Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Sibirya'da Oluşan Garip Deliklerin Nedeni Muhtemelen Bulundu!

Sibirya'da Oluşan Garip Deliklerin Nedeni Muhtemelen Bulundu!
3 dakika
28,860
Tüm Reklamları Kapat

Sibirya'da keşfedilen derin ve geniş ağızlı esrarengiz üç delik, olası gerekçeleri konusunda birçok kuramın ortaya çıkmasına neden oldu, ancak bilim insanları sonunda bazı somut açıklamalar öne sürebildiler.

Temmuz 2014’ün ortasında ren geyiği çobanlarının, adı ''dünyanın sonu'' anlamına gelen Yamal Yarımadası'nda, yaklaşık 80 metre (260 fit) genişliğinde bir kratere rastladıkları, The Siberian Times tarafından duyurulmuştu. O zamandan beri, biri Taz bölgesinde ve 15 metre genişliğinde, diğeri ise Taymyr Yarımadası'nda ve 60 ile 100 metre arası genişlikte iki delik daha bildirildi.

Bu tuhaf boşlukların gerekçesi kimilerinin kurguladığı gibi uzaylılar ya da meteorlar değildi, ancak buna rağmen doğru açıklama da oldukça heyecan verici olabilirdi. Bu yüzden Rus bilim insanları daha fazla bilgi edinebilmek için bir inceleme başlattılar.

Tüm Reklamları Kapat

Birinci delik üzerinde gerçekleştirilen bir helikopter uçuşunun görüntüleri deliğin içinden atılmış gibi görünen gevşek bir toprak yığını ile çevrelendiğini gösteriyor.

Alaska Fairbanks Üniversitesi'nde tiyal tabakası (permafrost) üzerinde çalışan jeofizikçi Vladimir Romanovsky kendi kişisel görüşünün bunların birer çökme çukuru oldukları yönünde olduğunu belirtiyor. Çökme çukurları, yeryüzünde suyun süzülemediği zamanlarda oluşan oyuklar anlamına geliyor. Bölgeyi inceleyen Rus bilim insanları ile de konuşan Romanovsky şunları söylüyor:

Su muhtemelen eriyen tiyal tabakası ya da buzdan kaynaklanıyor olmalı. Ancak çöken malzemeyi içine çeken diğer benzer çukurların aksine, bu dışa doğru püskürtmüş. Bilimsel yazında böyle bir şey henüz yok. Karşılaştığımız oldukça yeni bir durum.

Daha öncesinde, Avustralya New South Wales Üniversitesi'nden kutup bilimcisi Chris Fogwill ilk deliğin pingo adı verilen ve Arktik ve civarı bölgelerde görülen toprakla kaplı buz tepeciklerinden birinin çökmesiyle oluştuğunu öne sürmüştü.

Alaska Fairbanks Üniversitesi'nden çevrebilimci Kenji Yoshikawa da Yamal Yarımadası deliğinin süzülmüş ve çökmüş bir pingo sonucu oluşmasının akla en yakın açıklama olduğunu öne sürmüştü. Benzer pingolar Alaska'da Kuzey Seward Yarımadası'nda Nuiqsut şehri yakınlarında da bulunuyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak Romanovsky'ye göre bu delik tipik bir çökmüş pingoya benzemiyor; zira bunlar genelde daha geniş tepecikler oluşturup onlarca yıl gibi uzun sürelerde yavaşça çöken ve tüm malzemenin de içine düştüğü yapılar oluyorlar.

Romanovsky, Yamal kraterinin fotoğrafına bakıldığında bir miktar malzemenin dışarıya püskürtüldüğünün açıkça görüldüğünü söylüyor. Bölgede incelemeler yapan Rus meslektaşlarının kendisine ilettiğine göre deliğin kenarlarında 1 metreden daha yüksek bir toprak yığını bulunuyor.

Romanovsky kraterin oluşumunun büyük olasılıkla bir çökme çukuruna benzer şekilde başladığını, suyun (ya da bu durumda eriyen buz ya da tiyal tabakasının) bir yeraltı boşluğunda toplandığını belirtiyor. Ancak bu boşluğun tavanının çökmesi yerine bu kez farklı bir şey gerçekleşmiş. Muhtemelen doğal gazlardan (metan) kaynaklanan basıncın yükselmesi sonucu toprak çökerken bir bulamaç halinde dışarıya püskürtülmüş. Rusya Kutup Altı Bölgeler Araştırma Merkezi'nden Anna Kurchatova da The Siberian Times'a benzer gözlemlerde bulunmuş. 

Yoshikawa, krater çevresini gösteren fotoğraflarda çok da yeni büyümüş gibi görünmeyen bir bitki tabakasının gözlendiğini, bunun da kraterlerin birkaç yıllık olabileceğini düşündürdüğünü söylüyor. Romanovsky'ye göre daha yeniler, ancak araştırmacılar yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerine bakarak kraterlerin ne zaman oluştuklarını daha kesin olarak saptayabilecekler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Daha birçok soru yanıtlanamamış durumda: Eğer çukur malzeme püskürttü ise neden çevresi bu denli yuvarlak ve düzgün? Böyle bir püskürmeye yol açabilecek yeterlilikte gaz bulunabilir mi ve bu gaz nereden gelmiş olabilir?

Romanovsky Sibirya'nın bu bölgesinde derin gaz kuyularının ve 4.000 ile 10.000 yıl önce iklim daha yumuşak iken oluşmuş birçok küçük gölün bulunduğuna dikkat çekiyor. Bu garip delikler de belki çökme çukurları gibi oluştular ancak sonrasında genişlediler.

Amerika Birleşik Devletleri'nde Alaska'nın North Slope ilçesindeki Sagavanirktok Nehri doğusunda da doğal gaz kubbeleri bulunuyor. Tiyal tabakası çökme çukurlarının oluşumunun küresel ısınmanın bir göstergesi olabileceğini düşünüyor Romanovsky. Son olarak ise şunları söylüyor:

Eğer neden bu ise bundan sonra muhtemelen bu çukurları daha da sıklıkla göreceğiz.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
6
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 6
  • Bilim Budur! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/04/2024 11:29:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2570

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kafatası
Beslenme Biçimi
Hastalık
Jinekoloji
Hayvan Davranışları
Uygulama
Bilinç
Obstetrik
Tıp
Evrimsel Tarih
Küresel Isınma
Bilim
İnsan
Asteroid
Bebek Doğumu
İletişim
Dilbilim
Önlem
Genel Halk
Elektrokimya
Tohum
Hukuk
Uzun
Parçacık
Foton
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Lewis, et al. Sibirya'da Oluşan Garip Deliklerin Nedeni Muhtemelen Bulundu!. (19 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 22 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2570
Lewis, T., Ayöz, S., Bakırcı, Ç. M. (2014, August 19). Sibirya'da Oluşan Garip Deliklerin Nedeni Muhtemelen Bulundu!. Evrim Ağacı. Retrieved April 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2570
T. Lewis, et al. “Sibirya'da Oluşan Garip Deliklerin Nedeni Muhtemelen Bulundu!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Suat Ayöz, Evrim Ağacı, 19 Aug. 2014, https://evrimagaci.org/s/2570.
Lewis, Tanya. Ayöz, Suat. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sibirya'da Oluşan Garip Deliklerin Nedeni Muhtemelen Bulundu!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Suat Ayöz. Evrim Ağacı, August 19, 2014. https://evrimagaci.org/s/2570.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close