altındadır. Ama bir şempanzenin hisleri vardır ve düşünebilir ve son zamanlardaki deneysel kanıtlara göre bir çeşit insan dili bile öğrenebilme yeteneğine sahiptir.
Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı
  • NBC News. Tommy The Chimp The Center Of A 'Legal Personhood' Court Case. (8 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 22 Eylül 2019. Alındığı Yer: NBC News | Arşiv Bağlantısı
  • A. Yuhas. Chimpanzees Are Not People, New York Court Decides. (4 Aralık 2014). Alındığı Tarih: 22 Eylül 2019. Alındığı Yer: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2022 15:18:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1755

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Eşey
Bilim İnsanları
Kimyasal
Aminoasit
Farmakoloji
Nükleotit
Makina
Nasa
Komplo
Evrimsel Biyoloji
Yüz
Diyabet
Aşılar
Deri
Molekül
Eşcinsellik
Acı
Kara Delik
Zihin
Analiz
Uyku
Epigenetik
Saç
Evrimsel Tarih
Klinik Mikrobiyoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.